Guatemala

Naggapo idiay Ilokano Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia
Lumaktaw idiay: pagdaliasatan, biruken
Republika iti Guatemala
República de Guatemala (Espaniol)
Pasasao: "El País de la Eterna Primavera"
"Ti Daga ti Agnanayon a Primabera"[1]
Nailian a kantaHimno Nacional de Guatemala
Nailian a kanta iti Guatemala


Kapitolio
(ken kadakkelan a siudad)
Siudad ti Guatemala
14°38′N 90°30′W / 14.633°N 90.500°W / 14.633; -90.500Nagsasabtan: 14°38′N 90°30′W / 14.633°N 90.500°W / 14.633; -90.500
Opisial a pagsasao Espaniol
Patneng a grupo (2001) Mestiso (mestiso nga Amerindio-Espaniol - iti lokal nga Espaniol ket makunkuna a Ladino) ken Europeano 59.4%
K'iche 9.1%
Kaqchikel 8.4%
Mam 7.9%
Q'eqchi 6.3%
dadduma pay a Maya 8.6%
patneng a saan a Maya 0.2%
daduma pay 0.1%
Nagan dagiti umili Guatemalteko
Gobierno Unitario a presidential a Batay-linteg a republika
 -  Presidente Otto Pérez Molina
 -  BisePresidente Roxana Baldetti
Panagwayawayas
 -  manipud ti Espña Septiembrer 15, 1821 
Kalawa
 -  Dagup 108,889 km2 (Maika-107)
42,042 kd milia 
 -  Danum (%) 0.4
Bilang dagiti umili
 -  Hulio2011 karkulo 13,824,463 (Maika-69)
 -  Hulio 2007 senso 12,728,111 
 -  Densidad 129/km2 (Maika-85)
348.6/kd mi
GDP (PPP) 2011 karkulo
 -  Dagup $74.709 bilion[2] 
 -  Tunggal maysa a tao $5,069[2] 
GDP (nominal) 2011 karkulo
 -  Dagup $46.897 bilion[2] 
 -  Tunggal maysa a tao $3,182[2] 
Gini (2007) 55.1 (nangato
HDI (2011) steady 0.574[3] 
(kalalainganna) (Maika-131)
Kuarta Quetzal (GTQ)
Sona ti oras CST (UTC−6)
Agmaneho iti kanawan
Internet TLD .gt
Kodigo ti panagtelepono +502

Ti Guatemala (Dumngegi/ˌɡwɑːtəˈmɑːlə/ gwah-tə-mah-lə), opisial a ti Republika iti Guatemala (Espaniol: República de Guatemala [reˈpuβlika ðe ɣwateˈmala]), ket maysa a pagilian idiay Tengnga nga Amerika a nabeddengan babaen ti Méhiko iti amianan ken laud, ti Taaw Pasipiko iti abagatan a laud, ti Belis iti amianan a daya, ti Karibe iti daya, ken Honduras ken El Salvador iti abagatan a daya. Ti kalawana ket 108,890 km2 (42,043 mi2) nga addaan ti populasion ti agarup a 13,276,517.

Daytoy ket representatibo a demokrasia, ti kapitoliona ket ti Guatemala de la Asunción, ken naamammoan pay a ti Siudad ti Guatemala. Ti kaadu ti kaimudingan ti biolohia ken ti naisangayan a ekosistema ti Guatemala ket agitited ti panakaidutuken ti Mesoamerika a kas ti biodibersidad a lugar.[4] Ti sigud a Maya sibilisasion ket maysa idi a Mesoamerikano a sibilisasion, a nagtultuloy babaen ti Napalabas a Kalsiko a panawen aginggana ti isasangpet dagiti Espaniol. Dagiti Mayas ket agtaengda idiay Guatemala, Honduras, Belis, ti akin-abagatan a pas-paset iti Méhiko ken akin-amianan a pas-paset iti El Salvador.

Ti Guatemala nagbalin a nawaya manipud ti España idi 1821, a kimmuyog iti Mehikano nga Imperio. Kalpasan ti panakawayana a pagilian, tinurayan daytoy kadagiti seri dagiti diktador, a tinulongan babaen ti Nagkaykaysa a Kompania ti Prutas. Ti kinaudi ti maka-20 a siglo, nakita ti Guatemala a naigulo iti 36 a kaatiddog a tawen a sibil a gubat.Kalpasan iti daytoy a gubat, ti Guatemala ket nakasaksi ti ti panagungar ti ekonomiana ken ti nagballigi a demokratiko a panagbutos. Iti kinaudi a panagbutos, a tinengngel idi 2011, ni Otto Pérez Molina iti Partido Patriotiko, ket nangabak ti kinapresidente.

Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]

  1. ^ Aguirre, Lily (1949). Ti daga ti agnanayon a primabera: Guatemala, tinaipintas a pagiliak. Patio Press. p. 253. 
  2. ^ a b c d "Guatemala". Internasional a Pundo ti Panaguartaan. Naala idi Abril 18, 2012. 
  3. ^ "Reporta ti Panagrangrang-ay ti Nagtagitaoan 2011". Nagkaykaysa a Pagpagilian. 2011. Naala idi Disiembre 22, 2011. 
  4. ^ "biodibersidad a lugar-Mesoamerika-Pakabuklan". Konserbasion Internasional. Naala idi Pebrero 1, 2007.