Andidit

Manipud iti Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia
Lumaktaw idiay: pagdaliasatan, agbiruk
Andidit
Tibicen linnei.jpg
Tinawen nga andidit, Tibicen linnei
Awag a kanta ti Magicicada cassini
Taksonomia
Pagarian: Animalia
Pilo: Artropoda
Klase: Insekta
Urnos: Hemiptera
Sub-urnos: Auchenorrhyncha
Inpraurnos: Cicadomorpha
Superpamilia: Cicadoidea
Pamilia: Cicadidae
Westwood, 1840
Dagiti subpamilia

Cicadettinae
Cicadinae
Tettigadinae
Tibiceninae
Kitaen pay ti testo ti artikulo.

Dagiti andidit wenno kundidit, riari ken ninin, ket isu dagiti insekto iti urnos ti Hemiptera, suburnos ti Auchenorrhyncha (dati a nairaman iti saanen nga umiso a suburnos ti Homoptera). Dagiti andidit ket addaan dagitoy iti superpamilia ti Cicadoidea. Prominete dagiti matada, ngem saan unay a dakkel, ken naginnaddayo dagitoy a naidisso kadagiti akin-ruar a nainpabakrang a suli ti bangabangana. Dagiti payakna ket nasayaat a narang-ay, makitkita dagiti urat; dagiti dadduma asebbangan dagiti kulanit ti payak ket napno a masarang, dagiti asideg a parte ti payak dagiti dadduma met ket nakuyem wenno nasaragasag ken awan dagiti makitkita a masarang a parte kadagiti payyakda. Adda dagiti agarup a 2,500 a sebbangan dagiti andidit ket naipalpalawagen, ken adu pay dagiti nabatbati a maipalawag. Dagiti andidit ket aggigiyanda kadagiti klima a natimbeng aginggana ti tropiko nga isu dagitoy ti kaaduan a mabigbigan kadagiti amin nga insekto, gapu ti kadakkel ken ti naisangayan nga unida. Adda met dagiti sabsabali a lugar nagruna idiay Amianan nga Amerika ket nagtawtawag kadagiti andidit a kas dagiti dudon,[1] ngem dagitoy ket saan a kabagian dagiti agpayso a dudon, dagiti nadumaduma a sebbangan ti pangen dagiti rumsa.

Dagiti andidit ket saan a dakes iti tattao ken saanda a kumagat wenno agsilud, ngem mabalin a maiyallilaw ti ima wenno sabali a parte ti bagi ti tao a kas maysa a kayo wenno ungkay ken padasenda met a kanen.[2] Dagiti andidit ket addaanda ti atiddog a probossis, iti siro ti uloda, us-usarenda dagitoy nga iyusek kadagiti ungkay ti mula tapno manganda iti tubbogna. Mabalin a nasikit no matudok ti andidit ti kudil ti tao, ngem saan a makadaran daytoy. Daytoy ket mabalin a saan a panagsalaknib a reaksion ken sagpaminsan laeng daytoy a mapaspasamak. Daytoy ket mapasamak laeng no napaut a maikabil dagitoy iti parte ti bagi ti tao.

Dagiti andidit ket mabalinda nga agdadael kadagiti nadumaduma a naimuyongan nga apit, babassit a a mula, ken kaykayo, kangrunaan laeng ti panagpiglat kadagiti ukis ti kayo bayat nga agititlog ti babbai iti uneg ti sangsanga.[3][4][5]

Adu met dagiti tao iti sangalubongan nga agsidsida kadagiti andidit. Dagitoy ket naamammuan a nasidsida iti Taga-ugma a Gresia ken idiay pay Tsina, Malaysia, Burma, Latin nga Amerika, ken idiay Kongo. Ti babbai nga andidit ket naipatpategan iti kinalasagda. Dagiti kontsa ti andidit ket naus-usar a kas tradisonal a panggagas idiay Tsina.[6]

Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]

  1. ^ Milne, Lorus; Milne, Margery (1992). The Audubon Society Field Guide to North American Insects and Spiders. New York: Alfred A Knopf. ISBN 0-394-50763-0. 
  2. ^ "Periodical Cicada", UMMZ, U. Mich .
  3. ^ "Umayen dagiti Andidit, Umayen dagiti Andidit", The New York Times, Estado nga Unibersidad ti Ohio, 27 Abril 2004 .
  4. ^ "Dagiti Periodikal nga Andidit, Dagiti Siklo ti Biag ken Panagkukua". OSU. Naala idi 2009-09-20. 
  5. ^ Ohio Cultivator vol. 3 No. 1 Columbus, Ohio, Enero 1, 1847. 1847. pp. 3–. Naala idi 30 Marso 2013. 
  6. ^ Li Shizhen, Bencao Gangmu, Paset ti Insekto. 李时珍, 本草纲目, 虫部

Bibliograpia[urnosen | urnosen ti taudan]

  • Craig, Owen (2001-02-17), "Kalgaw dagiti agkankanta nga andidit", Scribbly gum, AU: ABC, naala idi 2006-12-23 .

Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]

Midia a mainaig iti Andidit iti Wikimedia Commons