Theodore Roosevelt

Manipud iti Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia
Lumaktaw idiay: pagdaliasatan, agbiruk
Theodore Roosevelt
President Theodore Roosevelt, 1904.jpg
Maika-26 a Presidente iti Estados Unidos
Nagakem
Septiembre 14, 1901 – Marso 4, 1909
Bise Presidente Awan (1901–1905)
Charles W. Fairbanks (1905–1909)
Inunaan ni William McKinley
Sinaruno ni William Howard Taft
Maika-25 a Bise Presidente iti Estados Unidos
Nagakem
Marso 4, 1901 – Septiembre 14, 1901
Presidente William McKinley
Inunaan ni Garret Hobart
Sinaruno ni Charles Fairbanks
Maika-33 a Gobernador ti New York
Nagakem
Enero 1, 1899 – Disiembre 31, 1900
Teniente Timothy Woodruff
Inunaan ni Frank Black
Sinaruno ni Benjamin Odell
Katakunaynay a Sekretario ti Marina
Nagakem
Abril 19, 1897 – Mayo 10, 1898
Presidente William McKinley
Inunaan ni William McAdoo
Sinaruno ni Charles Allen
Dagiti bukod a salaysay
Naiyanak (1858-10-27)Oktubre 27, 1858
Siudad ti New York, New York, Estados Unidos iti Amerika
Natay Enero 6, 1919(1919-01-06) (tawen 60)
Luek ti Oyster, New York, Estados Unidos iti Amerika
Partido ti politika Republikano
Dadduma a kumadduaan iti
politika
Narang-ay (1912–1916)
A(s)sawa Alice Lee (1880–1884)
Edith Carrow (1886–1919)
Annak Alice
Theodore
Kermit
Ethel
Archie
Quentin
Alma mater Unibersidad ti Harvard
Unibersidad ti Columbia
Propesion Mannurat
Historiador
Eksplorador
Dagiti gunguna Premio Nobel ti Kappia (1906)
Medalia ti Dayaw (Kalpasan a natay; 2001)
Pirma Kursibo a pirma iti tinta
Serbisio iti militar
Serbisio/sanga Buyot ti Estados Unidos
Tawtawen iti serbisio 1898
Ranggo US-O6 insignia.svg Koronel
Binilbilin Umuna a Boluntario a Kabaleria ti Estados Unidos
Bakbakal/gubgubat Gubat ti Espaniol–Amerikano
 • Gubat ti Las Guasimas
 • Gubat ti Turod ti San Juan
Ti eskudo ni Theodore Roosevelt
Theodore Roosevelt bookplate.jpg
Ti maysa a kontemporario a plata ti libro nga inusar babaen ni Roosevelt par iti bukodna a biblioteka[1]
Pakaammo
Petsa ti nagtaudan maika-17 a siglo
Kalasag Pirak iti maysa a naruotana bunton nga agiparparang ti tallo a nalabbaga a nansiitan a rosas ken nabuklan ti masna maris.
Pantok ken manto Iti maysa a balangat ti bulong ti pirak ken nalabbaga, Tallo a dutdot ti abestrus ti tunggal maysa a pusasaw a nalabbaga ken pirak, ti pankamanto a nalabbaga ti dua a pirak.
Pasasao Qui plantavit curabit, Latin pata iti "ti nagmual ket agpreserbanto".[1]

Ni Theodore "Teddy" Roosevelt (play /ˈrzəvɛlt/ ROH-zə-velt;[2] Oktubre 27, 1858 – Enero 6, 1919) ket isu idi ti Maika-26 a Presidente iti Estados Unidos (1901–1909). Isu ket naipaammoan para iti nakaragragsak a personalidadna, dagiti adu a kakaykayatanna ken dagiti nagun-odna, ken ti panagidaulona ti Narang-ay a Tignay, ken ti pay "bakero" nga ugali ken nalungpo a maskulinidad.[3] Isu ket daulo iti Partido Republikano ken ti nangbangon ti ababa ti biagna a Narang-ay ("Bull Moose") Partido iit 1912. Sakbay a nagbalin a Presidente, isu ket nagtengngel ti opisina iti siudad, estado, ken pederal nga agpang. Dagiti nagun-od ni Roosevelt a kas maysa a naturalista, eksplorador, mangnganup, mannurat, ken soldado ket kaaduan kadagitoy ket paset ti bukodna a dayaw a kas ti aniaman nga iopisina a tinengngelna a kas maysa a politiko. Ni Roosevelt ket agtawen ti 42 idi naisapata a kas Presidente iti Estados Unidos idi 1901, a nagaramid kaniana ti kaubingan a presidente; inabakna ti ti kaubingan a nabutusan a presidente, a ni John F. Kennedy, babaen ti maysa a tawen laeng. Ni Roosevelt ket maysa pay kadagiti tallo a nakatugaw a kas presidente ti nagunggunaan ti Premio Nobel ti Kappia, dagiti sabali pay a dua ket ni Woodrow Wilson ken Barack Obama.

Naipasngay ti maysa a nabaknang a pamilia idiay Siudad ti New York, ni Roosevelt ket managsakit idi nga ubing a nagsagsagaba ti angkit ken naggigian idiay balayna a nagadadal ti masna a pakasaritaan. Tapno matangdananna para iti maipapan ti bagi a kakapsutna, isu ket nagarakup ti nasiglat a panagbiag. Naadala iti balay, isu ket nagbalin a nagagar nga estudiante ti katutubo. Isu ket nagadal idiay Unibersidad ti Harvard, nga idiay ket nagadal ti bilohia, naikahon ken nakaparang-ay ti panagayat kadagiti marina a panakibiang. Idi 1881, kalpasan ti maysa a tawen ti iruruarna ti Harvard, isu ket nabutusan iti Estado nga Asemblia ti New York, nga isu idiay ket nagbalin a daulo iti reporma asangkatiponan ti bukodna a partido Republikano (ti "GOP"). Ti bukodna a Ti Paipapan ti Baybay a Gubat iti 1812 (1882) ket nangipatakder ti bukodna a propesional a dayaw a kas maysa a naganetget a historiador; isu ket nagsursurat kadagiti adu a liblibro ti panaganup, ti kalnaawan, ken dagiti agdama a sanaysay ti politiko, ken ti pay pakasaritaan ti prontera. Idi 1884, ti asawana ken ti inana ket pimmusay ti agpadpada nga aldaw. Isu ket rimmuar ti politiko ken napan idiay prontera, ken nagbalin a maysa a rantsero idiay "Paramos" iidiay lugligar ti Dakota. Idi nagsubli, isu ket timmaray para iti mayor idi 1886, nga isuket nabutusan amaikatlo nga adda kadagiti 60,000 a butos. Kalpasan daytoy isu ket nakagun-od ti dayaw babaen ti panagala ti nakaro a panagibasol iti polis ti siudad. Iti nailian ng agpang, isu ket daulo ti sibil a serbisio a reporma. Ti Gubat ti Espaniol–Amerikano ket angrugi idi 1898 idi ni Roosevelt ket, epektibo, a nagimatmaton ti Departmento iti Marina. Isu ket napardas a nagikkat ken nagporama ti Dagiti narusanger nga Agsaksakay – ti maysa a boluntario a kabaleria a nakilaban idiay Kuba. Ti banuar ti gubat ket nabutosan a kas gobernador idi 1898 ken idi 1900 isu ket nainominado para iti bise presidente. Isu ket nagballiga a nagpasiglat ti GOP a kas maysa a napatak nga agkamkampania ti panakabutos manen ni Presidente William McKinley iti entablada dagiti nagato a taripa, ti balitok a pagalagadan, imperialismo, rang-ay ti pagilian ken ti panagballigi ti ballasiw taaw.

Idi 1901, ni Presidente William McKinley ket naasasinado ken nagbalin a Presidente ni Roosevelt iti tawen a 42; isu pay laeng tatta a panawen ti kaubingan a presidente.[4] Ni Roosevelt ket pinadasna nga inyalis ti Partido Republikano (GOP) a mapan ti Progressibismo, a mairaman ti panagdadael ti panagtalek ken ti panagpaadu kadagti regulasion ti negosio. Ni Roosevelt ket nagarami d ti maisao a "Square Deal (Ilokano: Kuadrado a Tulag)" ti panagipalawag ti domestiko a programana, a nagiyunayunay a ti promedio nga umili ket makaala ti nasayaat a binagy babaen kadagiti annurotenna. A kas maysa a agkalkalnaaw ken naturalista, isu ket nagiragpat ti panagaywan a tignay. Iti entablado ti lubong, dagiti annuroten ni Roosevelt ket naidasid idi babaen ti bukodna apagsasao, "Naalumaymay nga agsao ken agawiti ti dakkel a bislak". Ni Roosevelt ket isu iditipuersa ti likud ti panakalpas ti Kanal ti Panama ; nanpatulod ti Nalatak a Puraw a Plota iti panagbanbaniaga tilubong a mangipakita ti Amerikano a kabilegan; ken nakitinnulag ti gibus ti Ruso-Hapon a Gubat, nga isu daytoy ti panakagunggunaanna ti Premio Nobel ti Kappia.[5]

Iti gibus ti maikadua a terminona, ni Roosevelt ket inpangatona ti gayyemna a ni William Howard Taft para iti 1908 a nominasion ti Republikano. Isu ket nagbanbaniaga idiay Aprika ken Europa. Idi nagsubli idi 1910 napait a nakisina kenni Presidente Taft kadagiti sayasay iti progressibismo ken dagiti personalidad. Iti 1912 a panagbutos ni Roosevelt ket nagpadas ken napaay a naglapped ti panakarenominado manen ni Taft. Isu ke nangirugi ti Partido ti Bull Moose a nagtawag kadagiti adu a panagreporma ti rang-ay. Isu ketinabak ti Demokrata a ni Woodrow Wilson, a kas dagiti Taft a konserbatibo ket nakagun-od ti panagtengngel ti Partido epublikano para kadagiti sumakbay a dekada. Ni Roosevelt ket nangdaulo ti panagbanbaniaga ti kabakiran ti Amasona ngem nakaala met kadagiti sakit ken nagpaay daytoy ti salun-atna. Isu ket pimmusay nga ubing pay iti tawen a 60. Ni Roosevelt ket maitunos anairanggo dagiti ekolar a kas maysa kadagiti kalatakan a presidente ti Estados Unidos.

Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]

  1. ^ a b McMillan,Joseph. "Theodore Roosevelt ken Franklin Delano Roosevelt, maika-26 ken maika-32 a Presidente iti Estados Unidos. Amerikano a Kagimongan ti Heraldika. Naala idi. Oktubre 1, 2010.
  2. ^ Ti apelyidona ket, segun kenni Roosevelt, "ket mabalikasana no nailetra a kas ti 'Rosavelt.' Iti tallo a silaba. Ti umuna silaba a kas ti 'Rose.'" Hart, Albert B.; Ferleger, Herbert R. (1989). "Theodore Roosevelt Cyclopedia" (CD-ROM). Theodore Roosevelt nga Asosasion. pp. 534–535. Naala idi Hunio 10, 2007. ;
    Maysa a Nairehistro nga uni a ni Roosevelt ket naisangsangayan nga agibalbalikas ti bukodna nga apelyedo. Ti pannakangeg ti husto a kapardas, pabuntogen ti rehistro babaen ti 20%. Naala idi Hulio 12, 2007.
    "Kasano ti Mangbalikas ti Theodore Roosevelt". Naala idi Hunio 10, 2007. 
  3. ^ Douglas Brinkley "Ti Naatapa Sumbangir ni TR," Amerikano a Tinawtawid, Otonio 2009.
  4. ^ Ni John F. Kennedy ketisu ti kaubingan a nabutusan a Presidente. Ni Roosevelt ket saan a nabutosan iti Panakapresidente aginggana idi 1904, nga isu ket nagtawen ti 46.
  5. ^ Frederick W. Marks III, Tersiopelo iti Landok: Ti Dipomasia ni Theodore Roosevelt (1979); Greg Russell, "Ti Diplomasia ni Theodore Roosevelt ken ti Panagsukimat para iti Nalatak a Puntos ti Gantingan a Bileg idiay Asia," Presidential Studies Quarterly 2008 38(3): 433–455

Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]

Midia a mainaig kenni Theodore Roosevelt iti Wikimedia Commons