Maika-100 a meridiano laud

Manipud iti Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia
Lumaktaw idiay: pagdaliasatan, agbiruk
Linia iti ballasiw ti Daga
100°
Maika-100 a meridiano laud
Senial a mangmarka ti maika-100 a meridiano idiay Cozad, Nebraska

Ti 100° a meridiano laud ti Greenwich ket ti linia ti longitud a gumay-at manipud iti Amianan nga Ungto iti ballasiw ti Taaw Artiko, Amianan nga Amerika, ti Taaw Pasipiko, ti Akin-abagatan a Taaw, ken ti Antartika aginggana iti Abagatan nga Ungto.

Ti maika-100 a meridiano laud ket mangporma ti nalatak a sirkulo a kakuyogna iti maika-80 a meridiano daya.

Manipud iti Ungto aginggana iti Ungto[urnosen | urnosen ti taudan]

Mangrugi iti Amianan nga Ungto ken mapan nga agpaabagatan iti Abagatan nga Ungto, ti maika-100 a meridiano laud ket lumabas babaen iti:

Nagsasabtan Pagilian, teritorio wenno baybay Dagiti nota
90°0′N 100°0′W / 90.000°N 100.000°W / 90.000; -100.000 (Taaw Artiko) Taaw Artiko
80°6′N 100°0′W / 80.100°N 100.000°W / 80.100; -100.000 (Kanada)  Kanada NunavutIsla Meighen
79°52′N 100°0′W / 79.867°N 100.000°W / 79.867; -100.000 (Kanal Peary) Kanal Peary
78°44′N 100°0′W / 78.733°N 100.000°W / 78.733; -100.000 (Kanada)  Kanada NunavutIsla Ellef Ringnes
77°48′N 100°0′W / 77.800°N 100.000°W / 77.800; -100.000 Saan a nanaganan a bagi ti danum
76°45′N 100°0′W / 76.750°N 100.000°W / 76.750; -100.000 (Kanada)  Kanada NunavutIsla Berkeley ken Isla Bathurst
74°59′N 100°0′W / 74.983°N 100.000°W / 74.983; -100.000 (Kanal Parry) Kanal Parry
73°57′N 100°0′W / 73.950°N 100.000°W / 73.950; -100.000 (Kanada)  Kanada NunavutIsla Prinsipe ti Gales
71°52′N 100°0′W / 71.867°N 100.000°W / 71.867; -100.000 (Kanal M'Clintock) Kanal M'Clintock
70°35′N 100°0′W / 70.583°N 100.000°W / 70.583; -100.000 (Larsen Sound) Larsen Sound Lumabas bassit iti daya ti Isla Gateshead, Nunavut,  Kanada (iti 70°35′N 100°9′W / 70.583°N 100.150°W / 70.583; -100.150 (Isla Gateshead))
69°58′N 100°0′W / 69.967°N 100.000°W / 69.967; -100.000 (Lingsat Victoria) Lingsat Victoria
69°3′N 100°0′W / 69.050°N 100.000°W / 69.050; -100.000 (Kanada)  Kanada Nunavut — Is-isla ti Naarian a Geograpikal a Kagimongan
68°57′N 100°0′W / 68.950°N 100.000°W / 68.950; -100.000 (Golpo Reina Maud) Golpo Reina Maud Lumabas bassit iti daya ti Isla Hat, Nunavut,  Kanada (iti 68°18′N 100°2′W / 68.300°N 100.033°W / 68.300; -100.033 (Isla Hat))
67°50′N 100°0′W / 67.833°N 100.000°W / 67.833; -100.000 (Kanada)  Kanada Nunavut
Manitoba — manipud iti 60°0′N 100°0′W / 60.000°N 100.000°W / 60.000; -100.000 (Manitoba)
49°0′N 100°0′W / 49.000°N 100.000°W / 49.000; -100.000 (Estados Unidos (North Dakota))  Estados Unidos North Dakota
South Dakota — manipud iti 45°56′N 100°0′W / 45.933°N 100.000°W / 45.933; -100.000 (South Dakota)
Nebraska — manipud iti 43°0′N 100°0′W / 43.000°N 100.000°W / 43.000; -100.000 (Nebraska)
Kansas — manipud iti 40°0′N 100°0′W / 40.000°N 100.000°W / 40.000; -100.000 (Kansas)
Oklahoma — manipud iti 37°0′N 100°0′W / 37.000°N 100.000°W / 37.000; -100.000 (Oklahoma)
Texas / Oklahoma border — manipud iti 36°30′N 100°0′W / 36.500°N 100.000°W / 36.500; -100.000 (Pagbeddengan ti Texas / Oklahoma)
Texas — manipud iti 34°34′N 100°0′W / 34.567°N 100.000°W / 34.567; -100.000 (Texas)
28°0′N 100°0′W / 28.000°N 100.000°W / 28.000; -100.000 (Mehiko)  Mehiko Coahuila
Nuevo León — manipud iti 27°37′N 100°0′W / 27.617°N 100.000°W / 27.617; -100.000 (Nuevo León)
Tamaulipas — manipud iti 23°24′N 100°0′W / 23.400°N 100.000°W / 23.400; -100.000 (Tamaulipas)
San Luis Potosí — manipud iti 23°10′N 100°0′W / 23.167°N 100.000°W / 23.167; -100.000 (San Luis Potosí)
Tamaulipas — manipud iti 22°54′N 100°0′W / 22.900°N 100.000°W / 22.900; -100.000 (Tamaulipas)
San Luis Potosí — manipud iti 22°50′N 100°0′W / 22.833°N 100.000°W / 22.833; -100.000 (San Luis Potosí)
Guanajuato — manipud iti 21°30′N 100°0′W / 21.500°N 100.000°W / 21.500; -100.000 (Guanajuato)
Querétaro — manipud iti 21°12′N 100°0′W / 21.200°N 100.000°W / 21.200; -100.000 (Querétaro)
Estado ti Mehiko — manipud iti 20°6′N 100°0′W / 20.100°N 100.000°W / 20.100; -100.000 (Estado ti Mehiko)
Guerrero — manipud iti 18°35′N 100°0′W / 18.583°N 100.000°W / 18.583; -100.000 (Guerro)
16°54′N 100°0′W / 16.900°N 100.000°W / 16.900; -100.000 (Taaw Pasipiko) Taaw Pasipiko
60°0′S 100°0′W / 60.000°S 100.000°W / -60.000; -100.000 (Akin-abagatan a Taaw) Akin-abagatan a Taaw
71°55′S 100°0′W / 71.917°S 100.000°W / -71.917; -100.000 (Antartika) Antartika Saan a natunton a teritorio

Estados Unidos[urnosen | urnosen ti taudan]

Paset ti pagbeddengan a nagabetan ti Texas ken Oklahoma ket ipalawag abbaen ti maika-100 a meridiano laud.

Idiay Estados Unidos ti meridiano 100° laud iti Greenwich ket mangporma ti akindaya a pagbeddengan ti Texas panhandle iti Oklahoma (mayugotan daytoy iti taudan iti Tulag Adams-Onís idi 1819 ken ti nangikappia ti pagbedngan a nagbaetan ti Baro nga Espania ken ti Estados Unidos iti pagbaetan ti Karayan Nalabbasit ken Karayan Arkansas). Ti Dodge City, Kansas ket eksakto a mabirukan iti interseksion ti Karayan Arkansas ken ti maika-100 a meridiano.

Idiay sentral a Nalatak a Tantanap, ti meridiano ket agarup a mangmarka ti akinlaud a pagbeddengan ti kadawyan a sakop ti nadam-eg nga angin manipud iti Golpo iti Mehiko, ken ti agarup a pagbeddengan ti (urayno adda met dagiti lugar a mangipan ti pagbeddengan iti ad-adyo a daya) nagbaetan ti namaga bassit a klima iti laud ken dagiti nadam-eg a kontinental (amianan ti agarup a 37°N) ken nadam-eg a subtropikal (abagatan ti agarup a 37°N) a klima iti daya. Ti kita ti agrikultura iti laud ti meridiano ket kadawyan nga agkamkammatalek iti nakaro a panagsibog. Iti pakasaritaan, ti meridiano ket ket masansan a mal-ala a kas ti agarupa pagbeddengan a nagbaetan ti akindaya ken akinlaud nga Estados Unidos. Tinaengan dagiti puraw, ken naiwarwaras nga agpalaud kalpasan ti [[Sibil a Gubat ti Amerikano], iti lugar ti likmut iti daytoy a meridiano idi las-ud ti tawtawen ti 1870.

Ti senial iti ballasiw ti U.S. Highway 30 idiay Cozad, Nebraska, ket mangmarka ti lugar a pagsabtan ti maika-100 a meridiano ken dagiti dalan ti Oregon Trail, Pony Express, transkontinental a perokaril, ken ti Lincoln Highway.

Iti popular a kultura[urnosen | urnosen ti taudan]

Ti Beyond the Hundredth Meridian (1954) ni Wallace Stegner, ket ti biograpia ni John Wesley Powell, ti maysa nga eksplorador iti Laud nga Amerika. Ti kanta nga "At the Hundredth Meridian" babaen ti The Tragically Hip ket maipanggep iti maiak-100 a meridiano laud, a naisangayan idiay Kanada, ken no kasano a tradisional a naikeddeng a ti "pangrugian ti nalatak a tantanap."

Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]