Kímika

Naggapo idiay Ilokano Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia
Lumaktaw idiay: pagdaliasatan, biruken
Ti kímika ket isu ti siensia ti banag, dagiti tagikuana, estruktura, pakabuklan ken dagiti panagbalbaliwna kadagiti las-ud a panagtigtignay ken kimko panagtigtignay. A naisangsangayan kadagiti, panagadadak kadagiti kímika a panagtigtignay a nagbaetan dagiti atomo, ken dagiti kimiko a piansa.

Ti kímika ket isu ti siensia ti banag, a naisangsangayan kadagiti kabukbukodanna a kimiko a panagtigtignay, ken dagiti pay bukodna a pakabuklan, estruktura ken tagtagikua.[1][2] Ti kímika ket maipanggep kadagiti atomo ket dagiti panakitinnignayda kadagiti sabali nga atomo, ken naisangsangayan ti tagikua dagiti kimiko a piansa.

Ti kímika ket sagpaminsan pay a tinawtawagan a kas ti "sentro a siensia" gaputa daytoy ket mangikapet ti pisika kadagiti sabali a masna a siensia a kas ti heolohia ken biolohia.[3][4] Ti kímika ket maysa a sanga ti maipapan ti bagi a siensia ngem naisangsangayn manipud ti pisika.[5]

Ti etomolohia ti balikas a kímika ket adu a naisuppiatan.[6] Ti puonan ti kímika ket mabalin a suroten kadagiti nalawag a panagsanay, a naamammoan akas ti alkimia, a daytoy ket nasansanayen para kadagiti adu a milenio kadagiti nadumaduma apaset ti lubong, a naisangsangayan ti Tengnga a Daya.[7]

Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]

  1. ^ "Ania ti Kímika ?". Chemweb.ucc.ie. Naala idi 2011-06-12. 
  2. ^ KImika. (n.d.). Medekal a Diksionario ti Merriam-Webster. Naala idi Agosto 19, 2007.
  3. ^ Theodore L. Brown, H. Eugene Lemay, Bruce Edward Bursten, H. Lemay. Kimika: Ti Sentro a Siensia. Prentice Hall; 8 edision (1999). ISBN 0-13-010310-1. Pampanid 3-4.
  4. ^ Ti kímika ket nakitkita a kas sumaksakup ti katengngaan a puesto iti pagsasarunuan dagiti siensia babaen ti "panagkissay nga agpang" a nagbaetan ti pisika ken biolohia. Kitaen ti Carsten Reinhardt. Dagiti kimiko a siensia iti Maika-20 a Siglo: Panagikapetan dagiti Nagbeddengan. Wiley-VCH, 2001. ISBN 3-527-30271-9. Pampanid 1-2.
  5. ^ Ti kadi kímika ket sanga ti pisika? ti papael babaen ni Mario Bunge
  6. ^ Kitaen ti: Kimika (etimolohia) para kadagit mabalin a taudan ti daytoy a balikas.
  7. ^ http://etext.lib.virginia.edu/cgi-local/DHI/dhi.cgi?id=dv1-04

Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]

Dagiti midia a mainaig ti Kimika idiay Wikimedia Commons