Baguio

Naggapo idiay Ilokano Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia
(Naibaw-ing manipud idiay Ciudad ti Baguio)
Lumaktaw idiay: pagdaliasatan, biruken
Baguio
Siudad ti Baguio
Siudad
Liwasang Burnham
Liwasang Burnham
Wagayway iti Baguio
Wagayway
Opisial a selio iti Baguio
Selio

Parbo a (nag)nagan: Kalgaw a Kapitolio ti Pilipinas,

Siudad dagiti Pino
Mapa ti Benguet a mangipakita ti lokasion ti Baguio.
Mapa ti Benguet a mangipakita ti lokasion ti Baguio.
Ti Baguio ket mabirukan idiay Pilipinas
Baguio
Baguio
Lokasion ti Baguio idiay Pilipinas
Nagsasabtan: 16°24′N 120°35′E / 16.400°N 120.583°E / 16.400; 120.583Nagsasabtan: 16°24′N 120°35′E / 16.400°N 120.583°E / 16.400; 120.583
Pagilian  Pilipinas
Rehion Rehion Administratibo ti Kordiliera (CAR)
Probinsia Benguet
Distrito Maymaysa a distrito
Pannakabangon 1900
Pannakasiudad Septiembre 1, 1909
Barbaranggay 129
Gobierno[1]
 • Mayor Mauricio Domogan (Lakas Kampi-CMD)
Kalawa[2]
 • Dagup 57.5 km2 (22.2 kd mi)
Populasion (2010)[3]
 • Dagup 318,676
 • Densidad 5,500/km2 (14,000/kd mi)
Sona ti oras PST (UTC+08)
Koreo 2600
Panagtawag 74
Matgedan Awanan a klase

Ti Siudad ti Baguio ket maysa a primera a klase a siudad iti probinsia ti Benguet iti isla ti Luzon iti Pilipinas. Impasdek kas siudad dagiti Amerikano idi 1900 ken pinusgan ti Asemblea ti Pilipinas kas Kalgaw a Kapitolio iti Pilipinas idi Hunio 1, 1903. Iti kada kalgaw, mapan ti Gobierno iti Pilipinas iti Baguio ket idiay a matarawidwidan ti pagilian. Adda Mansion ti Presidente, dagiti opisina ti Korte Suprema ken Lehislatibo iti Baguio. Ti met laeng Siudad ti Baguio ti nagyanan ti opisina ti Rehion Administratibo ti Kordiliera (Kordiliera Administratibo a Rehion wenno KAR).

Sakupen ti Siudad ti Baguio ti 49 a kuadrado kilometro ti naturod a dagdaga iti maysa a banak nga aganay a 1,500 metro ti kangatona iti akin-abagatan a laud a deppaar ti kabambatayan ti Kordiliera a Tengnga iti amianan a Luzon. Pinalawlawan ti probinsia ti Benguet a sigud a nakaipasetanna kas maysa nga ili sakbay a napagbalin kas agwaywayas a siudad. Kabeddeng ti Baguio ti ili ti Tuba iti abagatan ken laud, ti Itogon, Benguet iti daya, ken ti La Trinidad a kapitolio ti Benguet iti amianan.

Tallo ti kangrunaan a dalanan a sumang-at iti Baguio, ti Kalsada Kennon a mangrugi iti Rosario, La Union, ti Kalsada Marcos manipud iti Agoo, La Union, ken ti Naguilian a Kalsada manipud Bauang, La Union.

Dagiti maar-aramat a pagsasao iti Baguio ket Ilokano, Ingglés, Kankana-ey, Ibaloi, Itogon, Tagalog, Pagsasao nga Intsik, Aleman, Olandés, ken Koreano.

Dagiti baranggay[urnosen | urnosen ti taudan]

Addaan ti Siudad ti Baguio iti 129 a barbaranggay.[2]

  • Apugan-Loakan
  • Asin Road
  • Atok Trail
  • Bakakeng Central
  • Bakakeng North
  • Happy Hollow
  • Balsigan
  • Bayan Park West (Bayan Park)
  • Bayan Park East
  • Brookspoint
  • Brookside
  • Cabinet Hill-Teacher's Camp
  • Camp Allen
  • Camp 7
  • Camp 8
  • Campo Filipino
  • City Camp Central
  • City Camp Proper
  • Country Club Village
  • Cresencia Village
  • Dagsian, Upper
  • DPS Area
  • Dizon Subdivision
  • Quirino Hill, East
  • Engineers' Hill
  • Fairview Village
  • Fort del Pilar
  • General Luna, Upper
  • General Luna, Lower
  • Gibraltar
  • Greenwater Village
  • Guisad Central
  • Guisad Sorong
  • Hillside
  • Holy Ghost Extension
  • Holy Ghost Proper
  • Imelda Village
  • Irisan
  • Kayang Extension
  • Kias
  • Kagitingan
  • Loakan Proper
  • Lopez Jaena
  • Lourdes Subdivision Extension
  • Dagsian, Lower
  • Lourdes Subdivision, Lower
  • Quirino Hill, Lower
  • General Emilio F. Aguinaldo
  • Lualhati
  • Lucnab
  • Magsaysay, Lower
  • Magsaysay Private Road
  • Aurora Hill Proper
  • Bal-Marcoville (Marcoville)
  • Quirino Hill, Middle
  • Military Cut-off
  • Mines View Park
  • Modern Site, East
  • Modern Site, West
  • New Lucban
  • Aurora Hill, North Central
  • Sanitary Camp, North
  • Outlook Drive
  • Pacdal
  • Pinget
  • Pinsao Pilot Project
  • Pinsao Proper
  • Puliwes
  • Pucsusan
  • MRR-Queen Of Peace
  • Rock Quarry, Lower
  • Salud Mitra
  • San Antonio Village
  • San Luis Village
  • San Roque Village
  • San Vicente
  • Santa Escolastica
  • Santo Rosario
  • Santo Tomas School Area
  • Santo Tomas Proper
  • Scout Barrio
  • Session Road Area
  • Slaughter House Area
  • Sanitary Camp South
  • Saint Joseph Village
  • Teodora Alonzo
  • Trancoville
  • Rock Quarry, Upper
  • Victoria Village
  • Quirino Hill, West
  • Andres Bonifacio (Lower Bokaw
  • Legarda-Burnham-Kisad
  • Imelda R. Marcos (La Salle)
  • Lourdes Subdivision, Proper
  • Quirino-Magsaysay, Upper (Upp
  • A. Bonifacio-Caguioa-Rimando
  • Ambiong
  • Aurora Hill, South Central
  • Abanao-Zandueta-Kayong-Chugum
  • Bagong Lipunan (Market Area)
  • BGH Compound
  • Bayan Park Village
  • Camdas Subdivision
  • Palma-Urbano (Cari?o-Palma)
  • Dominican Hill Mirador
  • Alfonso Tabora
  • Dontogan
  • Ferdinand (Happy Homes-Campo)
  • Happy Homes (Happy Homes-Lucban)
  • Harrison-Claudio Carantes
  • Honeymoon (Honeymoon-Holy Ghost)
  • Kabayanihan
  • Kayang-Hilltop
  • Gabriela Silang
  • Liwanag-Loakan
  • Malcolm Square-Perfecto
  • Manuel A. Roxas
  • Padre Burgos
  • Quezon Hill, Upper
  • Rock Quarry, Middle
  • Phil-Am
  • Quezon Hill Proper
  • Middle Quezon Hill Subdivision
  • Rizal Monument Area
  • SLU-SVP Housing Village
  • South Drive
  • Magsaysay, Upper
  • Market Subdivision, Upper
  • Padre Zamora

Heograpia[urnosen | urnosen ti taudan]

Ti Siudad ti Baguio ket mabirukan iti 5,200 pie ti ngato ti lessaad ti baybay, ken naiyumok iti kaunegan ti kabambantayan ti Tengnga a Kordiliera iti akin-amianan a Luzon. Ti siudad ket napalikmutan babaen ti probinsia ti Benguet. Daytoy ket sakupenna ti bassit a lugar iti 57.5 kuadrado kilometro (22.2 kd mi). Kaaduan iti naparang-ay a paset ti siudad ket naipatakder iti di nadalumpinas, turod a rabaw ti daga ti akin-amianan a paset. Idi nagaramid ti plano ni Daniel Burnham para iti siudad, inaramidna ti munisipio a kas puntos a reperensia ti pagpatinggaan a gay-at ti siudad iti 8.2 kilometro (5.1 mi) manipud ti daya aginggana iti laud ken iti 7.2 kilometro (4.5 mi) manipud ti amianan aginggana iti 2 kilometro (1.2 mi) iti abagatan. Daytoy ti kanagtuan a nangruna asiudad iti Pilipinas iti termino ti kangato. Ni Andy Chen ket nagsurat ti maipanggep ti Heograpia ti Baguio idi 1910.

Klima[urnosen | urnosen ti taudan]

Ti Siudad ti Baguio ket mangipakita ti klima ti subtropikal a kabambantayan babaen ti pannakaidasig ti klima ti Köppen. Ti siudad ket naamammuan para iti kalalaingan a klimana. Gapu ti daytoy ti Baguio ket nabirngasan a kas ti "Kalgaw a Kapitolio ti Pilipinas". Gapu ti kangatona, ti temperatura ti siudad ket 8 a grado Celsius a nababbaba no maipada ti napipia a temperatura iti amin a paset ti pagilian.[4] Ti napipia a temperatura ket sumakop manipud ti 15 aginggana ti 23 grado Celsius. Kadawyan daytoy a nababbaba iti las-ud ti naladaw ken nasapa a bulbulan ti tawen. Ti kababaan idi a nairehistro a temperatura ket 6.3 grado Celsius idi Enero 18, 1961. Daytoy ket maigiddiat ti amin a panawen a kangato iti 30.4 grado Celsius a nairehistro idi Marso 15, 1988 idi las-ud ti El Niño a tiempo idi 1988.[5] Ti Baguio ket manmano laeng a malabsanna ti 26 grado Celsius uray iti las-ud ti kapudotan a paset ti tawen.

Kasla met laeng dagiti siudad nga addan ti klima ti subtropikal a kabanbantayan, ti Baguio ket madmadlaw a makakitkita ti bassit a panagtudtudo iti las-ud ti namaga tiempo. Nupay kasta, ti siudad ket addaan ti adu unay a panagtudtudo iti las-ud ti ti tiempo ti tudo, kadagiti bulan ti Hulio ken Agosto ti addaan ti napipia ti ad-adu ngem 1,000 mm (39 in) a tudo. Ti Baguio ket agpipia ti sumurok a 4,500 mm (177 in) iti tinawen a tudo.

Klima para iti Siudad ti Baguio
Bulan Ene Peb Mar Abr Mayo Hun Hul Ago Sep Okt Nob Dis Tawen
Rekord a kangato °C (°F) 26
(79)
27
(81)
28
(82)
29
(84)
27
(81)
35
(95)
27
(80)
27
(80)
26
(79)
27
(81)
27
(80)
27
(80)
29
(84)
Napipia a kangato °C (°F) 22
(72)
23
(73)
24
(76)
25
(77)
24
(76)
24
(75)
22
(71)
22
(71)
22
(71)
23
(73)
23
(74)
23
(74)
23
(74)
Napipia a kababa °C (°F) 11
(52)
13
(56)
14
(58)
16
(60)
16
(61)
16
(61)
16
(60)
16
(60)
16
(60)
16
(60)
15
(59)
14
(57)
15
(59)
Rekord a kababa °C (°F) 6
(43)
8
(47)
11
(52)
10
(50)
14
(57)
12
(53)
12
(54)
13
(55)
14
(57)
11
(52)
9
(49)
8
(46)
6
(43)
Presipitasion mm (pulgada) 22.86
(0.9)
22.86
(0.9)
43.18
(1.7)
109.2
(4.299)
401.3
(15.799)
436.9
(17.201)
1,074.4
(42.299)
1,160.8
(45.701)
713.7
(28.098)
381
(15)
124.5
(4.902)
50.8
(2)
4,541.5
(178.799)
Taudan: Weatherbase[6]

Demograpia[urnosen | urnosen ti taudan]

Senso ti populasion ti Baguio
Tawen Pop.   ±% p.a.  
1990 183,142 —    
1995 226,883 +4.38%
2000 252,386 +2.15%
Tawen Pop.   ±% p.a.  
2007 301,926 +2.59%
2010 318,676 +1.82%
Taudan: Opisina ti Nailian nga Estadistika[3]LWUA[7]

Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]

  1. ^ "Dagiti Opisial a Resulta ti Panagbutos idi 2013 kadagiti Ili ken Siudad". Intramuros, Manila, Pilipinas: Commission on Elections (COMELEC). 1 Hulio 2013. Naala idi Hulio 6, 2014. 
  2. ^ a b "Probinsia ti Benguet". PSGC Interaktibo. Siudad ti Makati, Pilipinas: Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika. Naala idi 10 Hulio 2014. 
  3. ^ a b 2010 a Senso a Pakaammo ti CAR (Ingles) naala idi 30 Abril 2012
  4. ^ "Panagbanniaga a Pakaammo ti Siudad ti Baguio, Pilipinas". Asia Travel. Naala idi 26 Pebrero 2013. 
  5. ^ Basilan, Jacquelyn; Khristine Love Vicente (17 Disiembre 2008). "Baguio wakes up to coldest morn in 2008". Breaking News / Regions (Philippine Daily Inquirer). Naidulin manipud ti kasisigud idi 19 Disiembre 2008. Naala idi 12 Enero 2009. 
  6. ^ "Weatherbase: Baguio, Dagiti Rekord ken dagiti Napipia ti Pilipinas". Weatherbase. Naala idi 22 Nobiembre 2011. 
  7. ^ "Probinsia ti Benguet". Datos ti Populasion ti Ili. Dibision ti Panagsukisok ti LWUA. Naala idi 10 Hulio 2014. 

Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]