Sasao nga Apro-Asiatiko

Naggapo idiay Ilokano Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia
Lumaktaw idiay: pagdaliasatan, biruken
Aproasiatiko
Heograpiko a
pannakaiwarwaras:
Sara iti Aprika, Amianan nga Aprika, Sahel, ken Tengnga a Daya[1]
Lingguistika a pannakaidasig: Maysa kadagiti kangrunaan a pamilia ti pagsasao iti lubong
Nagtaudan a pagsasao: Proto-Aproasiatiko
Pannakabingbingay:
ISO 639-2 / 5: afa
Afroasiatic languages-en.svg

Ti sasao nga Aproasiatiko ken makunkuna pay a Hamito-Semitiko ket nakabuklan iti maysa kadagiti kadakkelan a pamilia dagiti pagsasao, nga addaan kadagiti agarup a 375 a sibibiag a pagsasao.[3] Ti pilo ket naisasao babaen ti sunorok a 300 a riwriw a tattao, a kangrunaan kadagitoy ket naiwarwaras idiay Tengnga a Daya, Amianan nga Aprika, ti Sara iti Aprika, ken dagiti paset iti Sahel.[1]

Kaaduan kadagiti naisasao nga Apro-asiatiko a pagsasao ket ti Arabiko, a mairaman amin dagiti bukodna a sabsabali a kita ti panagsarsarita, nga addaan ti 230 a riwriw a patneng nga agsasao, a kaaduan a maisasao idiay Tengnga a Daya ken Amianan nga Aprika.[4] Ti maikadua a kaaduan dagit agsasao ket ti Aproasiatika a pagsasao ti pagsasao a Berebere, nga amin dagiti dialekto na, a maisasao idiay Morocco, Arhelia, Libia ken ti ballasiw ti amin iti Amianan nga Aprika ken ti Let-ang ti Sahara. Ti Berebere ket maisasao ti agarup a 25 aginggana ti 35 a riwriw a tattao. Dagiti dadduma pay a kaaduan a maisasao nga Aproasiatiko a pagsasao ket dagiti Amariko, ti nailian a pagsasao iti Ethiopia, ng aaddaan ti 18 a riwriw a patneng nga agsasao; ti Somali, a maisasao ti agarupa a 12 riwriw a tattao idiay Kalatakan a Somalia; ken Hausa, nga agserserbi a kas lingua franca iti kaaduan a paset iti Sahel, nga addan ti 25 a riwriw nga agsasao.[3] Ti mapatinayon pay kadagiti pagsasao a naisasao iti tatta nga aldaw, ti Apro-asiatiko ket mairaman na dagiti dadduma a taga-ugma a pagsasao, a kas ti Taga-ugma nga Ehipsio, Naibiblia nga Hebreo, ken Akadia.

Etimolohia[urnosen | urnosen ti taudan]

Ti sao nga "Aproasiatiko" (kadawyan a naipangiletra tattan nga Apro-Asiatiko) ket pinartuat babaen ni Maurice Delafosse (1914). Saan a kadawyan nga inususar aginggana idi inampon babaen ni Joseph Greenberg (1950) idi sinukatan na ti immuna a sao a "Hamito-Semitiko", kalpasan ti panangipakitanan a ti Hamitiko ket maysa a parapiletio a panakaigrupo. Ti sao a "Hamito-Semitiko" ket maususar pay laeng kadagiti akademia nga ugugali iti dadduma a pagilian ti Europa. Adu kadagit mannurat ket suksukatan da ti "Apro-Asiatiko" iti "Aprasian", wenno, pampanunutan dagiti kapanunutan a daytoy ket adadu nga Aprikano ngem Asiano, "Afrasan". Dagiti tigga-maysa nga eskolar ket tawtawagen da ti pamilia nga "Erythraean" (Tucker 1966) ken "Lisramic" (Hodge 1972).

Panakaiwarwaras ken sangsanga[urnosen | urnosen ti taudan]

Adda dagiti naisingasing dagiti lingguista para iti panakaigrupo ti kaunegan ti Apro-asiatiko

Ti pamilia ti pagsaso nga Aproasiatika ket kadawyan a maipanunutana a mairaman dagiti sumaganad a sangsanga:

Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]

  1. ^ a b Daniel Don Nanjira, Ganganaet nga Annuroten ken Diplomasia ti Áprika: Manipud ti tag-ugma aginggana ti maika-21 a Siglo, (ABC-CLIO: 2010).
  2. ^ Sands, Bonny (2009). "Ti Dibersidad a Liguistika it Aprika". Pagsasao ken Lingguistika a Kompas 3/2 (2009): 559–580, 10.1111/j.1749-818x.2008.00124.x
  3. ^ a b Ethnologue a pamili a nagtaudan dagiti pagsasao nga Apro-asiatiko
  4. ^ Dagiti Pagsasao iti Lubong

Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]

  • NACAL konperensia iti Amianan nga Amerika para iti Lingguistika nga Aprooasiatiko
  • Ethnologue