Andidit

Manipud iti Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia
Darsen a mapan iti pagdaliasatan Darsen a mapan agbiruk
Andidit
Tibicen linnei.jpg
Tinawen nga andidit, Neotibicen linnei
Awag a kanta ti Magicicada cassini
Taksonomia urnosen
Pagarian: Animalia
Pilo: Arthropoda
Klase: Insecta
Urnos: Hemiptera
Inpraurnos: Cicadomorpha
Superpamilia: Cicadoidea
Dagiti pamilia

Tettigarctidae
Cicadidae

Dagiti andidit wenno kundidit, riari ken ninin, ket isu dagiti insekto iti urnos ti Hemiptera, suburnos ti Auchenorrhyncha (dati a nairaman iti saanen nga umiso a sub-urnos ti Homoptera). Dagiti andidit ket addaan dagitoy iti superpamilia ti Cicadoidea. Prominete dagiti matada, ngem saan unay a dakkel, ken naginnaddayo dagitoy a naidisso kadagiti akin-ruar a nainpabakrang a suli ti bangabangana. Dagiti payakna ket nasayaat a narang-ay, makitkita dagiti urat; dagiti dadduma a sebbangan dagiti kulanit ti payak ket napno a masarang, dagiti asideg a parte ti payak dagiti dadduma met ket nakuyem wenno nasaragasag ken awan dagiti makitkita a masarang a parte kadagiti payyakda. Adda dagiti agarup a 2,500 a sebbangan dagiti andidit ket naipalpalawagen, ken adu pay dagiti nabatbati a maipalawag. Dagiti andidit ket aggigiyanda kadagiti klima a natimbeng aginggana ti tropiko nga isu dagitoy ti kaaduan a mabigbigan kadagiti amin nga insekto, gapu ti kadakkel ken ti naisangayan nga unida. Adda met dagiti sabsabali a lugar nangruna idiay Amianan nga Amerika ket nagtawtawag kadagiti andidit a kas dagiti dudon,[1] ngem dagitoy ket saan a kabagian dagiti agpayso a dudon, dagiti nadumaduma a sebbangan ti pangen dagiti rumsa.

Dagiti andidit ket saan a dakes iti tattao ken saanda a kumagat wenno agsilud, ngem mabalin a maiyallilaw ti ima wenno sabali a parte ti bagi ti tao a kas maysa a kayo wenno ungkay ken padasenda met a kanen.[2] Dagiti andidit ket addaanda ti atiddog a probossis, iti siro ti uloda, us-usarenda dagitoy nga iyusek kadagiti ungkay ti mula tapno manganda iti tubbogna. Mabalin a nasikit no matudok ti andidit ti kudil ti tao, ngem saan a makadangran daytoy. Daytoy ket mabalin a saan a panagsalaknib a reaksion ken sagpaminsan laeng daytoy a mapaspasamak. Daytoy ket mapasamak laeng no napaut a maikabil dagitoy iti parte ti bagi ti tao.

Dagiti andidit ket mabalinda nga agdadael kadagiti nadumaduma a naimuyongan nga apit, babassit a a mula, ken kaykayo, kangrunaan laeng ti panagpiglat kadagiti ukis ti kayo bayat nga agititlog ti babbai iti uneg ti sangsanga.[3][4][5]

Adu met dagiti tao iti sangalubongan nga agsidsida kadagiti andidit. Dagitoy ket ammo a nasidsida iti Taga-ugma a Gresia ken idiay pay Tsina, Malaysia, Burma, Latin nga Amerika, ken idiay Kongo. Ti babbai nga andidit ket naipatpategan iti kinalasagda. Dagiti kontsa ti andidit ket naus-usar a kas tradisonal a panggagas idiay Tsina.[6]

Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]

  1. ^ Milne, Lorus; Milne, Margery (1992). The Audubon Society Field Guide to North American Insects and Spiders. New York: Alfred A Knopf. ISBN 0-394-50763-0.
  2. ^ "Periodical Cicada", UMMZ, U. Mich.
  3. ^ "Umayen dagiti Andidit, Umayen dagiti Andidit", The New York Times, Estado nga Unibersidad ti Ohio, 27 Abril 2004.
  4. ^ "Dagiti Periodikal nga Andidit, Dagiti Siklo ti Biag ken Panagkukua". OSU. Naala idi 2009-09-20.
  5. ^ Ohio Cultivator vol. 3 No. 1 Columbus, Ohio, Enero 1, 1847. 1847. pp. 3–. Naala idi 30 Marso 2013.
  6. ^ Li Shizhen, Bencao Gangmu, Paset ti Insekto. 李时珍, 本草纲目, 虫部

Bibliograpia[urnosen | urnosen ti taudan]

  • Craig, Owen (2001-02-17), "Kalgaw dagiti agkankanta nga andidit", Scribbly gum, AU: ABC, naala idi 2006-12-23.

Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]

Midia a mainaig iti Andidit iti Wikimedia Commons
Datos a mainaig iti cicadidae iti Wikispecies