Asia

Manipud iti Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia
Lumaktaw idiay: pagdaliasatan, biruken
Asia
Globo a naisentro iti Asia, a namarisan ti Asia. Ti kontinente ket nasukog a kasla rekto nga anggulo a trianggulo, ti Europa ket adda iti laud, dagiti taaw iti abagatan ken daya, ken ti Oceania iti abagatan-daya.
Kalawa 44,579,000 km2 (17,212,000 sq mi)[1]
Populasion 4,164,252,000 (Umuna)[2]
Densidad ti populasion 87/km2 (225/sq mi)
Nagan dagiti umili Asiano, Taga-Asia
Pagpagilian 49 (ken 5 a nasuppiatan) (listaan ti pagpagilian)
Agkamkammatalek
Dagiti di mabigbigan a rehion
Sasao Listaan dagiti pagsasao
Dagiti sona ti oras UTC+2 aginggana ti UTC+12
TLD ti internet .asia
Dagiti kadakkelan a siudad

Listaan dagiti metropolitano a lugar idiay Asia babaen ti populasion
Listaan dagiti siudad idiay Asia

Ti Asia ket ti ti kadakkelan ken kaaduan ti populasion a kontinente iti Daga, daytoy ket kangrunaan a mabirukan kadagiti akindaya ken akin-amianan a hemisperio. Urayno daytoy ket sakupenn alaeng ti 8.7% iti dagup a kalawa ti rabaw iti Daga, daytoy ket buklenna ti 30% of iti kalawa ti daga iti Daga, ken historikal a balay iti kaaduan a populasion ti tao iti planeta (agdama nga agarup a 60%). Ti Asia ket saan laeng a naindayegan iti dagup a kadakkelna ken populasion, ngem dagiti pay naisangayan a napusek ken dadakkel a pagtaengan ken dagiti pay nawatiwat a manmano a matagtagitao a rehion iti uneg ti kontinente iti 4.4 a bilion a tattao. Ti Asia ket mangipakpakita ti kapartak iti ekonomia (naisangayan iti Daya nga Asia) ken ti pay nakaradkada nga iya-adu ti populasion idi las-ud ti maika-20 a siglo, ngem ti dagup ti amin nga iya-adu ti populasion ket simmueken manipud idin kadagiti natimbeng nga agpang iti lubong.[3]

Dagiti pagbeddengan ti Asia ket naikeddeng babaen ti kultura, gapu ta awan ti nalawag a heograpikal a pannakaisina a nagbaetanna ken ti Europa, a no itipon dagitoy dua ket mangporma ti maysa nga agtultuloy a masa ti daga a tinawtawagan iti Eurasia. Dagiti kaaduan a naaw-awat a pagbeddengan a lugar ti Asia iti daya ti Kanal Suez, ti Karayan Ural, ken ti Banbantay Ural, ken iti abagatan ti Banbantay Kaukaso wenno ti Depresion Kuma–Manych) ken ti Kaspio ken Baybay Nangisit.[4][5] Daytoy ket nabeddengan iti daya babaen ti Taaw Pasipiko, oiti abagatan babaen ti Taaw Indiano ken iti amianan babaen ti Taaw Artiko.

No makita ti kadakkelna ken dibersidad, ti konsepto iti Asia – ti nagan napetsaan manipud idi kalsikal a kinaugma - ket mabalin a napudpudno a maibatay iti heograpia ti tao ngem ti pisikal a heograpia.[6] Ti Asia ket nalatak nga agdumaduma iti ballasiw ken iti uneg dagiti rehionnano maibatay kadagiti etniko a grupo, dagiti kultura, dagiti enbironmento, dagiti ekonomia, dagiti historikal a pakaikabagian ken dagiti sistema ti gobierno.

Panangipalawag ken dagiti pagbeddengan[urnosen | urnosen ti taudan]

Sistema ti tallo a kontinente ti Griego[urnosen | urnosen ti taudan]

Ti proyeksion ti dua-puntos nga ekuidistansia ti Asia ken dagiti nakapalikmut a masa ti daga.
Ti deibersidad ti puli ti tattao ti Asia, Nordisk familjebok (1904)

Ti pagbeddengan a nagbaetan ti Asia ken Europa ket historikalen a naikeddeng babaen dagiti Europeano laeng.

Ti orihinal a panangigiddiat ti nagbaetan dagitoy dua ket inaramid idi dagiti taga-ugma a Griego. Inusarda ti Baybay Eheo, ti Dardanelos, ti Baybay ti Marmara, ti Bosporo, ti Baybay Nangisit, ti Kipet Kerch, ken ti Baybay ti Azov a kas pagbeddengana nagbaetan ti Asia ken Europa. Ti Nilo ket nasansan idi a naus-usar a kas ti pagbeddengan a nagbaetan ti Asia ken Aprika (kalpasann aket tinawagan iti Libia), urayno adda met dagiti Griego a heograpo a nangisingasing a ti Baybay Nalabbasit ket mangporma iti nasaysayaat a pagbeddengan.[7] Ti Kanal Darius iti baetan ti Nilo ken ti Baybay Nalabbasit ket nangipakaammo iti adu a panaggigiddiat iti kapanunotan. Bababen ti Imperio a Romano, ti Karayan Don a mangibus iti Baybay Nangisit ket isu idi ti akinlaud a pagbeddengan ti Asia. Daytoy idi ti akin-amianan unay a madaliasat a puntos iti aplaya ti Europa. Idi maika-15 a siglo ti Baybay Nalabbasit ket naipatakder a kas ti pagbeddengan a nagbaetan ti Aprika ken ti Asia, ken isu tinangsukat daytoy iti Nilo.[7]

Pagbeddenagn ti Asia–Europa[urnosen | urnosen ti taudan]

Ti Karayan Don ket nagbalin a saan a nasayaat kadagiti akin-amianan a Europeano idi ni Pedro ti Natan-ok, ari ti Turay ti Rusia, idi inabakna dagiti kasuppiat a panagtunton ti Suesia ken ti Otomano nga Imperio kadagiti akindaya a daga, ken dagiti naarmasan a resistansia babaen dagiti tribu ti Siberia, ket nagsentisado ti baro a Ruso nga Imperio a nangipaatiddog idiay Banbantay Ural ken iti labesna, ket napundar idi 1721. Ti nangruna a heograikal a teorista tiimperio ket pudno idi a ti dati a Sueko a balud ti gubat, a natiliw idiay Gubat ti Poltava idi 1709 ken naidutok iti Tobolsk, nga isu idiay ket naikameng iti taga-Siberia nga opisial a ni Pedro, ni Vasily Tatishchev, ken napalubosan iti nawaya a panagaramid kadagiti panagadal iti heograpia ken antropolohia iti panangisagana iti masakbayan a libro.

Idiay Suesia, iti lima a tawen kalpasan ti ipupusay ni Pedro, idi 1730, ni Philip Johan von Strahlenberg ket nangipablaak ti baro nga atlas a nangsisingsingasing a dagiti Ural a kas ti pagbeddengan ti Asia. Nagay-ayat met dagiti Ruso iti daytoy a konsepto, gapu ta mangpalubos met kaniada ti indentidadda a Europa iti heograpia. Inrangarang ni Tatishchev nga isu ket nangisingasing ti kapapunotan kenni von Strahlenberg. Ti naudi a naibaga ket nangisingasing a ti Karayan Emba a kas ti akinbabab apagbeddengan. Kadagiti napalabas a siglo addametdagiti nadumaduma a naaramid a singasing aginggana idi ti Karayan Ural ket nagballigi idi tengnga ti maika-19 a siglo. Ti pagbeddengan ket naiyalisen babaen tipuersa manipud ti Baybay Nangisit idiay Baybay Kaspio kadagiti proyekto ti Karayan Ural.[8] Kadagiti mapa iti dayta a paset ti panawen, ti Transkaukasia ket naibilbilang idi a kas Asia. Ti pannakainkorporado ti kaaduan iti rehion iti Kappon ti Sobiet ket natarawidwidan a nangiduron kadagiti pannakaimatangan ii pagbeddengan iti abagatan. Dagiti kultura ti Asia ket awan ti palubos a panangibaga iti daytoy a sistema iti panangikeddeng kadagiti maipagpagarup a pagbeddengan a mangisina kaniada iti Europa.

Pagbeddengan ti Asia–Oceania[urnosen | urnosen ti taudan]

Ti pagbeddengan a nagbaetan ti Asia ken ti nalukay ti pannakaipalawagna a rehion ti Oceania ket kadawyan a naikabil idiay Purpuro Malayo. Dagiti termino ti Abagatan a daya nga Asia ken Oceania, a naparnuay idi maika-19 a siglo, ket addan kadagiti adu nga aggigiddiat a heograpiko a kaibuksilan manipud idi pannakaparnuayda. Ti kangrunaan a banag iti panangikeddeng no ania nga is-isla iti Pupuro Malayo iti Asia ket ti ket ti pakabirukanen dagiti kolonial a tagikua dagiti nadumaduma nga imperio idiay (saan amian nga Europeano). Ni Lewis ken ni Wigen ket nangiyunay-unay, a "Ti pannakaiyak-akikid ti 'Abagatan a daya nga Asia' kadagiti agdama a pagbeddenganna ket isu idi ti naininut a proseso."[7]

Agdama a panangipalawag[urnosen | urnosen ti taudan]

Ti Apro-Eurasia a naipakita iti berde

Ti heograpikal nga Asia ket ti kultural nga artipakto dagiti pinarnuay ti Europeano iti lubong a naipang-al kadagiti sabali a kultura, ti maysa a saan nga umiso a konsepto a gapuanan ti endemiko a kontension no ania ti kaibuksilanna. Ti Asia ket dakdakkel ken ad-adu a nadumaduma iti kultura ngem ti Europa.[9] Daytoy ket saan a husto a maitunos kadagiti kultural a pagbeddengan kadagiti bukodna a nadumaduma a kita ti konstituente.[10]

Manipud ti panawen ni Herodotus ti minoridad kadagiti heograpo ket nanglikud iti sistema ti tallo a kontinente (Europa, Aprika, Asia) kadagit ibatayan nga awan wenno awan ti adu a pisikal a panagsisina kaniada.[6]Kas pagarigan, ni Apo Barry Cunliffe, ti emeritus a propesor ti Europeano nga arkeolohia idiay Oxford, ket nangibagbaga a ti Europa ket heograpiko ken kultura laeng a "ti akinlaud a nayon ti kontinente ti Asia".[11] Iti heograpia, ti Asia ket isu ti nangruna nga akindaya a konstituente ti kontinente ti Eurasia a ti Europa ti akin-amianan a laud a peninsula ti masa ti daga – wenno ti Apro-Eurasia; iti heolohia, ti Asia, Europa ken ti Aprika ket mangbukel ti agmaymaysa nga agtultuloy a masa ti daga (malaksid ti Kanal Suez) ken makibinningay ti sapasap a samang ti kontinente. Gangani amin ti Europa ken ti kaaduan a paset ti Asia ket nakatugaw iti Eurasiano a Plata, a naisilpo iti abagatan babaen ti Arabiano ken Indiano a Plata ken kakuyogna ti akinadaya unay a paset ti Siberia (daya ti Kabambantayan Chersky) iti Plata ti Amianan nga Amerika.

Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]

Nangruna nga artikulo: Pakasaritaan ti Asia
Ti Mongol nga Imperio, ca. 1300. Ti lugar ti kolor dapo ket ti naudi a Timurid nga Imperio.
Mapa ti Asia idi 1890

Ti pakasaritaan ti Asia ket mabalin a makita a kas dagiti naisangayan a pakasaritaan iti nadumaduma a kaarubayan dagiti rehion ti aplaya: ti Daya nga Asia, Abagatan nga Asia, Abagatan a daya nga Asia ken ti Tengnga a Daya, a naisilpo babaen ti akin-uneg a masa dagiti estepa ti Sentral nga Asia.

Ti aplaya akaarubayan ket pagtaengan kadagiti kasapaan nga ammo a sibilisasion iti lubong, ti tunggal maysa kaniada ket nagpadpadur-as iti likmut dagiti nalames a ginget ti karayan. Dagiti sibilisasion idiay Mesopotamia, ti Ginget Indus ken ti Huanghe ket makibinningay kadagitoy a pannakaipada. Dagitoy a sibilisasion ket mabalin a nakisinnukatda kadagiti teknolohia ken dagiti kapanunotan a kas ti matematika ken ti pilid. Dagiti dadduma pay a parnuay, a kas ti panagsurat, ket mabalin nga indibidual a napadur-as iti tunggal maysa a lugar. Dagiti siudad, dagiti estado ken dagiti imperio ket napadur-as kadagitoy a tanap.

Ti sentral a rehion ti estepa ket nabayagen a natagtagitao babaen dagiti aksaksakay ti kabalio a nomado a makaabot kadagiti amin a lugar ti Asia manipud kadagiti estepa. Ti kasapaan a postulado a panagpadakkel iti ruar ti estepa ket dagiti Indo-Europeano, nga isuda ket nangiwarwaras dagiti pagsasaoda idiay Tengnga a Daya, Abagatan nga Asia, ken dagiti pagbeddengan ti Tsina, kadagiti nagtaengan dagiti Tokario. Ti akin-amianan unay a paset ti Asia, a mairaman iti kaaduan ti Siberia, ket kaaduan idi a saan a maserrekan babaen dagiti nomado ti estepa, gapu kadagiti napusek a kabakiran, klima ken tundra. Dagitoy a lugar ket nabatbati a manmano laeng a natagtagitao.

Ti Kalsada Seda ket nangikapet kadagiti adu a sibilisasion iti ballasiw ti Asia[12]

Ti sentro ken tikaarubayan ket kaaduan a naisinsina babaen dagiti bantay ken dagiti desierto. Dagit bantay ti Kaukaso ken Himalaya ken dagiti desierto ti Karakum ken Gobi ket nangporma kadagiti paglappedan a narigat laeng a maballasiw dagiti agsaksakay iti kabalio iti estepa. Bayat a dagiti agtataeng iti siudad ket nasaysayaatanda iti teknolohia ken iti sosial, kadagiti adu a kaso marigatanda unay mangsalknib kadagiti aspeto ti militar kadagiti grupo ti aksaksakay manipud ti estepa. Nupay kasta, dagiti tanap ket awan unay ti makaanay a karuotan a mangsuporta iti dakkela pursa dagiti agkabkabalio; para iti daytoy ken dagiti sabali a rason, dagiti nomado ket pinarukmada ti Tsina, India, ken ti Tengnga a Day ken kaaduan a nangamponda idi iti lokal ken dagiti nabakbaknang a kagimongan.

Ti Islamiko a Kalipato ket innala ken tinurayanna met ti Tengnga a Daya ken ti Sentral nga Asia idi las-ud dagiti panagrukma ti Muslim iti maika-7 a siglo. Ti Mongol nga Imperio ket pinarukmana ti dakkel a paset ti Asia idi maika-13 a siglo, ti maysa a lugar a gumay-at manipud idiay Tsian aginggana idiay Europa. Sakbay ti panagraut dagiti Mongol, Songa Tsina ket naireporta nga addaan kadagiti agarup a 120 a riwriw nga umili; ti senso idi 1300 a sinaruno ti panagraut ket nangireporta ti agarup a 60 a riwriw a tattao.[13]

Ti Nangisit a Patay, ti maysa kadagiti kakaruan a pandemia iti pakasaritaan ti tao, ket naipagpagarup a nagtaud kadagiti namaga a tanap ti sentral nga Asia, nga idiay ket napan idiay igid ti Kalsada Seda.[14]

Ti Ruso nga Imperio ket nangrugi a nagpadakkel idiay Asia manipud idi maika-17 a siglo, ken kanungpalan a nagtengngel iti amin a a Siberia ken ti kaaduan ti Sentral nga Asia babaen ti patingga ti maika-19 a siglo. Ti Otomano nga Imperio ket tinengngelna ti Anatolia, ti Tengnga a Daya, Amianan nga Aprika ken dagiti Balkan manipud idi maika-16 a siglo ken ti masakbayan. Idi maika-17 a siglo, ti Manchu ket pinarukmana ti Tsina ken binagonna ti Qing a Dinastia. Idi maika-16 a siglo, ti Islamiko a Mughal nga Imperio ket tinengngelna iti kaaduan ti India.

Politikal a heograpia[urnosen | urnosen ti taudan]

Nangruna nga artikulo: Politika ti Asia
Wagayway Eskudo Nagan Populasion
Kalawa
(km²)
Kapitolio
Apganistan Emblem of Afghanistan.svg Apganistan 30,419,928 647,500 Kabul
Armenia Coat of arms of Armenia.svg Armenia 2,970,495 29,743 Yerevan
Azerbaijan Emblem of Azerbaijan.svg Azerbaijan[15] 9,493,600 86,600 Baku
Bahrain Emblem of Bahrain.svg Bahrain 1,248,348 760 Manama
Banglades National emblem of Bangladesh.svg Banglades 150,039,000 147,570 Dhaka
Butan Emblem of Bhutan.svg Butan 716,896 38,394 Thimphu
Brunei Emblem of Brunei.svg Brunei 408,786 5,765 Bandar Seri Begawan
Burma State seal of Myanmar.svg Burma (Myanmar) 54,584,650 676,578 Naypyidaw
Cambodia Coat of arms of Cambodia.svg Cambodia 14,952,665 181,035 Phnom Penh
Tsína National Emblem of the People's Republic of China.svg Tsína 1,343,239,923 9,596,961 Beijing
Cyprus Coat of Arms of Cyprus.svg Cyprus 1,099,341 9,251 Nicosia
Daya a Timor Coat of arms of East Timor.svg Daya a Timor 1,143,667 14,874 Dili
Georgia (pagilian) Greater coat of arms of Georgia.svg Georgia[16] 4,570,934 69,700 Tbilisi
India Emblem of India.svg India 1,210,193,422 3,287,263 New Delhi
Indonesia National emblem of Indonesia Garuda Pancasila.svg Indonesia 248,645,008 1,904,569 Jakarta
Iran Emblem of Iran.svg Iran 78,868,711 1,648,195 Tehran
Irak Coat of arms (emblem) of Iraq 2008.svg Iraq 31,129,225 438,317 Baghdad
Israel Emblem of Israel.svg Israel 7,590,758 20,770 Herusalem
Hapón Imperial Seal of Japan.svg Hapon 127,368,088 377,915 Tokyo
Hordania Coat of arms of Jordan.svg Hordania 6,508,887 89,342 Amman
Kazakhstan Emblem of Kazakhstan.svg Kazakhstan 17,522,010 2,724,900 Astana
Kuwait Coat of arms of Kuwait.svg Kuwait 2,646,314 17,818 Siudad ti Kuwait
Kirgistán National emblem of Kyrgyzstan.svg Kirgistan 5,496,737 199,951 Bishkek
Laos Emblem of Laos.svg Laos 6,586,266 236,800 Vientiane
Lebanon Coat of arms of Lebanon.svg Lebanon 4,140,289 10,400 Beirut
Malaysia Coat of arms of Malaysia.svg Malaysia 29,179,952 329,847 Kuala Lumpur
Maldibas Coat of arms of Maldives.svg Maldibas 394,451 298 Malé
Mongolia State emblem of Mongolia.svg Mongolia 3,179,997 1,564,116 Ulaanbaatar
Nepal Coat of arms of Nepal.svg Nepal 29,890,686 147,181 Kathmandu
Amianan a Korea Emblem of North Korea.svg Amianan a Korea 24,589,122 120,538 Pyongyang
Oman National emblem of Oman.svg Oman 3,090,150 309,500 Muscat
Pakistan State emblem of Pakistan.svg Pakistan 190,291,129 796,095 Islamabad
Estado iti Palestina Palestine COA (alternative).svg Palestina 4,279,699 6,220 Gaza/Ramallah
Filipinas Coat of arms of the Philippines.svg Filipinas 100,875,600 300,000 Manila
Katar Emblem of Qatar.svg Katar 1,951,591 11,586 Doha
Rusia Coat of Arms of the Russian Federation.svg Rusia 142,517,670 17,098,242 Moscow
Saudi Arabia Coat of arms of Saudi Arabia.svg Saudi Arabia 26,534,504 2,149,690 Riyadh
Singapur Coat of arms of Singapore (blazon).svg Singapur 5,353,494 697 Singapur
Sri Lanka Emblem of Sri Lanka.svg Sri Lanka 21,481,334 65,610 Colombo
Abagatan a Korea Emblem of South Korea.svg Abagatan a Korea 50,004,441 100,210 Seoul
Siria Coat of arms of Syria.svg Siria 22,530,746 185,180 Damascus
Republika iti Tsina Republic of China National Emblem.svg Taiwan (ROC) 23,261,747 36,193 Taipei
Tayikistan Emblem of Tajikistan.svg Tajikistan 7,768,385 143,100 Dushanbe
Tailandia Garuda Emblem of Thailand.svg Tailandia 67,091,089 513,120 Bangkok
Turkia Türkiye arması.svg Turkia[17] 79,749,461 783,562 Ankara
Turkmenistan Emblem of Turkmenistan.svg Turkmenistan 5,054,828 488,100 Ashgabat
Dagiti Nagkaykaysa nga Emirato nga Arabo Emblem of the United Arab Emirates.svg Dagiti Nagkaykaysa nga Emirato nga Arabo 5,314,317 83,600 Abu Dhabi
Uzbekistan Coat of arms of Uzbekistan.svg Uzbekistan 28,394,180 447,400 Tashkent
Bietnam Coat of arms of Vietnam.svg Bietnam 91,519,289 331,212 Hanoi
Yemen Emblem of Yemen.svg Yemen 24,771,809 527,968 Sana'a

Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]

  1. ^ National Geographic Family Reference Atlas of the World. Washington, D.C.: National Geographic Society (U.S.). 2006. p. 264. 
  2. ^ "Continents of the World". The List. Worldatlas.com. Naidulin manipud ti kasisigud idi 22 Hulio 2011. Naala idi 25 Hulio 2011. 
  3. ^ "Like herrings in a barrel". The Economist (The Economist online, The Economist Group) (Millennium issue: Population). 23 Disiembre 1999. .
  4. ^ "Asia". eb.com, Encyclopædia Britannica. Chicago: Encyclopædia Britannica, Inc. 2006. 
  5. ^ National Geographic Atlas of the World (maika-7 nga ed.). Washington, DC: National Geographic. 1999. ISBN 978-0-7922-7528-2.  "Europe" (pp. 68–9); "Asia" (pp. 90–1): "A commonly accepted division between Asia and Europe is formed by the Ural Mountains, Ural River, Caspian Sea, Caucasus Mountains, and the Black Sea with its outlets, the Bosporus and Dardanelles."
  6. ^ a b "Asia". AccessScience. McGraw-Hill. Naala idi 26 Hulio 2011. 
  7. ^ a b c Lewis & Wigen 1997, pp. 170–173
  8. ^ Lewis & Wigen 1997, pp. 27–28
  9. ^ Lewis & Wigen 1997, pp. 36–37
  10. ^ Lewis & Wigen 1997, pp. 7–9
  11. ^ Schwartz, Benjamin (Disiembre 2008). "Geography Is Destiny". The Atlantic (Atlantic Magazine). 
  12. ^ ANCIENT SILK ROAD TRAVELLERS
  13. ^ Ping-ti Ho. "An Estimate of the Total Population of Sung-Chin China", in Études Song, Series 1, No 1, (1970). pp. 33–53.
  14. ^ "BBC – History – Black Death". BBC. 17 Pebrero 2011. 
  15. ^ Ti Azerbaijan ket transkontinental a pagilian.
  16. ^ Ti Georgia ket transkontinental a pagilian.
  17. ^ Rehion ti Akindaya a Trasia rti Turkia idiay Europa.Isu a ti Turkia ket transkontinental a pagilian.

Bibliograpia[urnosen | urnosen ti taudan]

  • Lewis, Martin W.; Wigen, Kären (1997). The myth of continents: a critique of metageography. Berkeley and Los Angeles: University of California Press. ISBN 0-520-20743-2. 
  • Ventris, Michael; Chadwick, John (1973). Documents in Mycenaean Greek (2nd nga ed.). Cambridge: University Press. 

Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]

  • Higham, Charles. Encyclopedia of Ancient Asian Civilizations. Facts on File library of world history. New York: Facts On File, 2004.
  • Kamal, Niraj. "Arise Asia: Respond to White Peril". New Delhi:Wordsmith,2002, ISBN 978-81-87412-08-3
  • Kapadia, Feroz, and Mandira Mukherjee. Encyclopaedia of Asian Culture and Society. New Delhi: Anmol Publications, 1999.
  • Levinson, David, and Karen Christensen. Encyclopedia of Modern Asia. New York: Charles Scribner's Sons, 2002.

Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]

Midia a mainaig iti Asia iti Wikimedia Commons
Pakaammo ti panagbiahe idiay Asia manipud iti Wikivoyage (Ingles)

  • "Display Maps". The Soil Maps of Asia. European Digital Archive of Soil Maps – EuDASM. Naala idi 26 Hulio 2011. 
  • "Asia Maps". Perry-Castañeda Library Map Collection. University of Texas Libraries. Naidulin manipud ti kasisigud idi 18 Hulio 2011. Naala idi 20 Hulio 2011. 
  • "Asia". Norman B. Leventhal Map Center at the Boston Public Library. Naala idi 26 Hulio 2011. 
  • Bowring, Philp (12 Pebrero 1987). "What is Asia?". Eastern Economic Review (Columbia University Asia For Educators) 135 (7).