Karayan Mississippi

Naggapo idiay Ilokano Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia
Lumaktaw idiay: pagdaliasatan, biruken
Nagsasabtan: 29°09′04″N 89°15′12″W / 29.15111°N 89.25333°W / 29.15111; -89.25333
Karayan Mississippi
Mississippi River - New Orleans.jpg
Ti akin-abab a dalan ti Mississippi iti uneg ti New Orleans
Taudan ti nagan: Ojibwe a balikas ti misi-ziibi, a kayatna saoen ket "Nalatak a Karayan", wenno gichi-ziibi, a kayatna saoen ket "Dakkel a Karayan"
Pagilian  Estados Unidos
Dagiti estado Minnesota, Wisconsin, Iowa, Illinois, Missouri, Kentucky, Tennessee, Arkansas, Mississippi, Louisiana
Dagiti tributario
 - kanigid Karayan St. Croix, Karayan Wisconsin, Karayan Bato, Karayan Illinois, Karayan Kaskaskia, Karayan Ohio
 - kanawan Karayan Minnesota, Karayan Des Moines, Karayan Missouri, Karayan Puraw, Karayan Arkansas , Karayan Nalabbasit
Dagiti siudad Minneapolis, MN, St. Paul, MN, Quad Cities,IA/IL, St. Louis, MO, Memphis, TN, Baton Rouge, LA, New Orleans, LA
Taudan Danaw Itasca[1]
 - lokasion Estado a Parke ti Itasca, Kondado ti Clearwater, MN
 - kangato 1,475 pié (450 m)
 - nagsasabtan 47°14′23″N 95°12′27″W / 47.23972°N 95.20750°W / 47.23972; -95.20750
Sabangan Golpo iti Mehiko
 - lokasion Pilottown, Parokia ti Plaquemines, LA
 - kangato 0 pié (0 m)
 - nagsasabtan 29°09′04″N 89°15′12″W / 29.15111°N 89.25333°W / 29.15111; -89.25333
Kaatiddog 2,320 mi (3,734 km)
Labneng 1,151,000 kd mi (2,981,076 km2)
Panagayus para iti sabangan; kadakkelan ken kabassitan idiay Baton Rouge, LA
 - natimbengan 593,000 ku pié/s (16,792 m3/s) [2]
 - kaadu 3,065,000 ku pié/s (86,791 m3/s)
 - kabassit 159,000 ku pié/s (4,502 m3/s)
Mapa ti dalan, pagayusan labneng, ken dagiti nangruna a tributario ti Karayan Mississippi
Naisalaysayan a mapa ti tribuario a patakder ti Karayan Mississippi

Ti Karayan Mississippi ket isu ti kangrunaan a karayan ken ti kadakkelan a sistema ti karayan idiay Amianan nga Amerika.[3][4] Nga agay-ayus laeng idiay kaunegan ti Estados Unidos (babaen ti bukodna a pagayusan a labneng a makaabot idiay Kanada), daytoy ket agtaud idiay akin-amianan a Minnesota ken agin-inayad nga agatimurong nga agpa-abagatan para iti 2,530 milmilia (4,070 km)[5] aginggana idiay Delta ti Karayan Mississippi idiay Golpo iti Mehiko. Daytoy ket adda dagiti adu a tributariona, ti pagayusan a labneng ti Mississippi ket agayus kadagiti amin wenno paset dagiti 31 nga estado ti Estados Unidos, dagiti 2 probinsia ti Kanada a nagbaetan ti Nabato ken Apalaches a Banbantay. Ti Mississippi ket mairanggo a kas ti maikapat a kaatiddogan ken maikasangapulo a kadakkelan a karayan iti lubong. Ti karayan ket pagbeddenganna wenno mapan idiay uneg dagiti estado ti Minnesota, Wisconsin, Iowa, Illinois, Missouri, Kentucky, Tennessee, Arkansas, Mississippi, ken Louisiana.

Dagiti Patneng nga Amerikano ket napautdan nga agnanaed tiigid ti Mississippi ken dagiti tibutariona. Kaaduan kadagitoy ket dagidi agananup-agburburas wenno agpaspastor, ngem adda met dagidi, a kas dagidi Agararamid ti bunton, ket nagporma kadagitinarang-ay a kagimongan naibatay ti agrikultura. Ti isasangpet dagiti Europeano idi tawtawen ti 1500 ket nangbalbaliw ti patneng a waya ti idi dagiti immuna nga eksplorador, kalpasan daytoy dagiti immuna nga nagtataeng, ket aduda a napnapan idiay labneng. Ti karayan ket immuna nagserbi a kas maysa a bangen – a nagporporma kadagit pagbeddengan para iti Baro nga Espña, Baro a Pransia, ken ti nasapa nga Estados Unidos– ken idi payen a kas maysa a nangruna a sanga ti pagdalanan ken silpo ti komunikasion. Idi maika-19 a siglo, idi las-ud ti katurayan ti Ipakaammo a Pagtulngpalan, ti Mississippi ken dagitinadumaduma a lumaud a tributario, a naipangpangruna ti Missouri, ket nangporma kadagiti dalanan para iti lumaud a panagpadakkel ti Estados Unidos.

Naorma daytoy manipud kadagiti napuskol a tuon kadagiti deposito ti lan-ak ti karayan, ti Ginget ti Karayan Mississippi ket maysa kadagiti kalamesan a rehion ti agrikultura ti pagilian, a nagbanagan daytoy ti naisalaysayan a panawen ti pison a bangka ti karayan. Idi las-ud ti Sibil a Gubat ti Amerikano, ti pannkatiliw ti Mississippi babaen dagiti buyot ti Kappon ket nangmarka ti puntos a panagsikko ti panagballigi gapu ti kinapangruna ti karayan a kas dalan ti panaglaklako ken panagbanbanniaga, a saan anipangpangruna kadagiti Konpederasia. Gapu kadagit adu nga idadakkel dagiti siudad ken dagiti dakdakkel a barko ken dagiti kasko a nagnaynayon kadagiti banbangka ti karayan, dagiti dekada a sinarunuan ti tawtawen ti 1900 ket nakakita ti pannakabangon dagiti dakkel a obra ti inhenniera a kas dagiti tambak, dagiti kandado ken dagiti penned, ket kaykayon a kimmadkaddua a nabangbangon .

Manipud idi nairugi ti moderno a panarang-ay ti labneng, ti Mississippi ket nakakita payen ti bingayna iti rugit ken dagiti parikut ti enbiromento – a ti kadayegan ket dagiti adu a tomo dagiti rugit ti agrikultura, a nnagiturongan ti patay a sona ti Golpo iti Mehiko iti igid ti Delta. Kadagiti napalabas a tawen, ti karayan ket nakakitkita ti agtaltalinaay a panagsikko nga ipapan idiay kanal ti Karayan Atchafalaya idiay Delta; ti maysa a panagbalbaliw ti dalan ket mabalinto a didgdra kadagiti pagsangladan a kas ti New Orleans. Adda dagiti sistema ti penned ken dagiti ruangan ket agdama nga agtengtengngel ti Mississippi, ngem gapu ti fluvial a pamay-an, daytoy a panagbalbaliw ket kumarkaro iti tunggal maysa a tawen.

Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]

Paammo
  1. ^ Ti heolohiko a Panagsukimat ti Estados Unidos ket bigbiganna ti dua a maigiddiat a panagipalpalawag ti taudan ti karayan.USGS.gov Babaen ti nainginget a panagipalpalawag, ti Mississippi ket makibinningay ti ttaudanna iti kaatiddogan a tributariona, ti Missouri, idiay Ubbog ti Brower idiay Montana. Ti sabali pay a panagipalpalawag ken umawat ti "kasla arbitrario apanagikeddeng" ken ikabilna ti taudan ti Mississippi idiay Danaw Itasca, a daytoy ket publiko a inawawat a kas ti taudan,USGS.gov ken daytoy ket kinbukbukodan a nailasin a kastoy babaen ni Brower.MT.gov
  2. ^ Kammerer, J.C. (May 1990). "Dagiti kadakkelan akarayan idiay Estados Unidos". Heolihiko a Panagsukimat ti Estados Unidos. Naala idi Pebrero 22, 2011. 
  3. ^ Heolohiko a Panagsukimat ti Estados Unidos Kodigo a Paset ti Hidrolohiko: 08-09-01-00- Akin-baba a Mississippi-New Orleans a Labnng a pagayusan
  4. ^ "Dagiti kaatiddog dagiti kangrunaan a karayan". Heolohiko a Panagsukimat ti Estados Unidos. Naala idi Marso 14, 2009. 
  5. ^ Pagdaliasatan a mapa ti Kuerpo dagiti Inheniero ti Buyot ti Estados Unidos}. 2,530 milmilia (4,070 km) manipud idiay Danaw Itasca aginggana diay Ulo dagiti Bessang – Abagatan a Laud a Bessang ket 20 milmilia (32 km).
Bibliograpia
  • Anfinson, John O.; Thomas Madigan, Drew M. Forsberg, ken Patrick Nunnally (2003). Ti Karayan ti Pakasaritaan: Ti Naipakasaritaan aRekurso ti Panagadal ti Nailain a Karayan Mississippi ken Pagliwliwaan aLugar. St. Paul, MN: Kuerpo dagiti Inheniero ti Buyot ti Estados Unidos}, Dstrito ti St. Paul. OCLC 53911450. 
  • Bartlett, Richard A. (1984). Dagiti agtultulatid a karayan: ti ensiklopedia dagiti karayan ti Amerika. New York: McGraw-Hill. ISBN 0-07-003910-0. OCLC 10807295. 
  • Penn, James R. (2001). Dagiti karayan ti lubong: ti sosial, heograpiko,ken enbironmental a libro ti taudan. Santa Barbara, Calif.: ABC-CLIO. ISBN 1-57607-042-5. OCLC 260075679. 
  • Smith, Thomas Ruys (2007). Karayan dagiti Tagtagainep: panagpanpanunot ti Mississippi sakbay ni Mark Twain. Baton Rouge: Estado nga Unibersidad ti Louisiana a Pagmalditan. ISBN 978-0-8071-3233-3. OCLC 182615621. 
  • Scott, Quinta (2010). Ti Mississippi: Ti Makitkita a Biograpia. Columbia, Missouri: Unibersidad ti Missouri a Pagmalditan. ISBN 978-0-8262-1840-7. OCLC 277196207. 

Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]

Dagiti midia a mainaig ti Karayan Mississippi idiay Wikimedia Commons