Dagiti rehion ti Chile

Manipud iti Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia
Darsen a mapan iti pagdaliasatan Darsen a mapan agbiruk
Dagiti rehion ti Chile

Ti Chile ket nabingbingay kadagiti 15 a rehion (iti Espaniol, regiones; bugbugtong región), ken isu dagitoy ti umuna nga agpang nga administratibo a pannakabingbingay. Ti tunggal maysa a rehion ket idauluan babaen ti maysa intendente (idutok babaen ti Presidente ti Chile, ken ti maysa a dagus a nabutosan a rehional a konseho (consejo regional).

Dagiti rehion ket nabingbingay kadagiti probinsia (ti makadua nga agpang nga administratibo a pannakabingbingay), iti tunggal maysa ket idauluan babaen ti gobernador nga idutok babaen ti Presidente. Adda dagiti 54 a dagup dagiti probinsia. Dagiti probinsia ket nabingbingay kadagiti komuna (ti maikatlo nga agpang nga administratibo a pannakabingbingay), nga iturayan babaen dagiti konseho ti munisipio.

Pannakainagan[urnosen | urnosen ti taudan]

Ti tunggal maysa a rehion ket naikkan iti numeral iti Romano, ken sarunuen babaen ti maysa a nagan (kas ti IV Región de Coquimbo, ken mabasa a kas "maikapat a rehion ti Coquimbo" iti Espaniol). Idi napartuat ti rehional nga estruktura, dagiti numero ti Romano ket naikeddeng iti urnos nga agpangato manipud iti amianan aginggana iti abagatan, nga iti akin-amianan unay a rehion ket naikeddeng a kas I (umuna) ken ti akin-abagatan unay a rehion ket ti XII (maikasangapulo ket dua). Ti Rehion Metropolitano ti Santiago, a mabirukan iti tengnga ti pagilian ken ayan ti kapitolio ti pagilian iti Santiago, ket saan idi a nairaman iti daytoy nga isbangan iti pananginagan ken naikkan kadagiti inisial iti RM, para iti Región Metropolitana ("Rehion Metropolitanon" iti Espaniol). Iti pannakapartuat kadagiti rehion XIV iti abagatan ken ti XV iti amianan (saan anausar ti XIII) idi 2007, naperdi dagiti amianan-abagatan nga urnos ti numeral ti Romano.

Pakasaritaan ti rehional nga estruktura[urnosen | urnosen ti taudan]

Dagiti adminstratibo a pannakabingbingay ti Chile ket napartuatda idi 1974 ken limitado kadagiti 13 a rehion (daytoy a pannakailimitado idi 2005 babaen ti reporma ti batay-linteg). Iti dati, ti Chile ket nabingbingay idi kadagiti 25 a probinsia, ken nabingbingay pay dagitoy kadagiti departamento, ken kalpasanna kadagiti komuna. Ti baro nga organisasion ti teritorio ket naisayangkat kadagiti paset nga adda dagiti immuna a "piloto a rehion" a nangrugi a naipataray idi 1974, ken naipadakkel daytoy a proseso iti Enero 1, 1976 kadagiti nabati a paset ti pagilian. Ti Rehion Metropolitano ti Santiago ket nangrugrugi a naipataray idi Abril 1980.

Idi Disiembre 2006, adda dagiti napartuat a dua a baro a rehion: ti akin-amianan a Rehion ti Arica y Parinacota, babaen ti panagala kadagiti dua nga akin-abagatan unay a probinsia manipud iti Rehion ti Tarapacá; ken Rehion ti Los Ríos iti abagatan, ken sakupen dagiti probinsia ti Valdivia, ti dati a parte ti Rehion ti Los Lagos, ken Ranco, ti dati a parte ti Valdivia.[1] Isuda a dua a rehion ket nagbalinda a naipataray idi Oktubre 2007.

Idi Agosto 2017, napartuat ti Rehion ti Ñuble manipud iti dati a Probinsia ti Ñuble ti Rehion ti Bío Bío. Ti daan a probinsia ket nabingbingay idi kadagiti tallo a baro a probinsia: ti Diguillín, Punilla, ken Itata. Ti kapitolionto ti baro a rehion ket ti Chillán. Daytoy ket agbalinto a maipataray intono Septiembre 2018.[2]

Listaan dagiti rehion[urnosen | urnosen ti taudan]

Tekla[3][4] Wagayway Nagan
(Ilokano/Espaniol)
Kapitolio Kalawa (km2) Populasion
(2015)
Urnos manipud iti
amianan aginggana iti abagatan
01 Flag of Tarapaca, Chile.svg Tarapacá
Región de Tarapacá
Iquique 42,225.8 336,769 2
02 Flag of Antofagasta Region, Chile.svg Antofagasta
Región de Antofagasta
Antofagasta 126,049.1 622,640 3
03 Flag of Atacama, Chile.svg Atacama
Región de Atacama
Copiapó 75,176.2 312,486 4
04 Flag of Coquimbo Region, Chile.svg Coquimbo
Región de Coquimbo
La Serena 40,579.9 771,085 5
05 Flag of Valparaiso Region, Chile.svg Valparaíso
Región de Valparaíso
Valparaíso 16,396.1 1,825,757 6
06 Flag of O'Higgins Region, Chile.svg O'Higgins
Región del Libertador General Bernardo O'Higgins
Rancagua 16,387 918,751 8
07 Flag of Maule, Chile.svg Maule
Región del Maule
Talca 30,296.1 1,042,989 9
08 Flag of Biobío Region, Chile.svg Bío Bío
Región del Bío Bío
Concepción 37,068.7 2,114,286 10
09 Flag of La Araucania, Chile.svg Araucanía
Región de La Araucanía
Temuco 31,842.3 989,798 11
10 Flag of Los Lagos Region, Chile.svg Los Lagos
Región de Los Lagos
Puerto Montt 48,583.6 841,123 13
11 Flag of Aysen, Chile.svg Aysén
Región de Aysén del General Carlos Ibáñez del Campo
Coihaique 108,494.4 108,328 14
12 Flag of Magallanes, Chile.svg Magallanes
Región de Magallanes y de la Antártica Chilena
Punta Arenas 132,291.1 164,661 15
13 Flag of the Metropolitan Region, Chile.svg Santiago
Región Metropolitana de Santiago
Santiago 15,403.2 7,314,176 7
14 Flag of Los Ríos, Chile.svg Los Ríos
Región de Los Ríos
Valdivia 18,429.5 404,432 12
15 Flag of Arica y Parinacota, Chile.svg Arica ken Parinacota
Región de Arica y Parinacota
Arica 16,873.3 239,126 1

Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]

  1. ^ La Nación
  2. ^ https://www.leychile.cl/Navegar?idNorma=1107597&idParte=&idVersion=2018-09-06
  3. ^ "Regiones, Provincias y Comunas de Chile". Subsecretaria de Desarrollo Regional y Administrativo. Naala idi 19 November 2015.
  4. ^ "CODIGO UNICO TERRITORIAL" (PDF). Subsecretaria de Desarrollo Regional y Administrativo. Naala idi 19 Nobiembre 2015.