Bantay Natib

Manipud iti Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia
Darsen a mapan iti pagdaliasatan Darsen a mapan agbiruk
Bantay Natib
Mount Natib.jpg
Ti Bantay Natib a kas nakitkita iti laud-abagatan-laud
Kangatuan a punto
Kangato1,253 m (4,111 ft) [1]
Nagsasabtan14°43′N 120°24′E / 14.72°N 120.40°E / 14.72; 120.40Nagsasabtan: 14°43′N 120°24′E / 14.72°N 120.40°E / 14.72; 120.40
Heograpia
Ti Bantay Natib ket mabirukan idiay Filipinas
Bantay Natib
Bantay Natib
Mapa ti Filipinas
LokasionBataan, Filipinas
NagannakBanbantay ti Zambales
Heolohia
Tawen ti batoPiloseno aginggana iti Pleistoseno[1]
Kita ti bantayEstratobulkan-Kaldera
Arko/barikesLineamento ti Lumaud a Bataan
Naudi a bimtakDi ammo, kar. akin-ngato a Pleistoseno aginggana ti Holoseno

Ti Bantay Natib ket malmalmeng a bulkan ken kompleks a kaldera a mabirukan idiay probinsia ti Bataan iti akinlaud nga Isla ti Luzon, Filipinas. Ti kompleks ti bulkan ket sakupenna ti akin-abagatan a paset ti Peninsula ti Bataan . Ti bantay ken ti asideg a kaarubayanna ket nasalakniban a lugar nga immuna a nairangarang a kas ti Nailian a Parke ti Bataan idi 1945.[2][3]

Dagiti pisikal a langa[urnosen | urnosen ti taudan]

Ti Bantay Natib ket estratobulkan a kita ti bulkan a mabirukan iti daya ti 6-babaen-ti-7-kilometro (3.7 babaen ti 4.3 mi) agsukog iti belota a Kaldera Natib, ken silulukat iti amianan a laud. Ti mabirukan iti daya ti Bantay Natib ket ti basbassit a 2-kilometro (1.2 mi) iti kalawa a Kaldera Pasukulan.[3] Ti Bantay Natib ket isu ti kangatuan a pantok iti kaldera nga addaan iti kangato iti 1,253 metro (4,111 ft) asl, ken ti kompleks ti kaldera ket addaan ti dagup a diametro ti baba iti 26 kilometro (16 mi).[4]

Dagiti panagbettak[urnosen | urnosen ti taudan]

Awan ti naipakasaritaan a panagbettak iti kaunegan ti kompleks ti kaldera ti Bantay. Dagiti panagad-adal idi 1991 (Panum ken ni Rayem) ket nangipakpakita a ti kinaudi a panagbettak ket mabalin nga idi Holoseno aginggana iti akin-ngato a Pleistoseno.[1] Ti maysa a nasapsapa a panagadal idi 1971 (Dagiti Serbisio ti Ebasco ) ket nangipetsa kadagiti produkto ti panagbettak iti nagbaetan ti 69,000 +/- 27,000 a tawtawen.[1] Ti kinaudi a panagadal babaen ni Dr. Kevin Rodolfo iti Departamento ti Daga ken dagiti Enbironmental a Siensia idiay Unibersidad ti Illinois iti Chicago, ket nangikabil ti kinaudi a panagbettak ti Banatay Natib iti nagbaetan ti 11,000 ken 18,000 a tawtawen kalpasan ti panagadal ti prehistoriko a piroklastiko nga ayus manipud ti bulkan a simrek iti Luek Subic idiay probinsia ti Zambales.[5]

Ti agdama nga aktibidad ti Bantay Natib ket babaen dagiti lima a termal a lugar. Dagiti napudot nga ubbog iti kaldera ti Natib ket ti Asin,[1] Mamot, Tigulangin, Uyong ken dagiti ubbog ti Paipit. Dagiti napudot nga ubbog ket sumakopda kadagiti temperatura manipud ti 30-56°C, ng addan dagiti nababa panagayus, ken neutral aginggana ti bassit nga alkalina a maiparuar a danum.[4]

Ti Instituto ti Bulkanolohia ken Seismolohia ti Filipinas (PHIVOLCS) ket ilistana ti Bantay Natib a kas mabalin nga aktibo a bulkan.[4]

Heolohia[urnosen | urnosen ti taudan]

Dagiti bato a mabirukan idiay Bantay Natib ket kaaduan a biotita, hornblenda, andesita, agurturong dagiti dasita nga ayus ken dagiti dasitiko tufo, ken kapadpada met ti Bantay Mariveles, ti akin-abagatan a gudua ti Peninsula ti Bataan.[4][6]

Ti Bantay Natib ket paset ti bulkaniko a barikes ti Lineamento ti Lumaud a Bataan a mangiraman ti aktibo a Bantay Pinatubo.[7]

Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]

Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]

  1. ^ a b c d e f "Natib". Programa ti Global a Bulkanismo (iti Ingles). Instituto ti Smithsoniano. Naala idi 2008-12-02.
  2. ^ "Nasalakniban a Luglugar iti Rehion 3". Nasalakniban a Luglugar ken Opisna ti Kaatapan ti Filipinas . Naala idi 2012-02-21.
  3. ^ a b Bantay Natib". Bataan...Agpungpungtot a Peninsula. Naala idi 2012-02-21.
  4. ^ a b c d "Natib". Instituto ti Bulkanolohia ken Seismolohia ti Filipinas. Naala idi 2012-02-21.
  5. ^ Cherry (2012-02-03). "Ipreserba ti Bantay Natib ti Bataan". MyBataan.com. Naalaidi 2012-02-21.
  6. ^ "Mariveles". Instituto ti Bulkanolohia ken Seismolohia ti Filipinas. Naala idi2012-02-21.
  7. ^ "Pinatubo Volcano". Instituto ti Bulkanolohia ken Seismolohia ti Filipinas. Naala idi 2012-02-21.

Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]