Doctrina Christiana

Naggapo idiay Ilokano Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia
Lumaktaw idiay: pagdaliasatan, biruken
Akklub ti "Doctrina Christiana"

Ti Doctrina Christiana ket sinurat ni Padre Juan de Plasencia, ken isu daytoy ti immuna nga am-ammo a naimaldit a libro iti Pilipinas, iti tawen a 1593.[1]

Ti Doctrina Christiana ket naidumduma a saan laeng a naimaldit idi un-una na nga al-aldaw ngem naimaldit pay iti napasayaat a Gothic a kita ti letra iti pagsasao nga Español, ken adda pay dagiti kopya na a bersiyon iti pagssaasao a Tagalog, iti Latin a kurdit ken ti kadawyan nga inususar a baybayin a kurdit dagiti tao a patneng idi un-una na nga al-aldaw, ken maysa pay a naipatarus iti kinasigud a pagsasao nga Intsik. Idi 1621 adda met naipablaak a kopya iti pagsasao nga Ilokano a naisurat ni Padre Francisco Lopez ken tinulongan ni Pedro Bukaneg,[2] naisurat daytoy iti kurdit a baybayin ken ti titulo na ket nabalbaliwan a kas Doctrina Cristiana en la Lengua Española e Yloca (naawanan ti letra nga h ti Christiana), inus-usar dagiti Kastila daytoy a libro ti pinagisuro da iti Katoliko.

Adda met dagiti kontrobersia no annia met iti im-muna a libro iti España a Pilipinas, adda met dagiti iskolar nga agpatpati nga iti bersiyon ti pagsasao nga Intsik a nai-titulo ti Doctrina Christiana en letra y lengua China (Wuchi t’ien-chu cheng-chiao chen-chuan shih-lu) ken naimaldit idi 1590 inggana ti 1592 ti Intsik a mam-amaldit a ni Keng Yong idiay Manila sakbáy nga rimmuar dagiti España ken Tagalog a bersiyon. Dagiti immuna a pinagbasar kadagiti dua a bersiyon ket naggapu ken ni Gómez Pérez Dasmariñas, ti maika-pito a gubernador-heneral iti Pilipinas, nga nagisurat ken ni Philip II ti España idi Hunio 20, 1593, nga kastoy ti naisurat:

“Apo, iti nagan mo a Kadungdunguan, Addaak iti daytoy laeng a naminsan, ngamin ta adda iti napateg a masapsapul, no mangted ti lisensia ti pinagimaldit kadagiti Doctrinas Christianas, addda ditoy ti maysa a naipatulod-iti pagsasao a Tagalog, nga iti patneng ken dagiti kalaingan kadagitoy nga is-isla, ken ti maysa pay iti Intsik—nga addaan ti namnamak nga adu ti maitulong na daytoy ti pinaka resulta iti pinagibalin ken pinagisursuro kadagiti tattao iti dagitoy dua a pagilian; ken ngamin ta dagiti dagdaga ti Indies ket dakdakel iti amin ken nanginngina da pay, Naikabil ko ti presio na dagitoy nga uppat a reales iti maysa a libro, aginggana apo a Kadugdunguam no naragsakan to ti pinagibagam amin no ania ti maaramid.”[3]

Dagiti linaon ti libro[urnosen | urnosen ti taudan]

Ti libro ket adda nagyan na a tallopulo ket walo a dagiti bulong ken pitopulo ket uppat a pampanid iti teksto nga España, Tagalog nga naisurat kadagiti romano a letra, ken Tagalog kadagiti Tagalog a karakter, iti addaan a tabas ti kayo ni Santo Dominico, nga ti kannigid a panid ti libro ket kinasigud a blanko, ngem dagiti kaun-unana a bersiyon ket naikurdit iti, "Tassada en dos reales", a pinirmaan ni Juan de Cuellar.

Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]

  1. ^ Lessing J. Rosenwald. "Lessing J. Rosenwald Collection". Library of Congress. World Digital Library. 
  2. ^ Kurditan Samtoy: The Literature of A Manly Race
  3. ^ Retana, Wenceslao (1894). La Politica de España en Filipinas, No. 97. Manila. 

Kasilpo iti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]