Sasao a Kalatakan nga Awyu

Manipud iti Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia
(Naibaw-ing manipud iti Sasao a Dumut)
Darsen a mapan iti pagdaliasatan Darsen a mapan agbiruk
Kaltakan nga Awyu
Heograpiko a
pannakaiwarwaras
Baro a Guinea
Lingguistika a pannakaidasigTrans–Baro a Guinea
Pannakabingbingay
  • Awyu–Dumut
  • Becking–Dawi
Glottologgrea1275[1]
Awyu-Dumut languages.svg
Mapa ti sasao nga Awyu–Dumut ti Baro a Guinea
  Ti sasao nga Awyu–Dumut (saan a naipakita dagiti dadduma a pagsasao)
  Dadduma a sasao a Trans–Baro a Guinea
  Dadduma a sasao a Papuano
  Dadduma asasao nga Austronesio
  Di matagtagitao

Ti sasao a Kalatakan nga Awyu, ammo iti nasapsapa ken kadagiti ad-adu a limitado a pannakaidasig a kas Awyu–Dumut wenno Awyu–Ndumut, ket mabalin a pamilia ti sangadosena a sasao a Trans–Baro a Guinea a naisasao idiay akindaya a Laud a Papua. Innem kadagiti pagsasao ket naanayana a panasingkedan para iti batayan a panangipalawag; daytoy ket saan analawag no mano kadagiti maipatinayon a nagan (iti parentesis dita baba) ket mabalin a dagiti sabali a pagsasao.

Pannakaidasig[urnosen | urnosen ti taudan]

Ti pannakaidasig dita baba ket naibatay kenni de Vries et al. (2012), nga isu ket nagusar kadagiti morpolohiko nga inobasion tapno maikeddeng dagiti pannakikabagian, ken mabalin a dagitoy ket saan a malawagan babaen dagiti panagbulod.[2] Ti pannakaurnos ti sasao Awyu ket naipangpangruna a tentatibo.

Naidasig ti Sawi iti datos a pronominal, gapu ta saan a magun-od ti marpolohiko a datos a nausar kadagiti nabati a pamilia. Dagityi pangsandi ti sanga nga Awyu–Dumut ket dagiti sumaganad:

sg pl
1 *nu-p *na-gu-p
2 *gu-p *ga-gu-p
3 *e-p, *[n]ege-p, *yu-p *ya-gu-p

Ti suldong a *-p ken ti panagbaliw ti kamaudian a Trans–Baro a Guinea a paaweng ti *a iti *u ket saan nga agparang kadagiti pangtagikua a pangsandi: *na, *ga, *ya/wa, *na-ga, *ga-ga, *ya-ga.

Dagiti nadumaduma a sabali a pagsasao ket mabalin a mabirukan iti literatura. Ti Ario (Sumagaxe)[3] ket nailista iti Wurm, Foley, kdpy., ngem saan nga adda iti panagsukisok ti Unibersidad ti Amsterdam ken inikkat babaen ti Ethnologue. Ilista ti Ethnologue iti maysa a 'Tengnga nga Awyu', ngem daytoy ket saan anapasingkedan a kas naisangayan a pagsasao (U. Amsterdam). Iti sapasap, dagiti nagan iti Ethnologue ket makaallilawda, ken dagiti nadadaan nga edison ket mangibagbaga kadagiti nagan manipud iti Wurm (1982), a kas ti Mapi, Kia, Akinngato a Digul, Akinngato a Kaeme, ken dagitoy ket dagiti nagan dagiti panagsukisok ti pagsasao kadagiti igid ti karayan dagiti a naganagan, ken mabalinda a mangibagan iti sasao nga Ok imbes nga iti Awyu.

Ti Bayono-Awbono ket mabalin nga isu pay ket Kalatakan nga Awyu, wenno mabalin nga Ok.

Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]

Ti pamilia ti Awyu ken Awyu–Dumut ket inpalawag babaen ni Peter Drabbe kadagidi tawen ti 1950.

Inraman idi ni Voorhoeve iti insingasingna a grupo a Tengnga ken Abagatan a Baro a Guinea.[4] Kas parte tiTengnga ken Abagatan a Baro a Guinea, mangpormada it iparte ti kassigud a singasing para iti Trans–Baro a Guinea.[5]

Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]

  1. ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, dagiti ed. (2017). "Greater Awyu". Glottolog 3.0 (iti Ingles). Jena, Alemania: Instituto para iti Ebolusionario nga Antropolohia ni Max Planck.
  2. ^ Lourens de Vries, Ruth Wester, & Wilco van den Heuvel. 2012. "The Greater Awyu language family of West Papua", pp. 269–312 of Hammarström & van den Heuvel (eds.), History, Contact and Classification of Papuan Languages. (Language and Linguistics in Melanesia Special Issue). Port Moresby: Linguistic Society of Papua New Guinea.
  3. ^ Multitree qgz
  4. ^ Voorhoeve, C.L. 1968. “The Central and South New Guinea Phylum: a report on the language situation in south New Guinea. Pacific Linguistics, Series A, No. 16: 1-17. Canberra: Australian National University.
  5. ^ McElhanon, Kenneth A.and C.L. Voorhoeve. 1970. The Trans-New Guinea phylum: explorations in deep-level genetic relationships. Pacific Linguistics, Series B, No. 16. Canberra: Australian National University.

Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]

Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]

  • Ross, Malcolm (2005). "Pronouns as a preliminary diagnostic for grouping Papuan languages". Iti Andrew Pawley; Robert Attenborough; Robin Hide; Jack Golson (dagiti ed.). Papuan pasts: cultural, linguistic and biological histories of Papuan-speaking peoples. Canberra: Pacific Linguistics. pp. 15–66. ISBN 0-85883-562-2. OCLC 67292782.