Ido

Naggapo idiay Ilokano Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia
Lumaktaw idiay: pagdaliasatan, biruken
Ido
Flag of Ido.svg
Nagaramid Maysa a grupo dagiti repormista nga agsasao ti Esperanto
Petsa 1907
Lugar ken panag-usar Internasional a katakunaynay a pagsasao
Agar-aramat 100–200[1]  (2000)
Panggep
Dagiti taudan naibatay iti Esperanto
Opisial a kasasaad
Nagalagad Uniono por la Linguo Internaciona Ido
Dagiti kodigo ti pagsasao
ISO 639-1 io
ISO 639-2 ido
ISO 639-3 ido
Linguaesperio 51-AAB-db
Daytoy nga artikulo ket aglaon kadagiti ponetiko a simbolo ti IPA. No awan ti husto a suporta ti panagipaay, mabalin a makitam dagiti marka ti salusod, kahon, wenno sabsabali pay a simbolo embes a dagiti karakter ti Unicode .

Ti Ido (play /ˈd/) ket maysa a pagsasao a napartuat nga adda ti pagtungpalan nga agbalin a maysa a sangalubongan a maikadua a pagsasao para kadagiti agsasao iti nadumaduma linguistiko a pondo. Ti Ido ket naisangayan a naidaremdem a kas kadawyan a gramatika, [ortograpia]], ken leksikograpia, ken iti amin ket nalaka a maadal ken mausar. Iti puot, ti Ido ket naidasig a kas maysa a naisangalen nga internasional a katakunaynay a pagsasao.

Ti Ido ket napartuat idi 1907 para iti essem a panagreporma ti nasirmata a pakapawilan iti Esperanto, ti maysa a pagsasao a napartuat para iti isu met laeng a kapanggepan idi nasapsapa met laeng a 20 a tawen. Ti nagan ti pagsasao ket nasurotan ti nagtaudanna iti Esperanto a balikas nga ido, a kayatna a saoen ket "anak",[2] gapu ta datoy a pagsasao ket maysa nga "anak" iti Esperanto. Kalpasan ti panakapunganay daytoy, ti Ido nakaal akadagitisuporta manipud kadagiti sumagmamano a komunidad ti Esperanto, ngem ti sumaganad a kellaat nga ipupusay idi 1914 iti maysa kadagiti kangrunaan a nangipatakder, a ni Louis Couturat, naapday ti kalatakanna. Adda dua a rason ti gapuanan daytoy: umuna, ti irurumsua iti adu a panagsisina gapu kadagiti agsalsalisal a reporma a gandat; ken maikadua, ti maysa a sapasap a kaawanan ti siaammo iti Ido a kas maysa a kandidato par iti maysa nga internasional a pagsasao. Dagitoy a tiped ket nagpakapsot iti daytoy a tignay ken saan a nakaala manen ti panakadarikmat aginggana idi bumangon ti internet.

Ti Ido ket agus-usar kadagiti kapadpada a 26 a letra a kas ti Ingglés nga abesedário nga awan dagiti diakritiko. Nakaala kadagiti bokabulariona manipud ti Pranses, Italiano, Espaniol, Ingglés, Aleman, ken Ruso, ken nalaka a maawatan kadagiti nagadal ti Esperanto.

Adda dagiti adu nga obra iti literatura a naipatarus iti Ido, a mairaman ti Ti Bassit a Prinsipe ken ti Ebanghelio ni Lukas. Manipud idi 2000, adda ti agarup nga 100–200 nga agsasao ti Ido iti lubong.[1]

Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]

  1. ^ a b Blanke (2000), nadakat idiay Sabine Fiedler "Prasiolohia kadagiti naplano a pagsasao", Prasiolohia / Phraseologie, Walter de Gruyter 2007. pp. 779.
  2. ^ "Esperanto-Inggles a Diksionario". Naala idi 12 Pebrero 2012. 

Kasilpo iti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]

Dagiti midia a mainaig ti Ido idiay Wikimedia Commons