Sasao a Kwomtari–Fas

Manipud iti Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia
Darsen a mapan iti pagdaliasatan Darsen a mapan agbiruk
Kwomtari–Fas
Kwomtari
(suspeto)
Heograpiko a
pannakaiwarwaras
Baro a Guinea
Lingguistika a pannakaidasig? Left May – Kwomtari
Pannakabingbingay
GlottologAwan

Ti sasao a Kwomtari–Fas, masansan a makunkuna a kas Kwomtari, ket ti suspeto a pamilia ti pagsasao dagiti innem a pagsasao babaen dagiti agarup a 4,000 tattao iti amianan a Papua Baro a Guinea, idiay asideg ti pagbeddengan iti Indonesia. Ti termino a "sasao a Kwomtari" ket mabalin pay a mangibaga iti maysa kadagiti naitakder a pamilia a mangbukel iti daytoy a singasing.

Dagiti problema ti panangidasig[urnosen | urnosen ti taudan]

Ti pilo a "Kwomtari" (= Kwomtari–Fas) ket immuna idi nga insingasing babaen da Loving ken Bass (1964). Ti sumaganad a pannagidasig ket naibatay iti singasingda, a mainayon dagiti pagsasao ti Pyu ken Guriaso, nga innayon da Laycock (1975) ken Baron (1983):

Pilo a Kwomtari–Fas

Sabali ngaingrupo ni Laycock (1973; 1975) dagiti pagsasao, agkuyog nga inkabilna ti Kwomtari ken Fas iti "pamilia a Kwomtari", ken agkuyog ti Baibai ken Nai (Biaka) iti "pamilia a Baibai", ken tinawtawaganna tigrupo a kas "Kwomtari–Baibai". Ni pay Laycock ti nanginayon ti isolado a Pyu, ngem inakona met a, "Nasken pay ti adu nga obra iti Pilo a Kwomtari sakbay a ti panangidasig ket maikeddeng a naitakder" (1973:43), ken saan a nangipablaak isuna iti ebidensia.

Nupa kasta, inbagbaga ni Baron (1983) na ti panangidasig manen ni Laycock ket agparang a gapu iti maysa biddut iti pananglinia iti naipablaak a datos ti panangiyasping da Loving & Bass. Dagiti kilaw a notada ket mangsuporta ti kasisigud a panangidasig. Nakabirukda iti Swadesh a listaan ti Kwomtari nga addaan iti 45% kadagiti kognado iti Biaka (Nai), bayat nga ibagbagada a ti Baibai ket addaan laeng kadagiti 3% a kognado iti Biaka, ken isu a saan a maikeddeng iti isu met laeng a pamilia. Iyasping (Baron 1983:5 a naipagbaliw iti IPA):

Gloss Fas Baibai Kwomtari Biaka Guriaso
lalaki jimɛ(ni̥) jimɛni lofwai doβwai aməɾim
babai mo moŋo inali inali ajti
agong səʙte səmɔni tipu tɔpokɾi apədu
mata kɔj koɾə (w)u wo mukatu

Inaramid ni Baron ti nagan a "Kwomtari–Fas" tapno nalawag a masimpa ti "Kwomtari–Baibai", ti nagan a nakaibagaan ti panagurnos ni Laycock a kaaduan nga ammo. Nagnayon ni Baron ti kabarbaro a naduktalan a pagsasao, ti Guriaso, a kas maysa a managbaliw a sanga ti maitutop a pamilia ti Kwomtari, ken inbagbagana nga iti agdama, mangitaltalinaay ni Laycock ti pannakairaman ti Pyu. Nupay kasta, namatmati ni Baron a bassit laeng ti mangisingasing a ti pamilia a Kwomtari, pamilia a Fas, ken Pyu ket pudnoda nga agkakabagian, malaksid a ti Kwomtari ken Fas ket agus-usarda kadagiti agpada a termino ti panagkabagaian, a pakibinningayan babaen dagiti kaarruba a pamilia a saan a naipagpagarup a kabagian ti Kwomtari wenno Fas.

Insilpo ni Malcolm Ross ti pamilia a Kwomtari–Baibai ni Laycock iti bassit a pamilia a Left May (Arai) iti singasing a Left May – Kwomtari, a naibatay kadagiti sapasap a pangsandi. Nupay kasta, ti silpo ket agparang a saan a nalawag no maaramiden ti panagsimpa para kadagiti datos da Loving ken Bass. Kitaen ti Left May – Kwomtari para kadagiti salaysay.

Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]

Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]

  • Baron, Wietze (1983). "Kwomtari survey" (PDF). Makasapul ti dakamat journal iti |journal= (tulong)
  • Capell, Arthur (1962). A linguistic survey of the south-west Pacific (New and Revised nga ed.). Nouméa, New Caledonia: South Pacific Commission. OCLC 2584664.
  • Laycock, Donald C. (1973). Sepik languages: checklist and preliminary classification. Canberra: Dept. of Linguistics, Research School of Pacific Studies, Australian National University. ISBN 978-0-85883-084-4. OCLC 5027628.
  • Laycock, Donald C. (1975). "Sko, Kwomtari, and Left May (Arai) phyla". Iti Stephen A. Wurm (ed.). Papuan languages and the New Guinea linguistic scene: New Guinea area languages and language study 1. Canberra: Dept. of Linguistics, Research School of Pacific Studies, Australian National University. pp. 849–858. OCLC 37096514.
  • Loving, Richard; Jack Bass (1964). Languages of the Amanab sub-district. Port Moresby: Department of Information and Extension Services. OCLC 17101737.
  • Ross, Malcolm (2005). "Pronouns as a preliminary diagnostic for grouping Papuan languages". Iti Andrew Pawley; Robert Attenborough; Robin Hide; Jack Golson (dagiti ed.). Papuan pasts: cultural, linguistic and biological histories of Papuan-speaking peoples. Canberra: Pacific Linguistics. pp. 15–66. ISBN 0858835622. OCLC 67292782.
  • Wurm, Stephen A. (1983). "Papuan linguistics: past and future". Language and Linguistics in Melanesia (formerly Kivung). 14: 5–25. OCLC 9188672.