Sasao a Tai

Manipud iti Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia
(Naibaw-ing manipud iti Pagsasao a Tai)
Darsen a mapan iti pagdaliasatan Darsen a mapan agbiruk
Tai
Zhuang–Thai
Heograpiko a
pannakaiwarwaras
Akin-abagatan a Tsina (naipangpagruna iti Guangxi, Guizhou, Yunnan ken Guangdong), Abagatan a daya nga Asia
Lingguistika a pannakaidasigKra–Dai
  • Be–Tai ?
    • Tai
Proto-pagsasaoProto-Tai
Pannakabingbingay
ISO 639-2 / 5tai
Glottologdaic1237[1]
Taikadai-en1.png
Pannakaiwarwaras ti sasao a Tai:
  Akin-amianan a Tai / Akin-amianan a Zhuang
  Tengnga a Tai / Akin-abagatan a Zhuang
  Akin-abagatan a laud a Tai / Tailandes

Ti sasao a Tai wenno Zhuang–Tai[2] (Tailandes: ภาษาไท wenno ภาษาไต, transliterasion: p̣hās̛̄āthay wenno p̣hās̛̄ātay) ket dagiti sanga ti pamilia ti pagsasao ti Kra–Dai. Ti sasao a Tai ket mangiraman ti kaaduan dagiti naisasao a sasao a Tai–Kadai, mairaman ti pagalagadan a Tailandes wenno Siamese, ti nailian a pagsasao ti Tailandia; ti Lao wenno Laotiano, ti nailian a pagsasao ti Laos; ti pagsasao a Shan ti Myanmar; ken ti Zhuang, ti maysa a nangruna a pagsasao iti akin-abagatan a probinsia ti Insik iti Guangxi.

Nagan[urnosen | urnosen ti taudan]

Kognado iti nagan a Tai (Thai, Dai, kdpy.) ket inus-usar dagiti agsasao kadagiti adu a sasao a Tai. Ti termino a Tai ket nasayaat itan a naitakder a kas ti henetiko a nagan iti Ingles. Iti librona a The Tai-Kadai Languages tinunton ni Anthony Diller a dagiti ammona nga eskolar iti Lao ket saanda maayatan a ti Lao ket naikeddeng a kas maysa a pagsasao a Tai.[3] Para kadagiti dadduma, ti Tailandes ket maikeddeng koma a kas maysa a kameng ti pamilia ti pagsasao a Lao.[3] Maysa wenno ad-adu a karakter ti Taga-ugma nga Insik para iti ‘Lao’ ket mabalin a madakamat a mangsuporta para iti daytoy nga alternatibo nga apelasion.[3] Adda dagiti dadduma nga eskolar a mairaman ni Benedict (1975), a nagus-usar idi iti Tailandes a mangibagbaga iti nawatwatiwat a (Tai) pannakaigrupo ken makakita kadagiti pannakaikeddeng a kas ti proto-Tailandes ken Austro-Thai kadagiti nasapsapa nga obra.[3] Iti institusional a konteksto idiay Tailandia, ken sagpaminsan pay kadagiti sabali a lugar, sagpaminsan a ti Tai (ken ti pakaitunosanna a panangiletra iti eskritu a Tailandes, nga awanan iti kanungpalan a simbolo ti -y) ket naus-usar a mangibaga kadagiti karuay iti pamilia ti pagsasao a saan a naisasao idiay Tailandia wenno naisasao laeng idiay a kas resulta iti kaudian nga imigrasion.[3] Iti daytoy a panagusar iti Tailandes ket saanto koman a maikeddeng a pagsasao a Tai.[3] Iti sabali a panagkuna, da Gedney, Li ken dagiti dadduma pay ket kinaykayatda a tawagan ti pagalagadan a pagsasao ti Tailandia iti Siamese imbes a Tailandes, mabalin a kastoy daytoy tapno mapabassit ti pannakaiyallilaw iti Tailandes/Tai, a naipangangruna kadagiti agsasao iti Ingles a saan a komportable a mangaramid iti umuna a saan nga Ingles a saan a nainspirado nga awanan boses nga umuna nga uni ti Tai, nga iti ania man a pasamak ket mabalin nga artipisial nga aguni wenno saan unay a maawatan dagiti taga-ruar.

Segun kenni Michel Ferlus, dagiti etnonimo a Tai/Tailandes (wenno Tay/Thay/THai) ket mabalin a nagbalin manipud iti etimono a *k(ə)ri: 'parsua' babaen kadagiti sumaganad a kawar: kəri: > kəli: > kədi:/kədaj (-l- > -d- agbaliw kadagiti seskuisilaba ti panawen ken ti mabalin a diptongisasion ti -i: > -aj).[4][5] Iti daytoy met ket balaiwan iti di:/daj (presilabiko a a trunkasion ken ti mabalin a diptongisasion -i: > -aj). Ken kalpasanna iti *dajA (Proto-Akin-abagatan a laud a Tai) > tʰajA2 (iti Siamese ken Lao) wenno > tajA2 (iti sabali a sasao nga Akin-abagatan a laud ken Tengnga a Tai babaen ni Li Fangkuei). To obra ni Michel Ferlus' a naibatay kadagiti simple nga alagaden ti panagbaliw ti ponetiko a makita iti Sinospero ken kaaduan nga inadal babaen ni William H. Baxter (1992).[5]

Adu kadagiti pagsasao ket tinawtawagan iti Zhuang idiay Tsina ken Nung idiay Bietnam.

Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]

Mapa a mangipakpakita iti lingguistiko a puon ti pamilia a naituon iti heograpiko a mapa ti pannakaiwarwaras ti pamilia a Tai-Kadai. Mangipakita laeng daytoy a mapa ti sapasap a tabas ti migrasion kadagiti tribu nga agsasao iti Tai, ngem saan a dagiti naisangayan a rota, a mabalin nga agtikortikor iti igid dagiti karayan ken iti ngato kadagiti akinbaba a pagdalanan.
Dagiti alpabeto ti Tai. Ti insasao ket naanus nga agsaksakay iti elepante.

Madakdakamat iti kinapudno a ti Zhuang ken ti tattao a Tailandes ket addaanda iti agpada nga eksonimo para iti Bietnamis nga kɛɛuA1,[6] Ni Jerold A. Edmondson iti Unibersidad ti Texas iti Arlington ket nangipagarup a pudno a ti panagsina a nagbaetan ti Zhuang (ti maysa a pagsasao a Tengnga a Tai) ken ti sasao nga Akin-abagatan a Tai ket napasamak iti saan a nasapsapa ngem ti pannakapundar ti Jiaozhi idiay Bietnam idi 112 BCE ngem saan a naladladaw ngem ti maika-5-maika-6 a siglo AD.[7] Iti pannakaibatay kadagiti tuon dagiti binulod a balikas iti Insik iti Proto-Akin-abagatan a laud a Tai ken dagiti sabali pay a historikal nga ebidensia, isingasing ti Pittayawat Pittayaporn (2014) a ti pannakaiwarwaras ti Akin-abagatan a laud a Tai ket mabalin a nagrugi iti agarup a panawen ti pagbaetan ti maika-8 ken maika-10 a siglo AD.[8]

Akin-uneg a pannakaidasig[urnosen | urnosen ti taudan]

Haudricourt (1956)[urnosen | urnosen ti taudan]

Iyunay-unay ni Haudricourt[9] a ti pannakaidumduma ti Dioi (Zhuang) ken mangisingasing a mangaramid iti dua a waya a pannakaiduma a pagbaetan dagiti dua nga agsmang. Dagiti nagan ti pagsasao nga inus-usar iti kasisigud ti Haudricourt's (1956) ket isuda ti immuna a naited, ken sinaruno ti agdama nga ad-adu a naiwarwaras nga etnonimo kadagiti pangrikep.

Tai  

Matutop a Tai: Ahom, Shan, Siamese, Lao, Puraw a Tai, Nangisit a Tai, Akin-abagatan a Zhuang, Tho/Tày, Nung

Grupo a Dioi: Yei Zhuang, Yongbei Zhuang, Youjiang Zhuang, Bouyei/Buyi

Dagiti pannakaiduma ti grupo a Dioi nga inbagbaga babaen ni Haudricourt ket dagiti (i) ti maysa a pannakaitunos a pagbaetan ti r- iti Dioi ken ti lateral l- kadagiti sabali a sasao a Tai, (ii) dagiti managbaliw a pannakaiduma dagiti sistema ti bokal iti grupo a Dioi: kas ti 'ipus' ket addaan iti bokal nga /a/ iti maitutop a Tai, kas maisupadi iti /ə̄/ iti Bo-ai, /iə/ iti Tianzhou, ken /ɯə/ iti Tianzhou aken Wuming, ken (iii) ti kaawan, iti grupo a Dioi, dagiti aspirado a panagsardeng, a mabirukan kadagiti amin nga ayan ti maitutop a Tai.

Kas maiyaspin iti panangidasig ni Li Fang-kuei, ti panangidasig ni Haudricourt ket ket maidagup a mangikeddeng ti Akin-abagatan a Tai ken Tengnga a Tai ni Li a kas mangbukel iti maysa a subgrupo, a kabsatna ti Akin-abagatan a laud a Tai: dagiti talo a naudi a pagsasao itilistaan ni Haudricourt iti sasao a 'maitutop a Tai' ket ti Tho (Tày), Longzhou, ken Nung, nga idasig ni Li a kas 'Tengnga a Tai'.

Tai 

Akin-amianan a Tai

Tengnga a Tai

Akin-abagatan a laud a Tai

Li (1977)[urnosen | urnosen ti taudan]

Biningbingay ni Li Fang-Kuei ti Tai kadagiti sanga ti Akin-amianan, Tengnga, ken Akin-abagatan a laud (Tailandes). Nupay kasta, saan nga agparang nga umiso a grupo ti Tengnga a Tai. Insingasing ni Li (1977) ti tallo a parte a pannakabongbingay ti Tai kadagiti tallo nga agkakabsat a sanga. Daytoy nga isbangan iti pannakaidasig ket nabayagen nga inawat a kas maysa pagalagadan iti pagobraan iti komparatibo a lingguistiko ti Tai.

Tai 

Akin-amianan a Tai

Tengnga a Tai

Akin-abagatan a laud a Tai

Gedney (1989)[urnosen | urnosen ti taudan]

Inkeddeng ni Gedney (1989) ti Tengnga ken Akin-abagatan a laud a Tai a mangbukel iti maysa a subgrupo, a maysa a kabsat ti Akin-amianan a Tai. Daytoy a pannakaidasig ket maitunos iti Haudricourt (1956).

Tai 

Akin-amianan a Tai

Tengnga a Tai

Akin-abagatan a laud a Tai

Luo (1997)[urnosen | urnosen ti taudan]

Idasig ni Luo Yongxian (1997:232)[10] ti sasao a Tai a kas dagiti sumaganad, ken isingasingna ti maikapat a grupo a tinawtawagan iti Akin-amianan a laud a Tai a mangiraman ti Ahom, Shan, Dehong Dai, ken Khamti. Naikeddeng amin dagiti sanga nga agtunos iti tunggal maysa kaniada.

Tai 

Akin-amianan a Tai

Tengnga a Tai

Akin-abagatan a laud a Tai

Akin-amianan a laud a Tai

Pittayaporn (2009)[urnosen | urnosen ti taudan]

Overview[urnosen | urnosen ti taudan]

Idasig ni Pittayawat Pittayaporn (2009) ti sasao a Tai kadagiti rimpuok dagiti pagbibingayan nga inobasion (a no agmaymaysa, ket mabalin a mainaig iti ad-adu ngem maysa a sanga) (Pittayaporn 2009:298). Iti preliminario a sistema ti panangisasig ni Pittayaporn iti sasao a Tai, ti Tengnga a Tai ket naikeddeng a parapiletiko ken naisinsina kadagiti nadumaduma a sanga, a dagiti karuay ti Zhuang ti Chongzuo iti akin-abagatan alaud ti Guangxi ket isu ti kaaduan ti akin-uneg a dibersidad. Dagiti sanga ti Akin-abagatana laud a Tai ken Akin-amianan a Tai ket nabati a sibubukel a kas iti 1977 a sistema ti panankaidasig ni Li Fang-Kuei, ken dagiti dadduma a naited a kodigo ti ISO ti sasao nga Akin-abagatan a Zhuang ket naikeddengda a kas [[[parapili|parapiletiko]]. Ti pannakaidasig ket kas dagiti sumaganad.[11]

Tai
A (Tengnga a TaiAkin‑abagatan a laud a Tai)
E
G
K
O
Q

Akin-abagatan a laud a Tai (Laos, Tailandia, Burma)

R

Sapa (Bietnam)

P

Tay: Tày ti Bảo Yên, Tày ti Cao Bằng, Dai Zhuang ti Wenma (文马)

L

Nung: Yang Zhuang ti Debao (德保), Yang Zhuang ti Jingxi (靖西), (Akinlaud) Nung ti Distrito ti Mường Khương, Nong Zhuang ti Siudad ti Wenshan (文山), Nong Zhuang ti Yanshan (砚山)

H

Lungming Zhuang, Daxin Zhuang

F

Lungchow Zhuang, Leiping Zhuang

B

Ningming Zhuang (Zuojiang Zhuang ti Ningming 宁明)

C

Chongzuo Zhuang (Yongnan Zhuang ti Chongzuo 崇左), Shangsi Zhuang (Yongnan Zhuang ti Shangsi 上思), Caolan (Bietnam)

D (Akin‑amianan a Tai)
I

Qinzhou Zhuang (Yongnan Zhuang ti Qinzhou 钦州)

J
M

Wuming Zhuang, Yongnan Zhuang, Long'an Zhuang, Fusui Zhuang

N

Bugas Akin-amianan a Tai: Saek, Bouyei, Yay, Youjiang Zhuang ken dadduma pay

Naibatay ti Pagalagadan a Zhuang iti dialekto ti Shuangqiao (双桥), Distrito ti Wuming.

Dagiti lugar a sinukimat iti Zhang (1999), naisubgrupo segon ti Pittayaporn (2009):    N,    M,    I,    C,    B,    F,    H,    L,    P

Dagiti panagbaliw iti uni[urnosen | urnosen ti taudan]

Dagiti sumaganad a panagbaliw iti ponolohia ket mapasamak kadagiti subgrupo ti Q (Akin-abagatan a laud), N (Akin-amianan), B (Ningming), ken C (Chongzuo) (Pittayaporn 2009:300–301).

Proto-Tai reflexes
Proto-Tai Subgrupo ti Q[12] Subgrupo ti N[13] Subgrupo ti B Subgrupo ti C
*ɤj, *ɤw, *ɤɰ *aj, *aw, *aɰ *i:, *u:, *ɯ: *i:, *u:, *ɯ:
*ɯj, *ɯw *i:, *u:[14] *aj, *aw[15] *i:, *u:
*we, *wo *e:, *o: *i:, *u: *e:, *o:[16] *e:, *o:[17]
*ɟm̩.r- *br- *ɟr- *ɟr-
*k.t- *tr- *tr-
*ɤn, *ɤt, *ɤc *an, *at, *ac[18]

Iti pay maipatinayon, dagiti sumaganad a panagbaliw ket mapasamak kadagiti nadumaduma a nodo a pakaiturongan iti nodo Q.

  • E: *p.t- > *p.r-; *ɯm > *ɤm
  • G: *k.r- > *qr-
  • K: *e:, *o: > *ɛ:, *ɔ:
  • O: *ɤn > *on
  • Q: *kr- > *ʰr-

Edmondson (2013)[urnosen | urnosen ti taudan]

Ti komputado a panagusig ti pilohenetiko ti sasao a Tai ni Jerold A. Edmondson (2013)[19] ket naipakita dita baba. Ti Tay ken Nung ket naipakita isuda a dua nga agtunos a sanga babaen ti Tengnga a Tai. Ti Akin-amianan a Tai ken Akin-abagatan alaud a Tai ket naipakitada pay a maitunos a sangsanga.

Tai 

Akin-amaianan a Tai: Buyi, Yay, Po-Ai, Wuming Zhuang, Mashan Zhuang

Akin-abagatan a laud a Tai: Ahom, Shan, Dehong, Tai Theeng (Nghe An), Nangisit a Tai, Puraw a Tai, Padi, Lao, Tailandes

Tengnga a Tai

bugas Tengnga a Tai: Nung Chau, Pingxiang Zhuang, Leiping Zhuang, Ningming Zhuang

Tay: Tay Bao Lac, Tay Khanh Trung, Cao Lan

Nung: Akinlaud a Nung, Nung Yang, Nung An, Thu Lao

Rekonstruksion[urnosen | urnosen ti taudan]

Ti Proto-Tai ket nakonstrukto manen manipud idi 1977 babaen ni Li Fang-Kuei ken babaen ni Pittayawat Pittayaporn idi 2009.[20]

Ti Proto-Akin-abagatan a laud a Tai nakonstrukto manen idi 1977 babaen ni Li Fang-Kuei ken babaen ni Nanna L. Jonsson idi 1991.[21]

Dagiti pangsandi ti Proto-Tai
Proto-Tai Alpabeto a Tailandes
Umuna bugbugtong *ku กู
dual (eksklusibo) *pʰɯa เผือ
ad-adu ngem maysa (eksklusibo) *tu ตู
Incl. dual (inklusibo) *ra รา
ad-adu ngem maysa (inklusibo) *rau เรา
Maika-2 bugbugtong *mɯŋ มึง
dual *kʰɯa เขือ
ad-adu ngem maysa *su สู
Maika-3 bugbugtong *man มัน
dual *kʰa ขา
ad-adu ngem maysa *kʰau เขา

Pannakaiyasping[urnosen | urnosen ti taudan]

Dita babaket ti komparatibo a tabla iti sasao a Tai.

Ilokano Proto-Akin-abagatan a laud a Tai[22] Tailandes Lao Akin-amianan a Tailandes Shan Tai Lü Pagalagadan a Zhuang
angin *lom /lōm/ /lóm/ /lōm/ /lóm/ /lôm/ /ɣum˧˩/
ili *mɯaŋ /mɯ̄aŋ/ /mɯ́aŋ/ /mɯ̄aŋ/ /mɤ́ŋ/ /mɤ̂ŋ/ /mɯŋ˧/
daga *ʔdin /dīn/ /dìn/ /dīn/ /lǐn/ /dín/ /dei˧/
apoy *vai/aɯ /fāj/ /fáj/ /fāj/ /pʰáj/ wenno /fáj/ /fâj/ /fei˧˩/
puso *čai/aɯ /hǔa tɕāj/ /hǔa tɕàj/ /hǔa tɕǎj/ /hǒ tsǎɰ/ /hó tɕáj/ /sim/
ayat *rak /rák/ /hāk/ /hák/ /hâk/ /hak/ /gyai˧˩/
danum *naam /náːm/ /nâm/ /nám/ /nâm/ /nà̄m/ /ɣaem˦˨/

Dagiti sistema ti panagsurat[urnosen | urnosen ti taudan]

Grapiko a pakabuklan iti panagrang-ay dagiti sinuratan a Tai manipud iti perspektibo a Shan, kas naireporta iti libro iti Shan Script ni Sai Kam Mong

Adu kadagiti sasao nga Akin-abagatan alaud a Tai ket nasuratda nga agusar kadagiti alpabeto a naiyaon iti Brahmis. Ti sasao a Zhuang ket tradisionalda a naisurat iti karkarakter nga Insik a tinawtawagan iti Sawndip, ken opisial itan anaisurat iti nairomanisado nga alpabeto, ngem ti tradisional a sistema ti panagsurat ket naus-usar pay laeng ita nga aldaw.

Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]

  1. ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, dagiti ed. (2017). "Daic". Glottolog 3.0 (iti Ingles). Jena, Alemania: Instituto para iti Ebolusionario nga Antropolohia ni Max Planck.
  2. ^ Diller, 2008. The Tai–Kadai Languages.
  3. ^ a b c d e f Diller, Anthony; Edmondson, Jerry; Luo, Yongxian (2004). The Tai-Kadai Languages. Routledge (2004), pp. 5-6. ISBN 1135791163.
  4. ^ Ferlus, Michel (2009). Formation of Ethnonyms in Southeast Asia. 42nd International Conference on Sino-Tibetan Languages and Linguistics, Nov 2009, Chiang Mai, Thailand. 2009, p.3.
  5. ^ a b Pain, Frédéric (2008). An Introduction to Thai Ethnonymy: Examples from Shan and Northern Thai. Journal of the American Oriental Society Vol. 128, No. 4 (Oct. - Dec., 2008), p.646.
  6. ^ mangidesignado ti A1 iti tono.
  7. ^ Edmondson, Jerold A. The power of language over the past: Tai settlement and Tai linguistics in southern China and northern Vietnam. Studies in Southeast Asian languages and linguistics, Jimmy G. Harris, Somsonge Burusphat and James E. Harris, ed. Bangkok, Thailand: Ek Phim Thai Co. Ltd. http://ling.uta.edu/~jerry/pol.pdf (see page 15)
  8. ^ Pittayaporn, Pittayawat (2014). Layers of Chinese Loanwords in Proto-Southwestern Tai as Evidence for the Dating of the Spread of Southwestern Tai. MANUSYA: Journal of Humanities, Special Issue No 20: 47–64.
  9. ^ Haudricourt, André-Georges. 1956. De la restitution des initiales dans les langues monosyllabiques : le problème du thai commun. Bulletin de la Société de Linguistique de Paris 52. 307–322.
  10. ^ Luo, Yongxian. (1997). The subgroup structure of the Tai Languages: a historical-comparative study. Journal of Chinese Linguistics Monograph Series, (12), I-367.
  11. ^ Pittayaporn, Pittayawat. 2009. The Phonology of Proto-Tai. Ph.D. dissertation. Department of Linguistics, Cornell University.
  12. ^ Malaksid no sabali ti naibaga, amin dagiti panagbaliw iti ponolohia ket mapasamak iti umuna nga agpang (nodo A).
  13. ^ Malaksid no sabali ti naibaga, amin dagiti panagbaliw iti ponolohia ket mapasamak iti umuna nga agpang (nodo D).
  14. ^ Ti pay *ɯ:k > ti panagbaliw ti *u:k ket mapasak iti nodo A.
  15. ^ Inobasion ti nodo N
  16. ^ Para iti nodo B, ti naapektaran a silaba ti Proto-Tai ket *we:, *wo:.
  17. ^ Para iti nodo C, ti naapektaran a silaba ti Proto-Tai ket *we:, *wo:.
  18. ^ Inobasion iti nodo J
  19. ^ Edmondson, Jerold A. 2013. Tai subgrouping using phylogenetic estimation. Presented at the 46th International Conference on Sino-Tibetan Languages and Linguistics (ICSTLL 46), Dartmouth College, Hanover, New Hampshire, United States, August 7-10, 2013 (Session: Tai-Kadai Workshop).
  20. ^ Jonsson, Nanna L. (1991) Proto Southwestern Tai. Ph.D dissertation, available from UMI and SEAlang.net on http://sealang.net/crcl/proto/
  21. ^ http://language.psy.auckland.ac.nz/austronesian/language.php?id=684
  22. ^ Thai Lexicography Resources

Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]

  • Brown, J. Marvin. From Ancient Thai to Modern Dialects. Bangkok: Social Science Association Press of Thailand, 1965.
  • Chamberlain, James R. A New Look at the Classification of the Tai Languages. [s.l: s.n, 1972.
  • Conference on Tai Phonetics and Phonology, Jimmy G. Harris, and Richard B. Noss. Tai Phonetics and Phonology. [Bangkok: Central Institute of English Language, Office of State Universities, Faculty of Science, Mahidol University, 1972.
  • Diffloth, Gérard. An Appraisal of Benedict's Views on Austroasiatic and Austro-Thai Relations. Kyoto: Center for Southeast Asian Studies, Kyoto University, 1976.
  • Đoàn, Thiện Thuật. Tay-Nung Language in the North Vietnam. [Tokyo?]: Instttute [sic] for the Study of Languages and Cultures of Asia and Africa, Tokyo University of Foreign Studies, 1996.
  • Gedney, William J. On the Thai Evidence for Austro-Thai. [S.l: s.n, 1976.
  • Gedney, William J., and Robert J. Bickner. Selected Papers on Comparative Tai Studies. Michigan papers on South and Southeast Asia, no. 29. Ann Arbor, Mich., USA: Center for South and Southeast Asian Studies, University of Michigan, 1989. ISBN 0-89148-037-4
  • Gedney, William J., Carol J. Compton, and John F. Hartmann. Papers on Tai Languages, Linguistics, and Literatures: In Honor of William J. Gedney on His 77th Birthday. Monograph series on Southeast Asia. [De Kalb]: Northern Illinois University, Center for Southeast Asian Studies, 1992. ISBN 1-877979-16-3
  • Gedney, William J., and Thomas J. Hudak. (1995). William J. Gedney's central Tai dialects: glossaries, texts, and translations. Michigan papers on South and Southeast Asia, no. 43. Ann Arbor, Mich: Center for South and Southeast Asian Studies, University of Michigan ISBN 0-89148-075-7
  • Gedney, William J., and Thomas J. Hudak. William J. Gedney's the Yay Language: Glossary, Texts, and Translations. Michigan papers on South and Southeast Asia, no. 38. Ann Arbor, Mich: Center for South and Southeast Asian Studies, University of Michigan, 1991. ISBN 0-89148-066-8
  • Gedney, William J., and Thomas J. Hudak. William J. Gedney's Southwestern Tai Dialects: Glossaries, Texts and Translations. Michigan papers on South and Southeast Asia, no. 42. [Ann Arbor, Mich.]: Center for South and Southeast Asian Studies, University of Michigan, 1994. ISBN 0-89148-074-9
  • Hudak, Thomas John. William J. Gedney's The Tai Dialect of Lungming: Glossary, Texts, and Translations. Michigan papers on South and Southeast Asia, no. 39. [Ann Arbor]: Center for South and Southeast Asian Studies, University of Michigan, 1991. ISBN 0-89148-067-6
  • Li, Fang-kuei. 1977. Handbook of Comparative Tai. Honolulu, Hawaii: University of Hawai’i Press.
  • Li, Fang-kuei. The Tai Dialect of Lungchow; Texts, Translations, and Glossary. Shanghai: Commercial Press, 1940.
  • Østmoe, Arne. A Germanic-Tai Linguistic Puzzle. Sino-Platonic papers, no. 64. Philadelphia, PA, USA: Dept. of Asian and Middle Eastern Studies, University of Pennsylvania, 1995.
  • Sathāban Sūn Phāsā Qangkrit. Bibliography of Tai Language Studies. [Bangkok]: Indigenous Languages of Thailand Research Project, Central Institute of English Language, Office of State Universities, 1977.
  • Shorto, H. L. Bibliographies of Mon–Khmer and Tai Linguistics. London oriental bibliographies, v. 2. London: Oxford University Press, 1963.
  • Tingsabadh, Kalaya and Arthur S. Abramson. Essays in Tai Linguistics. Bangkok: Chulalongkorn University Press, 2001. ISBN 974-347-222-3

Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]