Felis

Manipud iti Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia
Darsen a mapan iti pagdaliasatan Darsen a mapan agbiruk
Felis
Sakup ti panawen: MesinianoHoloseno 6.2–0 Ma
Wildkatze MGH.jpg
Felis silvestris
Taksonomia urnosen
Pagarian: Animalia
Pilo: Chordata
Klase: Mammalia
Urnos: Carnivora
Sub-urnos: Feliformia
Pamilia: Felidae
Subpamilia: Felinae
Henero: Felis
Linnaeus, 1758
Dagiti sebbangan
Felis range.png
Sakop ti patneng a Felis

Ti Felis ket ti henero ti sebbangan ti bassit ken kalalainganan iti kadakkel a pusa a patneng iti kaaduan nga Aprika ken iti abagatan ti 60° latitud iti Europa ken Asia aginggana iti Indotsina.[1]

Mangiraman ti henero iti napaamo a pusa. Ti kabassitan a sebbangan ti Felis ket ti nangisit-saka a pusa nga addaan iti ulo ken kaatiddog iti bagi manipud iti 38 iti 42 cm (15 iti 17 in). Ti kadakkelan ket ti pusa ti bakir nga addaan iti ulo ken kaatiddog iti bagi manipud iti 62 iti 76 cm (24 iti 30 in).[1] Taengan dagiti sebbangan ti Felis iti nalawa a sakop ken dagiti nadumaduma a habitat, manipud kadagiti kalugnakan aginggana iti desierto, ken kadawyan nga aganup kadagiti bassit a rodensia, dagiti billit ken dagiti sabali a bassit nga ayup, depende iti lokal nga enbironmentoda. Ti sangalubongan a pannnakaiyammo iti napaamo a pusa ket nakaaramidan pay daytoy a kadawyan iti urbano a langa ti daga iti amin a paset iti globo.

Dagiti henetiko apanagadal ket mangipakita a ti Felis, Otocolobus ken Prionailurus ket nagbaliw manipud iti maysa nga Eurasiano a tinaudan idi agarup a 6.2 a riwriw a tawen iti napalabas, ken ti sebbangan ti Felis ket simmina idi 3.04 aginggana iti 0.99 a riwriw a tawen iti napalabas.[2][3]

Etimolohia[urnosen | urnosen ti taudan]

Ti kayat a sawen ti kadawyan a nagan iti Felis ket "pusa" iti Latin.[4] Ti termino a "feline" ket naala manipud iti pangilasin a porma ti felinus ("iti pusa").

Dagiti pakailasinan[urnosen | urnosen ti taudan]

Ti sebbangan ti Felis ket addaan kadagiti nangato ken nalawa a bangabanga, dagiti ababa a panga ken dagiti akikid alapayag nga agraman kadagiti ababa a buok, ngem awanan dagiti ania man a puraw turik iti likud dagiti lapayag. Dagiti alintataoda ket bertikal nga agkusipet.[1]

Taksonomia[urnosen | urnosen ti taudan]

Inkeddeng ni Linnaeus ti Felis a mangbukel kadagiti amin a sebbangan ti pusa. Insina dagiti simmaruno a taksonomo ti pamilia ti pusa kadagiti nadumaduma a henero. Idi 1917, ti Briton a soologo a ni Reginald Innes Pocock ket binaliwanna ti henero ti Felis a kas mangbukel laeng iti:[1]

Ladawan Nagan Pannakaiwaras
Jungle cat (5).jpg Pusa ti bakir F. chaus (Güldenstädt, 1776)[5][6] Ehipto, Tengnga a Daya, Subkontinente Indiano, Tengnga ken Abagatan a daya nga Asia, Sri Lanka ken akin-abagatan a Tsina.
Blackfooted2.jpg Nangisit-saka a pusa F. nigripes Burchell, 1824 Abagatan nga Aprika, Namibia, sumagmamano idiay Zimbabwe
European Wildcat Nationalpark Bayerischer Wald 03.jpg Europeano nga atap a pusa F. silvestris Schreber, 1777 Europa
Felis margarita harrisoni - Sandkatze.jpg Pusa ti darat F. margarita Loche, 1858 akin-amianan nga Aprika ken abagatan a laud ken tengnga nga Asia
Chinese Mountain Cat (Felis Bieti) in XiNing Wild Zoo.jpg Insik a pusa ti Bantay F. bieti Milne-Edwards, 1892 Tibetano a Banak
Felis silvestris lybica 1.jpg Aprikano nga atap a pusa F. lybica Forster, 1780 Aprika, Tengnga nga Asia aginggana iti India, akinlaud a Tsina ken Mongolia
Neighbours Siamese.jpg Napaamo a pusa F. catus Linnaeus, 1758 Sangalubongan (napaamo)

Inawat ni Pocock ti Pusa ni Pallas a kas ti kaikaisuna a kameng ti henero ti Otocolobus.[1] Ikeddeng pay dagiti sabali a sientista a sebbangan ti Felis.[7]

Ikeddeng dagiti nadumaduma a sientista ti Insik a pusa ti bantay a maysa a subsebbangan ti F. silvestris.[8]

Ti nangisit a pusa manipud iti Transkaukasia a naiplawag idi 1904 a kas F. daemon babaen ni Satunin[9] ket agpayso daytoy a maysa a feral a pusa, a mabalin a hibrido iti atap a pusa ken ti napaamo a pusa.[10] Ti pusa a Kellas ket maysa a hibrido iti napaamo a pusa ken ti Europeano nga atap a pusa a mabirukan idiay Eskosia.[11]

Dagiti sebbangan ti posil a Felis[urnosen | urnosen ti taudan]

Dagiti posil a sebbangan ti Felis ket mairaman ti:

Pilohenio[urnosen | urnosen ti taudan]

Felis

Pusa ti bakir (F. chaus)

Nangsit-saka a pusa (F. nigripes)

Europeano nga atap a pusa (F. silvestris silvestris)

Pusa ti darat (F. margarita)

Aprikano nga atap a pusa (F. silvestris lybica)

Napaamo a pusa (F. silvestris catus)

Ti tinaudan ti Felis[14]

Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]

  1. ^ a b c d e Pocock, R. I. (1951). Catalogue of the genus Felis. London: British Museum (Natural History).
  2. ^ Johnson, W. E.; Eizirik, E.; Pecon-Slattery, J.; Murphy, W. J.; Antunes, A.; Teeling, E.; O'Brien, S. J. (2006). "The Late Miocene Radiation of Modern Felidae: A Genetic Assessment". Science. 311 (5757): 73–77. Bibcode:2006Sci...311...73J. doi:10.1126/science.1122277. PMID 16400146.
  3. ^ Pecon-Slattery, J.; O'Brien, S. J. (1998). "Patterns of Y and X chromosome DNA sequence divergence during the Felidae radiation". Genetics. 148 (3): 1245–1255. PMC 1460026. PMID 9539439.
  4. ^ Valpy, F. E. J. (1828). "Felis". An Etymological Dictionary of the Latin Language. London: A. J. Valpy.
  5. ^ Güldenstädt, J. A. (1776). "Chaus – Animal feli adfine descriptum". Novi Commentarii Academiae Scientiarum Imperialis Petropolitanae. 20: 483–500.
  6. ^ Sanderson, J. (2009). A Matter of Very Little Moment? The mystery of who first described the jungle cat. Feline Conservation Federation Volume 53, Issue 1 (Enero/Pebrero 2009): 12–18.
  7. ^ Wozencraft, W.C. (2005). "Felis". Iti Wilson, D.E.; Reeder, D.M. Mammal Species of the World: A Taxonomic and Geographic Reference (Maika-3 nga ed.). Johns Hopkins University Press. p. 538. ISBN 978-0-8018-8221-0. OCLC 62265494.
  8. ^ Driscoll, C. A.; Menotti-Raymond, M.; Roca, A. L.; Hupe, K.; Johnson, W. E.; Geffen, E.; Harley, E. H.; Delibes, M.; Pontier, D.; Kitchener, A. C.; Yamaguchi, N.; O'Brien, S. J.; Macdonald, D. W. (2007). "The Near Eastern Origin of Cat Domestication" (PDF). Science. 317 (5837): 519–523. Bibcode:2007Sci...317..519D. doi:10.1126/science.1139518. PMC 5612713. PMID 17600185.
  9. ^ Satunin, C. (1904). "The Black Wild Cat of Transcaucasia". Proceedings of the Zoological Society of London. II: 162–163.
  10. ^ Bukhnikashvili, A.; Yevlampiev, I. (dagiti ed.). Catalogue of the Specimens of Caucasian Large Mammalian Fauna in the Collection (PDF). Tbilisi: National Museum of Georgia.
  11. ^ Kitchener, C.; Easterbee, N. (1992). "The taxonomic status of black wild felids in Scotland". Journal of Zoology. 227 (2): 342−346. doi:10.1111/j.1469-7998.1992.tb04832.x.
  12. ^ Wagner, A. (1857). "Neue Beiträge zur Kenntnis der fossilen Säugetier-Überreste von Pikermi". Abhandlungen der Bayerischen Akademie der Wissenschaften. 3: 153−170.
  13. ^ Martelli, A. (1906). "Su due Mustelidi e un Felide del Pliocene Toscano" [About two Mustelids and one Felid of Pliocene Toscana]. Bollettino della Società Geologica Italiana. 25: 595–612.
  14. ^ Mattern, M.Y.; McLennan, D.A. (2000). "Phylogeny and speciation of felids". Cladistics. 16 (2): 232–53. doi:10.1111/j.1096-0031.2000.tb00354.x.

Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]

Midia a mainaig iti Felis iti Wikimedia Commons
Datos a mainaig iti Felis iti Wikispecies