Politika

Naggapo idiay Ilokano Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia
Lumaktaw idiay: pagdaliasatan, biruken

Ti Politika (manipud ti Griego πολιτικός, politikos "iti, para iti, wenno maipanggep kadagiti umili") ket maysa a proseso babaen dagiti grupo ti tattao ti panagaramid ti pangngeddeng para kadagiti grupo. Uray no sapasap a maidakdakamat wenno mainanaig kadagiti gobierno ti politika ken mapalpaliiw met iti amin a panagnanaig dagiti gunglo ti tattao a pakairamanan ti korporasion, akademia, ken dagiti relihioso a paset ti kagimongan. Daytoy ket nabuklan iti "sosial a panakibiang a mairaman ti turay wenno bileg"[1] ken agiturturon para iti regulasion iti publiko a panakibing ti kaunegan ti politikal a paset,[2] ken dagiti pamay-an ken pamuspusan a maususar a pagannurotan ken panangidangep ti annuroten.[3]

Etimolohia[urnosen | urnosen ti taudan]

Ti balikas a politika ket nagtaud iti Griego a balikas a Πολιτικά (politika), a naimodelo ti "dagiti panakibiang iti siudad" ni Aristotle, ti nagan ti librona iti panagturay ken dagiti gobierno, a naipatarus iti Inggles idi maika-15 a siglo a kas naisurat ti Latino a "Polettiques".[4] A daytoy ket nagbalin a "politika" iti Tengnga nga Ingglés s. 1520. Ti sao a politik ket immuna a napasingkedan iti Inggles idi 1430 ken naggapu daytoy manipud ti Tengnga a Pranses a politique, a nagtaud iti Latino a politicus,[5] nga isu daytoy a panakaisurat ti Latino iti Griego a πολιτικός (politikos), a kayat na a saoen ket "iti, para iti, wenno maipanggep kadagiti umili", "sibil", "sibiko", "tagikua ti estado",[6] a manipud iti πολίτης (polites), "umili"[7] ken dayta ket manipud ti that πόλις (polis), "siudad".[8]

Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]

  1. ^ "Panagipalpalawag dagiti Politika". dict.die.net. 
  2. ^ "Politika (panangipalpalawag)". everything2.co. 
  3. ^ "Panagipalpalawag dagiti Politika". thefreedictionary.com. 
  4. ^ "Politika". Online Etymology Dictionary. 
  5. ^ Charlton T. Lewis, Charles Short. "A Latin Dictionary". Perseus Digital Library. 
  6. ^ Henry George Liddell, Robert Scott. πολιτικός "A Greek-English Lexicon". Perseus Digital Library. 
  7. ^ Henry George Liddell, Robert Scott. πολίτης "A Greek-English Lexicon". Perseus Digital Library. 
  8. ^ Henry George Liddell, Robert Scott. πόλις "A Greek-English Lexicon". Perseus Digital Library.