Kanada

Manipud iti Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia
(Naibaw-ing manipud iti Canada)
Darsen a mapan iti pagdaliasatan Darsen a mapan agbiruk

Nagsasabtan: 60°N 95°W / 60°N 95°W / 60; -95

Kanada
Nakatakder nga addan ti tallo a raya (nalabbaga, puraw, nalabbaga) nga addaan ti nalabbaga a bulong ti arse idiay tengnga
Wagayway
Maysa a kalasag a nabingbingay ti uppat a rektanggulo a tinuonanna ti trianggulo. Ti umuna a rektanggulo ket naglaon kadagiti tallo a nabalitokan a leon iti nalabbaga a mapmapan manipud iti kanigid nga addaan ti nakangato a kanigid nga ima; ti maikadua, maysa nga agtaktakder a leon iti balitok, maysa a nabalitokan a harpo iti kolor asul; ti maikapat, tallo a nabalitokan a fleurs-de-lis iti kolor asul. Ti trianggulo ket naglaon ti tallo a nalabbaga a bulong ti arse iti kolor a puraw. Maysa a nabalitokan a kasko a naidisso ti rabaw iti kalasag, iti maysa a nabalangatan a leon nga agig-iggem ti nalabbaga a bulong ti maple. Iti kanawan ket maysa a leon nga agtaktakder nga agpataytayab ti Wagayway ti Kappon. Iti kanigid ket maysa a Unikorno nga gapataytayab ti fleurs-de-lis a wagayway. Maysa a nalabbaga a liston a naipalikmut iti kalasag nga agkunkuna ti "desiderantes meliorem patriam". Iti baba ket maysa nga asul a skroll a naisuratan ti "A mari usque ad mare" iti balangat ti bulbulong iti sabsabong.
Eskudo
Napili a pagsasao: A Mari Usque Ad Mare  (Latin)
(Ilokano: Manipud baybay agingga't bangir nga baybay)
Nailian a kanta: "O Canada"

Naarian a kanta"God Save the Queen"[1][2]
(Ilokano: Apo Salaknibam ti Reina)
Pannakaiparang iti Amianan nga Amerika a ti Kanada ket namarisan iti berde
KapitolioOttawa
45°24′N 75°40′W / 45.400°N 75.667°W / 45.400; -75.667
Kadakkelan a siudadToronto
Opisial a sasaoIngles ken Pranses
Mabigbig a rehional a sasaoChipewyan, Cree, Gwich’in, Inuinnaqtun, Inuktitut, Inuvialuktun, Slavey (Amianan ken Abagatan) ken Tłįchǫ[3]
Nagan dagiti umiliKanadiano, Taga-Kanada
GobiernoPederal parlamentario a demokrasia ken batay-linteg a monarkia[4]
• Monarkia
Isabel II
David Johnston
Justin Trudeau
Beverley McLachlin
LehislaturaParlamento
Senado
Kamara dagiti Sapasap
Pannakabangon
Hulio 1, 1867
Disiembre 11, 1931
Abril 17, 1982
Kalawa
• Dagup
9,984,670 km2 (3,855,100 sq mi) (Maika-2)
• Danum (%)
8.92 (891,163 km2/344,080 mi2)
Populasion
• Karkulo idi 2018
37,430,000[5] (Maika-35)
• senso idi 2011
33,476,688[6]
• Densidad
3.41/km2 (8.8/sq mi) (Maika-228)
GDP (PPP)Karkulo ti 2011
• Dagup
$1.391 trilion[7] (Maika-14)
• Tunggal maysa a tao
$40,457[7] (Maika-15)
GDP (nominal)Karkulo ti 2011
• Dagup
$1.758 trilion[7] (Maika-11)
• Tunggal maysa a tao
$51,147[7] (Maika-10)
Gini (2010)33.7[8]
kalalainganna · Maika-103
HDI (2013)steady 0.902[9]
nangato unay · Maika-8
KuartaDoliar ti Kanada ($) (CAD)
Sona ti orasUTC−3.5 aginggana ti −8
• Kalgaw (DST)
UTC−2.5 aginggana ti −7
Pormat ti petsaaa-bb-tttt, bb-aa-tttt, ken tttt-bb-aa (CE)
Pagmanehuankanawan
Kodigo ti panagtawag+1
TLD ti internet.ca

Ti Kanada (Dengngeni/ˈkænədə/) ket maysa a pagilian a mabirukan idiay Amianan nga Amerika a buklen dagiti sangapulo a probinsia ken dagiti tallo a teritorio. Daytoy ket mabirukan idiay akin-amianan a paset ti kontinente, daytoy ket maigay-at manipud idiy Atlantiko aginggana idiay Pasipiko ken agpa-amianan a mapan idiay Taaw Artiko. Ti Kanada ket maikadua a kadakkelan a pagilian babaen ti dagup a kalawa iti lubong, ken ti sapasap a pagbeddenganna iti Estados Unidos ket isu ti kaatiddogan a pagbeddengan a daga iti lubong.

Ti daga a tattan ket ti Kanada ket tinataengan idin kadagiti napalabas a milenio babaen dagiti nadumaduma nga Aborihen a tattao. Idi rugi ti naladaw a maika-15 a siglo, Dagidi Britaniko ken Pranses a kolonial a ekspedision ket nagsuksukimat, ken kalpasanna ket tinaengan, ti Atlantiko nga a pantar ti rehion. Ti Pransia ket ganganina amin nga insubli dagiti koloniana iti Amianan nga Amerika iti Nagkaykaysa a Pagarian idi 1763 kalpasan ti Pranses ken Indiano a Gubat, nga isu daytoy idi ti teatro ti Amianan nga Amerikano iti Gubat ti Pito a Tawtawen. Idi 1867, iti panagkappon dagiti tallo a kolonia ti Britaniko nga Amianan ngaAmerika babaen ti Konpederasion, ti Kanada ket naporma a kas maysa a pederal a dominio dagiti uppat a probinsia. Dayty ket nangrugian ti panagpadakkel kadagiti probinsia ken dagiti teritorio ken ti maysa a proseso iti panagpaadu ti autonomia, a dimtengan iti 1982 a Tignay ti Kanada.

Ti Kanada ket maysa a pederal nga estado a tinurturayan a kas maysa a parlamentario a demokrasia ken maysa a batay-linteg a monarkia, a ni Reina Isabel II a kas ti daulo ti estado. Ti pagilian ket opisial nga agsasao ti dua ken multikultural iti pederal nga agpang, nga addaan ti populasion iti agarup a 35 a riwriw manipud idi 2013. Ti narang-ay nga ekonomia ti Kanada ket maysa kadagiti kadakkelan iti lubong, a nangruna nga agkamkammatalek kadagiti adu a masna a rekurso ken ti nasayaat a naparang-ay a network dagiti pagtagilakuan, a naipangpangruna iti Estados Unidos, nga adda ti nabayagen nga atiddog ken narikut a relasion.

Ti Kanada ket maysa narang-ay a pagilian, nga adda iti maikasiam a kangatuan ti matgedan iti lubong iti tunggal maysa a tao, ken ti maika-11 a kangatuan a pannakairanggo iti panagrang-ay ti nagtagitaon. Ti Kanada ket mairanggo pay kadagiti kangatuan kadagiti sangalubongan a panagrukod iti edukasion, panagsarsarang ti gobierno, dagiti sibil a kawayaan, kasayaat ti biag, ken kinawaya ti ekonomia. Ti Kanada ket maysa a mabigbig a tengnga a bileg ken maysa a kameng kadagiti sangalubongan a patakder, a mairaman ti G7, G8, G20, NATO, NAFTA, OECD, WTO, Mankomunidad ti Pagpagilian, Francophonie, OAS, APEC, ken ti Nagkaykaysa a Pagpagilian.[10]

Dagiti probinsia ken teritorio[urnosen | urnosen ti taudan]

Ti maitakla a mapa ti Kanada a mangipakita kadagiti sangapulo a probinsiana ken tallo a teritorio, ken dagiti kapitolioda.
VictoriaWhitehorseEdmontonYellowknifeReginaWinnipegIqaluitTorontoOttawaQuebecFrederictonCharlottetownHalifaxSt. John'sNorthwest TerritoriesSaskatchewanNewfoundland and LabradorNew BrunswickVictoriaYukonBritish ColumbiaWhitehorseAlbertaEdmontonReginaYellowknifeNunavutWinnipegManitobaOntarioIqaluitOttawaQuebecTorontoQuebecFrederictonCharlottetownNova ScotiaHalifaxIsla ti Prinsipe EdwardSt. John'sTi maitakla a mapa ti Kanada a mangipakita kadagiti sangapulo a probinsiana ken tallo a teritorio, ken dagiti kapitolioda.
Maipanggep daytoy nga imahen


Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]

  1. ^ Departamento iti Katawidan ti Kanada. "Naarian a kanta 'Apo Isalakanmo Ti Reina'". Queen's Printer. Naala idi 2011-05-23.
  2. ^ Kallmann, Helmut. Marsh, James Harley, ed. "Dagiti nailian ken naarian a lanta". Ensiklopedia dagiti Musika iti Kanada. Historica-Dominion. Naala idi 2011-05-23.
  3. ^ Tignay dagiti Opisial a Pagsasao (PDF). Gobierno iti NWT. Pagmalditan ti Teritorio. 2004. p. 4. Naiyarkibo manipud iti kasisigud (PDF) idi 2011-08-09.
  4. ^ Hail, M; Lange, S (Pebrero 25, 2010). "Pederalismo ken Representasion ti Teiria dagiti Nagipatakder nga Amama: Ti maysa a Panagadadal ti Pannakaipadpada iti Kapanunotan ti Batay-linteg iti Estados Unidos ken Kanada". Publius: ti Warnakan ti Pederalismo. 40 (3): 366–388. doi:10.1093/publius/pjq001.
  5. ^ "Pagorasan ti populasion iti Kanada". Estadistika ti Kanada. Naala idi 2018-12-10.
  6. ^ "2011 Senso: Populsion ken bilang dagiti pagtaengan". Dagiti Estadistika ti Kanada. 2012-02-08. Naala idi Pebrero 8, 2012.
  7. ^ a b c d "Kanada". Internasional a Pundo ti Panguartaan. Naala idi 2011-11-05.
  8. ^ "GINI index". The World Bank. Naala idi Oktubre 23, 2014.
  9. ^ "Table 1: Human Development Index and its components". UNDP. Naala idi Oktubre 5, 2014.
  10. ^ Petersen K (2003) Ti Panagsukisok tapno Maipapudno ti Kanada a kas maysa a Tengnga a Bileg, Disidente a Boses

Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]

Pakasaritaan
Heograpia ken klima
  • Stanford, Quentin H, ed. (2008). Canadian Oxford World Atlas (6th nga ed.). Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan (Kanada). ISBN 978-0-19-542928-2.
Gobierno ken linteg
Militar
Ekonomia
Demograpia ken dagiti estadistika
Kultura

Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]