Márte

Naggapo idiay Ilokano Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia
Lumaktaw idiay: pagdaliasatan, biruken
Márte  Astronomikal a simbolo iti Márte
Ti planeta a Márte
Sanglubongan a panorama iti Márte a nakita babaen ti Viking 1 a naglikut iti daytoy a planeta idi 1980, nga agpagpakita ti Valles Marineris (tengnga)
Dagiti pagnaganan
Pannakaibalikas Dumngegi/ˈmɑrz/
Panangilasin Marsiano
Panawen J2000
Aphelion 249,209,300 km
1.665 861 AU
Perihelion 206,669,000 km
1.381 497 AU
Semimayor a panagtayyek 227,939,100 km
1.523 679 AU
Panakaidumduma 0.093 315
Panawen ti panagliklikmut 686.971 al-aldaw

1.8808 Huliano a tawen

668.5991 sols
Sinodiko a panawen 779.96 al-aldaw
2.135 Huliano a taw-tawen
Promedio a kapardas ti panagliklikmut 24.077 km/s
Medio nga anomalia 19.3564°
Panaglikigan 1.850° aginggana ti ekliptik
5.65° aginggana ti ekuador ti Init
1.67° aginggana ti saan a mabalbaliwan a dalumpinas
Longitud  iti panagngato a buko 49.562°
Pangsuppiat iti perihelion 286.537°
Dagiti satelites 2
Maipapan ti bagi a pakaidumaan
Ekuador a rayus 3,396.2 ± 0.1 km 0.533 Daga
Polar a rayus 3,376.2 ± 0.1 km 0.531 Daga
Panakadalumpinas 0.005 89 ± 0.000 15
Kalawa ti rabaw 144,798,500 km2
0.284 Daga
Kadakkel 1.6318×1011 km3
0.151 Daga
Kapuskol 6.4185×1023 kg 0.107 Daga
Medio a densidad 3.9335 ± 0.0004g/cm³
Pigsa a mangguyod ti rabaw nga ekuador 3.711 m/s²
0.376 g
Kapardas a panaglibas 5.027 km/s
Panagtayyek ti bituen
a panawen
1.025 957 aldaw
24.622 9 h
Kapardas a panagtayyek nga ekuador 868.22 km/h (241.17 m/s)
Batuag a pagtayyekan 25.19°
Amianan nga ungto kanawan nga agpangato 21 h 10 min 44 s
317.681 43°
Amianan nga ungto panaglikig 52.886 50°
Albedo 0.170 (heometriko)
0.25 (Piansa)
Rabaw temp.
   Kelvin
   Celsius
min mean max
186 K 210 K 293 K
−87 °C −63 °C 20 °C
Nalawag a kinadakkel +1.6 to −3.0
Anggulo a diametro 3.5–25.1"
Tangatang
Rabaw a presion 0.636 (0.4–0.87) kPa
Panakaibuklan

Ti Márte ket isu ti maikapat a planeta manipud iti Init iti Sistema a Solar. Naipanaganan iti Romano a diosen iti gubat a ni Márte, kanayon a makunkuna daytoy a kas iti "Nalabbaga a Planeta" gapu ti kaudo iti oksido a héro iti rabaw na nga agiparang iti daytoy a planeta ti kitana a nalabbaga. Ti Márte ket maysa a naidagaan a planeta nga addaan ti naingpis a tangatang, addaan daytoy iti rabaw a langa a kas dagiti panagkatinnag nga abut iti Bulan ken dagiti bulkan, ginget, desierto, ken dagiti yelo a gora ti polar iti Daga.

Adda ti dua a bulan ti Márte a managanan iti Fobos ken Deimos.

Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]