Makopa

Manipud iti Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia
Darsen a mapan iti pagdaliasatan Darsen a mapan agbiruk

Makopa
Syzygium fruit.jpg
Taksonomia urnosen
Pagarian: Plantae
Klado: Tracheophytes
Klado: Angiospermae
Klado: Eudicotidae
Klado: Rosids
Urnos: Myrtales
Pamilia: Myrtaceae
Henero: Syzygium
Sebbangan:
S. samarangense
Dua a nagan
Syzygium samarangense
Kapada a nagan[1]
  • Myrtus samarangensis Blume
  • Jambosa samarangensis (Blume) DC.
  • Eugenia samarangensis (Blume) O.Berg
  • Myrtus obtusissima Blume
  • Jambosa obtusissima (Blume) DC.
  • Eugenia alba Roxb.
  • Jambosa alba (Roxb.) G.Don
  • Jambosa ambigua Blume
  • Jambosa timorensis Blume
  • Eugenia mindanaensis C.B.Rob.

Ti makopa (Syzygium samarangense) ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Myrtaceae, patneng iti maysa alugar a mairaman ti Is-isla Nalatlatak a Sunda, Peninsula Malayo ken ti Is-isla Andaman ken Nicobar, ngem naipayammo kadagiti prehistoriko a panawen iti ad-adu a lugar[2] ken ad-adu itan a naimuyongan kadagiti tropiko. Dagiti kadawyan a nagan iti Ingles ket mairaman ti wax apple,[2] Java apple, Semarang rose-apple ken wax jambu.[3]

Deskripsion[urnosen | urnosen ti taudan]

Ti Syzygium samarangense ket maysa a tropikal a kayo nga agtubo aginggana iti 12 metro (39 ft) iti katayag, addaan kadagiti kankanayon a berde a bulong iti 10–25 sentimetro (4–10 in) iti kaatiddog ken 5–10 sentimetro (2–4 in) iti kaakaba. Dagiti bulong ket eleptiko, ngem nagtimbukel iti batayan; nabangloda no mataltal. Relatibo nga ababa ti puon, nga addaan iti nalawa – ngem wayang a – balangat nga ababa mangrugi iti kayo . Ti ukis ti kayo ket maraderosas-kolordapo iti maris, ken nalaka makuplat.[2][4]

Dagiti sabong ket puraw aginggana iti maraduyaw-puraw, 2.5 cm (1 in) iti diametro, nga addaan kadagiti uppat a petalo ken dagiti adu nga estambre. Mangbukelda kadagiti panikula iti baetan dagiti 3 ken 30 iti asideg dagiti ungto ti sanga. Ti pagresultaan a bunga ket sukog kampana, makan a berry, a sunakup dagiti maris manipud iti puraw, napusasaw a berde, wenno berde aginggana iti nalabbasit, purpura, wenno krimson, aginggana iti nauneg maris a purpura wenno nangisit pay. Dumakkel dagiti bunga iti 4–6 sentimetro (1.6–2.4 in) iti kaatiddog kadagiti atap a mula, ken addaan kadagiti 4 a nalasag a pingir ti calyx iti ungto. Naingpis ti ukis, puraw tilasag ken kasla espongha. Ti tunggal maysa a berry ket agtengngel kadagiti 1–2 a nagtimbukel a bukel a saan a dakdakkel ngem .8 sentimetro (0.3 in). Dagiti sabong ket pagresultaan a bunga ket saan alimitado kadagiti axil dagitibulong, ken mabalin nga agparang iti gangani iti ania man apunto iti rabaw iti puon ken dagiti sanga. No mataengan, ti kayo ket maikeddeng nga agbunga iti adu, ken mabalin nga agbunga kadagiti 700 a bunga.[2][4]

No maluom, agparuar a sumusopak ti bunga, likkaong bassit iti tengnga iti sirok ti "kampana". Nasileng bassit sagiti nasalun-at a makopa. Nupay ti naganna iti Ingles (kas wax aple), ti naluom a makopa ket maiyasping laeng iti maysa mansanas iti ruar babaen iti maris. Daytoy ket saan nga agnanam a kasla iti mansanas, ken saan nga agbanglo ken awanan iti densidad a kas ti mansanas. Ti nanamna ket kapada ti peras ti niebe, ken ti pannakabagi iti likido-agingga iti-lasag ti makopa ket maipada iti sandia. Saan a maiyasping a kas ti mansanas wenno sandia, ti lasag ti makopa ket addaan iti nalukay nga abel. Ti katengngaan a parte ket agtenggel iti bukel a mabirukan iti kasla nalagalaga kapas. Makan daytoy a lagalaga ngem awanan iti nanam.

Makan[urnosen | urnosen ti taudan]

Adda dagiti adu a bilang dagiti napili a kultibar nga addaan iti dakdakkel a bunga. Iti sapasap, no napuspusasaw wenno nagisngisit a maris, nasamsam-it daytoy. Iti Abagatan a daya nga Asia, dagiti nangisit a makopa ket nabirngasanda iti "Nangisit a Perlas" wenno "Nangisit a Diamante", bayat a dagiti napuspusaw a maraberde-puraw, a tinawtawagan iti "Perlas", ket isu dagitoy ti kanginaan kadagiti pagtagilakuan iti prutas. Ti bunga ket maisagan a saan a maiwa, ngem maikkat ti bugas, tapno mapreserba ti presentasion ti naiduma a sukog-kampana. Iti panagluto kadagiti isla ti Taaw Indiano, ti bunga ket masansan a maus-usar kadagiti salad, ken kadagiti pay luto a ginisar. Daytoy ket kangrunaan a makmakan a kas prutas ken maus-usar pay iti panagaramid kadagiti atsara. Iti Filipinas, ti lokal a naganna ket makopa.[2] Gapu iti panagpapada iti langada, daytoyket masansan a maiyallilaw iti tambis (Syzygium aqueum),[5] ngem ti naudi a naibagbaga ket ad-adu a naimuyongan.

Dagiti ladawan[urnosen | urnosen ti taudan]

Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]

  1. ^ a b "Syzygium samarangense". World Checklist of Selected Plant Families (WCSP). Royal Botanic Gardens, Kew. Naala idi 16 Hulio 2018.
  2. ^ a b c d e Julia F. Morton (1987). "Java apple". Fruits of Warm Climates. Miami, FL: Florida Flair Books. pp. 381–382. ISBN 978-0-9610184-1-2.
  3. ^ "Syzygium samarangense (Blume) Merr. & L.M.Perry". Germplasm Resources Information Network (GRIN). Agricultural Research Service (ARS), United States Department of Agriculture (USDA). Naala idi 14 Marso 2016.
  4. ^ a b "Syzygium samarangense". Singapore National Parks.
  5. ^ Janick, Jules; Paull, Robert (2008). The Encyclopedia of Fruits and Nuts. CABI. pp. 552, 553.

Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]

Midia a mainaig iti Makopa iti Wikimedia Commons
Datos a mainaig iti Syzygium samarangense iti Wikispecies