Uzbekistan

Manipud iti Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia
Lumaktaw idiay: pagdaliasatan, biruken
Republika ti Uzbekistan
O‘zbekiston Respublikasi
Ўзбекистон Республикаси
Wagayway Kayarigan
Naililian a Kanta ti Republika iti Uzbekistan
"O‘zbekiston Respublikasining Davlat Madhiyasi"
Kapitolio
ken kadakkelan a siudad
Tashkent
41°16′N 69°13′E / 41.267°N 69.217°E / 41.267; 69.217
Opisial a sasao Uzbek
Mabigbigan a rehional a sasao Karakalpak
Pagsasao a pakisao
dagiti etniko
Ruso
Etniko a grupgrupo (1996) 80.0% Uzbek
5.5% Ruso
5.0%–5.5% (Dagiti Opisial nga Estadistika ti Uzbek)
(30% Foltz, Cordell, Jonson) Tajik
3.0% Kazakh
2.5% Karakalpak
1.5% Tatar
2.5% Dadduma pay[1]
Nagan dagiti umili Uzbek
Gobierno Presidential a Republika
 -  Presidente Islam Karimov
 -  Kangrunaan a Ministro Shavkat Mirziyoyev
Lehislatura Kangatuan nga Asemblia
 -  Akin-ngato a kamara Senado
 -  Akin-baba a kamara Lehislatibo a Kamara
Panagwayawayas manipud ti Kappon ti Sobiet
 -  Pannakabangon 17471 
 -  Uzbek SSR Oktubre 27, 1924 
 -  Nairangarang Septiembre 1, 1991 
 -  Mabigbigan Disiembre 8, 1991 
 -  Pannakalpas Disiembre 25, 1991 
Kalawa
 -  Dagup 447,400 km2 (Maika-56)
172,742 sq mi
 -  Danum (%) 4.9
Populasion
 -  2012 (karkulo) 29,559,100[2] (Maika-45)
 -  Densidad 61.4/km2 (Maika-136)
159.1/sq mi
GDP (PPP) 2011 karkulo
 -  Dagup $95.239 bilion[3]
 -  Tunggal maysa a tao $3,302[3]
GDP (nominal) 2011 karkulo
 -  Dagup $45.353 bilion[3]
 -  Tunggal maysa a tao $1,572[3]
Gini (2003) negatibo nga idadakkel 36.8
kalalainganna · 95th
HDI (2013) steady 0.661[4]
kalalainganna · 116th
Kuarta Uzbekistan som (O'zbekiston so'mi) (UZS)
Sona ti oras UZT (UTC+5)
 -  Kalgaw (DST) saan a mapalpaliiw (UTC+5)
Pagmanehuan kanawan
Kodigo ti panagtawag 998
TLD ti internet .uz
1. A kas Emirato iti Bukhara, Kokand Khanate, Khwarezm.

Ti Uzbekistan Dengngeni/ʊzˌbɛkɨˈstɑːn/, ket opisial a kas ti Republika ti Uzbekistan (Uzbek: O‘zbekiston Respublikasi, Ўзбекистон Республикаси) ket is-isu laeng ti namindua a napalikmutan ti daga a pagilian idiay Tengnga nga Asia ken maysa laeng kadagiti dua kastoy a pagilian iti dagup a sangalubongan. Daytoy ket makibinningay ti pagbeddengan iti Kazakhstan iti laud ken iti amianan, ti Kyrgyzstan ken Tajikistan iti daya, ken ti Apganistan ken Turkmenistan iti abagatan. Sakbay iti 1991, daytoy ket paset idi ti Kappon ti Sobiet.

Ti Uzbekistan ket maysa kadagiti Turko nga estdao idiay Tengnga nga Asia.

Idi ket paset ti Persiano Samanid ken kalpasan daytoy ket dagiti Timurid nga imperio, ti rehion ket naparukma idi nasapa a maika-16 a siglo babaen dagiti nomadiko nga Uzbek, a nagsasao ti Dumaya a Turko a pagsasao. Kaaduan ti Uzbekistan a populasion tatta nga aldaw ket tagikua ti etniko a grupo ti Uzbek ken mangisasao ti Pagsasao nga Uzbek, maysa kadagiti pamilia dagiti pagsasao a Turko.

Ti Uzbekistan ket naitipon ti Ruso nga Imperio idimaika-19 a siglo, ken idi 1924 nagbalin a kontitueto arepublika iti Kappon ti Sobiet, a naamammoan a kas ti Sosialista a Republika ti Sobiet nga Uzbek (Uzbek SSR). Daytoy ket nawayaan idi 31 Agosto 1991 (opisial, kalpasan ti simmaruno nga aldaw).

Ti ekonomia ti Uzbekistan ket kangrunaan nga agtaltalek ti panagpataud kadagiti merkansia, a mairaman ti kapas, balitok, uranio, ken masna nga alingasaw. Nupay ti nairangarang a gagara iti panaglasat iti maysa a paglakuan nga ekonomia, ti Uzbekistan ket agtultuloy nga agtagtaginayon tinainget a panagtengtengngel ti ekonomia, a kadawyan daytoy a manipaadayo kadagiti ganganaet nga agpupuon. Ti annuroten iti agininut, nainget a panagtengngel ti panaglasat iti paglakuan nga ekonomia nupay kasta ket napakataud kadagiti kaimbagan anagbanagan iti porma apanakapasayaat ti ekonomia kalpasan ti 1995. Dagiti domestiko nga annuroten ti Uzbekistan kadagiti karbengan ti tao ken dagiti panagwaywaya ti tungngal maysa atao ket dinildillaw bababen dagiti daaduma a sangalubongan nga organisasion.[5]

Xiva

Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]

  1. ^ "CIA – The World Factbook". Cia.gov. Naala idi Enero 28, 2011. 
  2. ^ Opisial a karkulo ti populasion 2012-01-01. Stat.uz (2012-01-23). Naala idi 2012-03-13.
  3. ^ a b c d "Uzbekistan". Internasional a Pundo ti Panguartaan. Naala idi Abril 22, 2012. 
  4. ^ "2014 Human Development Report Summary". United Nations Development Programme. 2014. pp. 21–25. Naala idi 27 July 2014. 
  5. ^ Dagiti karbengan ti tao idiay Uzbekistan: reporta ti Amnestia Internasional, 2008.

Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]

Midia a mainaig iti Uzbekistan iti Wikimedia Commons