Leona Florentino
| Leona Florentino | |
|---|---|
 Ti nabuybuya iti rabii nga estatua ni Leona Florentino iti Calle Crisologo. | |
| Dagiti salaysay | |
| Nayanak | Leona Josefa Florentina[1] 19 Abril 1849 Vigan, Ilocos Sur, Kapitania Heneral ti Filipinas |
| Natay | 4 Oktubre 1884 (tawen 35) Vigan, Ilocos Sur, Kapitania Heneral ti Filipinas |
| Trabaho | Nobelista, mannurat iti politika ken agiwarwarnak |
| Pagsasao | Espaniol, Ilokano |
| Pakipagilian | Filipino |
| Asawa | Elias de los Reyes (1863–1884, aginggana idi pimmusay ni Florentino) |
| Annak | 5, mairaman ni Isabelo de los Reyes |
Ni Leona Florentino (nayanak Leona Josefa Florentina, 19 Abril 1849 – 4 Oktubre 1884) ket maysa idi a nawaya a Filipino kadagiti pagsasao nga Espaniol ken Ilokano. Naikeddeng isuna a kas "ina ti literatura ti babbai iti Filipinas" ken ti "silpo manipud iti naisasao ken literario a tradision".
Naiyanak iti nabaknang ken nalatak a pamilia idiay Vigan, Ilocos, ni Florentino ket nangrugi a nagsurat kadagiti umuna a bersikulona iti Ilokano iti nasapa nga edad. Nupay kasano ti kinasayaat ti tina, saan a napalubosan a makaawat iti uniberso gapu iti maysa nga isu ket maysa a babai. Imbes ketdi ni Florentino ket insuro ti inana, ken idi agangay babaen kadagiti nadumaduma a libre a mannursuro. Isu ket insuro ti nabaybay-an nga Espaniol babaen ti maysa nga edukado nga Ilokano a padi ken inawisna a mangpadur-as ti timek na.
Idi agtawen iti 14, inkallaysa ni Florentino ni Elias de los Reyes, maysa a politiko. Lima ti annak ti agassawa. Nagbalin a Filipino a mannurat, aktibista, ken senador ti balasangda a ni Isabelo de los Reyes. Gapu iti kina-feminista dagiti sinuratna, liniklikan ni Florentino ti asawa ken annakna; isu ket naidestiero, a sadiay nagnaed nga agmaymaysa ken naisina iti pamiliana. Isu ket natay iti edad na.
Dagiti obra
[urnosen | urnosen ti taudan]Ti maipapan iti liriko a daniwna iti Espaniol, ken naipangpangruna iti Ilokano, ket nakagun-od iti pannakadillaw kadagiti nadumaduma a forum idiay Espania, Paris ken St. Louis, Missouri. Dagiti literario a kontribusionna – a naipangpangruna dagiti 22 a napreserba a daniw – nabigbigan isuna idi nairaman iti Encyclopedia Internationale des Oeuvres des Femmes (Sangalubongan nga Ensiklopedia dagiti Obra ti Babbai) idi 1889. Naipampamattian nga isuna ti immuna a Filipina a nakaawat iti datoy a sangalubongan a dayaw, ti maysa a panagraem a napasamak kalpasan ti ipupusayna idi ubing pay laeng.[2] Naipabpabuya dagiti obrana iti Exposition Filipina iti Madrid idi 1887 ken iti Exposition Internationale iti Paris idi 1889.[3][4]
Dagiti nagibasaran
[urnosen | urnosen ti taudan]- ↑ "Film # 007487537 Image Film # 007487537; ark:/61903/3:1:3QS7-99ZK-RH4P — FamilySearch.org". Naala idi 27 Septiembre 2016.
- ↑ The History of Filipino Women's Writings Naiyarkibo 2011-07-20 iti Wayback Machine, an article from Firefly – Filipino Short Stories (Tulikärpänen – filippiiniläisiä novelleja), 2001 / 2007
- ↑ Carbo, Nick (2002). "Poetry—Philippines". Iti Christensen, Karen; Levinson, David (dagiti ed.). Encyclopedia of Modern Asia. Charles Scribner's Sons. pp. 537-539.
- ↑ Commire, Anne. (2007). Dictionary of women worldwide : 25 000 women through the ages. Thomson/Gale. ISBN 0-7876-7677-2. OCLC 164990238.