Bantay Malindang

Manipud iti Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia
Lumaktaw idiay: pagdaliasatan, biruken
Bantay Malindang
Mount malindang landsat.jpg
Satelite a ladawan ti Bantay Malindang ken ti kaarubayanna
Kangatuan a punto
Kangato 2,404 m (7,887 ft) [1][2]
Kalatak 2,290 m (7,510 ft) [1]
Listaan Ultra
Nagsasabtan 8°13′03″N 123°38′12″E / 8.21750°N 123.63667°E / 8.21750; 123.63667Nagsasabtan: 8°13′03″N 123°38′12″E / 8.21750°N 123.63667°E / 8.21750; 123.63667[1][3]
Heograpia
Ti Bantay Malindang ket mabirukan idiay Filipinas
Bantay Malindang
Bantay Malindang
Lokasion ti Bantay Malindang idiay Filipinas
Lokasion Misamis Occidental, Filipinas
Nagannak Kabambantayan ti Malindang
Heolohia
Kita ti bantay Estratobulkan
Arko/barikes Arko ti Sulu-Zamboanga
Naudi a bimtak Pleistoseno aginggana ti Holoseno[3]
Panagsang-at
Sinang-at Maj. E.A. Mearns, W.I. Hutchinson, ken dagiti kaduana idi Mayo 1906[4]

Ti Bantay Malindang ket kompleks a bulkan a mabirukan idiay probinsia ti Misamis Occidental idiay akin-abagatan nga isla ti Mindanao, Filipinas. Ti saan unay a naad-adal a kabambantayan ket naporma babaen dagiti nadumaduma nga aktibidad ti bulkan nga adda met kadagiti ket naipakasaritaan, a maipakpakita babaen ti kaadda kadagiti dua a kaldera, a napalikmutan babaen dagiti nangato a diding ti bato,dagiti eskoria a kono, dagiti sullat ti simborio ti bulkan, dagiti dua nga asupre a napudot nga ubbog, ken ti abut ti bulkan a danaw a nanaganan iti Danaw Duminagat. Dagiti ampiteatro nga estruktura ket addaan kadagiti adu a pannakaiwarwaras dagiti bulkaniko a bato, dagit inaugingan a tarikayo a mabirukan kadagiti piroklastiko a deposito. Ti intero a bantay ket ket naguduagudua babaen dagiti nadumaduma a nginget ken rangkis a mangaramid ti lasonglasong a langa ti dagana ken dagiti nabakiran a bakrasna ket naabungotan iti napintas a buya.[5]

Pannakaidasig[urnosen | urnosen ti taudan]

Ti Bantay Malindang ket awan kadagiti naamammuan a panagbettak ken naidasig a kas di aktobo babaen ti Instituto ti Bulkanolohia ken Seismolohia ti Filipinas.[6]

Masna a Parke ti Bantay Malindang[urnosen | urnosen ti taudan]

Ti Bantay Malindang ken ti sibubukel a Kabambantayan ti Malindang ket addaan ti makaay-ayo a kalidad manipud kadagiti dissuorna, abut ti bulkan a danaw ken ti napuskol a birhen a kabakiran a mangbalay kadagiti adu a kita ti manmano a sebbangan ti flora ken fauna. Idi Hunio 19, 1971, ti lugar ket nairangarang a kas Nailian a Parke ti Bantay Malindang babaen ti Republika Tigna Blng. 6266. Babaen ti pannakabangon ti Sistema ti Nailain a Naipagtitipon a Nasalakniban a Luglugar (NIPAS) idi 1992, ti parke ket naidasig manen ken nanaganan manen idi a kas ti Masna a Parke ti Kabambantayan ti Bantay Malindang idi Agosto 2, 2002 babaen ti Proklamasion Blng. 228.

Ti parke ket sakupenna dagiti tallo a probinsia - ti Misamis Occidental, Zamboanga del Sur ken Zamboanga del Norte - ken mangsakop ti kalawa iti 53,262 hektaria (131,610 akre) a daytoy ket agarup a 33,000 hektaria (82,000 akre) wenno 62% iti nabatbati a kabakiran. Agarup a 20,000 hektaria (49,000 akre) ket nataltalon ken tinataengan babaen dagiti indihenio a tattao a kaaduanna ket ti tribu ti Subanon.[5][7]

Kinapangruna iti ekonomia[urnosen | urnosen ti taudan]

Ti Bantay Malindang ken kaaripingna a kabambantayan ket lugar a pagayusan a labneng a pagayusan ti danum manipud kadagiti 49 a karkarayan ken dagiti alog, ken dagiti nadumaduma a waig. Daytoy ket mangited ti mainum a danum para iti domestiko, agrikultura ken dagiti dadduma pay a panag-usar dagiti adu-adu ngem maysa a riwriw nga agtataeng iti Misamis Occidental ken dagiti dumaya a paset ti Zamboanga del Norte ken Zamboanga del Sur.[8]

Tawid a Parke ti ASEAN[urnosen | urnosen ti taudan]

Daytoy ket nairangarang a kas Tawid a Parke (AHP) ti Gunglo ti Pagpagilian ti Abagatan a daya ti Asia (ASEAN) idi las-ud ti Maika-13 Oktubre 13, 2011 idiay Cambodia. Dagiti sabali a tallo a Tawid a Parke ti Filipinas ket ti Bantay Nailian a Parke ti Iglit-Baco idiay Mindoro, Kabambantayan ti Bantay Mount Kitanglad idiay Bukidnon, ken ti Masna aParke ti Bantay Apo idiay Davao.[9]

Daytoy ket opisial a naipayuna ido Agosto 4, 2012, idi las-ud ti Maika-2 a Konperensia ti Tawid a Parke ti ASEAN (AHP), nga inusponsoran babaen ti Sentro ti ASEAN para iti Bio-dibersidad (ACB) idiay Siudad ti Oroquieta.[10]

Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]

Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]

  1. ^ a b c de Ferranti, Jonathan; Maizlish, Aaron. "Banbantay ti Filipinas - 29 a Panpantok ti Bantay nga addaan ti Prominensia iti 1,500 metero wenno ad-adu". Naala idi 2008-10-29. 
  2. ^ "Bantay Malindang, Filipinas". Peakbagger.com. Naala idi 2008-11-05. 
  3. ^ a b "MBariweswes ti Bantay Malindang iti Programa ti Global a Bulkanismo". Nailian a Museo ti Masna a Pakasaritaan (Smithsoniano). Naala idi 2008-10-28. 
  4. ^ Merrill, Elmer D. (1907_06). "Ascent of Mount Halcon", p.180. Philippine Journal of Science, Vol.II No.3.
  5. ^ a b "Nailian a Parke ti Kabambantayan ti Bantay Malindang iti Tawid ti Lubong ti UNESCO". UNESCO. Naala idi 2008-10-28. 
  6. ^ (2008-07-30). "Listaan dagiti Di aktibo a Bulkan Paset 5". PHIVOLCS. Naala idi 2011-03-27.
  7. ^ "Nailian a Parke ti Bantay Malindang". Naiyarkibo manipud iti ti kasisigud idi 2009-10-26. Naala idi 2008-10-28. 
  8. ^ "Nailaina a Parke ti Kabambantayan ti Bantay Malindang" (PDF). Departmentamento ti Enbironmento ken dagiti Masna a Rekurso. Naala idi 2008-10-28. 
  9. ^ http://www.mb.com.ph/articles/341060/mindanaos-mount-malindang-range-natural-park-declared-asean-heritage-park#.UQNlQh329y4
  10. ^ http://pia.gov.ph/news/index.php?searchID=malindang&article=1451343449808