Departamento ti Guainía

Naggapo idiay Ilokano Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia
Lumaktaw idiay: pagdaliasatan, biruken
Deparatmento ti Guainía
Departamento de Guainía
Departamento
Turturod ti Mavecure
Turturod ti Mavecure
Wagayway iti Deparatmento ti Guainía
Wagayway
Eskudo iti Deparatmento ti Guainía
Eskudo
Ti Guainía ket naipakita iti nalabbasit
Ti Guainía ket naipakita iti nalabbasit
Nagsasabtan: 3°51′55″N 67°55′26″W / 3.86528°N 67.92389°W / 3.86528; -67.92389Nagsasabtan: 3°51′55″N 67°55′26″W / 3.86528°N 67.92389°W / 3.86528; -67.92389
Pagilian  Colombia
Rehion Rehion Amasona
Kapitolio Inirida
Gobierno
 • Gobernador Wilson Ladino Vigoya
Kalawa
 • Dagup 72,238 km2 (27,891 kd mi)
Rangngo ti kalawa Maika-5
Populasion (2013)[1]
 • Dagup 40,203
 • Ranggo Maika-33
 • Densidad 0.56/km2 (1.4/kd mi)
Sona ti oras UTC-05
Kodigo ti ISO 3166 CO-GUA

Ti Guainía (Españiol a pannakabalikas: [ɡwaiˈni.a]; Pagsasao a Yira : Daga ti adu a dandanum) ket maysa a departamento ti Colombia. Daytoy ket mabirukan idiay daya ti pagilian, a pagbeddenganna ti Venezuela ken Brasil. Ti kapitolion aket ti Inirida. Idi 1963 ti Guainía ket isina manipud ti Vaupés. Ti akin-amianan a paset ken ti Karayan Inírida ket mairamnda idiay labneng ti karayan Orinoco; ti natidda ket paset ti Amasonia. Ti Karayan Guaviare ket isu ti kangrunaan ti kolonisasion, adu kadagiti kolono ket nanipudda idiay sona ti Colombiano nga Andina, a kaaduan kaniada ket nanipud idiay Boyacá. Dagitpoy ket sinarsaruno babaen dagiti llaneros, a tattao manipud kadagiti Dumaya a tanap. Ti kangrunaan a populasion ket buklen babaen dagiti Patneng nga Indiano, thi dakkel nga etniko a grupo ket dagiti Puinave (manipud ti makú-puinave a pamilia) ken dagiti curripaco (manipud ti Arawak a pamilia). Adda ti dagup a 24 nga etniko a grupo iiti daytoy a departamento, adu kadagitoy ti agsasao kadagiti uppat nga Indiano a pagsasao malaksid ti Espaniol ken Portuges.

Ti departamento ket naamammuan kadagiti maapapit a koka ken ti kaada dagiti gerila, ngem adu adda idiay Colombia ket saanda nga ikaskaso ti kapintas ti ladawan ti daga, dagiti nadumaduma akita ti makmakan ken ti kinamanagsangaili dagitiIndiano. Ti kolonisasion, narlotrapiko ken gubat ket mangiyal-alis kadagiti kasisigud a populasion ken mangidurduron kadagitoy ti napilpilit a panakaiyal-alis. Sakbay ti nadawel a panangpapatay ti Mapiripán, idiay asideg ti departamento ti Meta, daytoy a lugar idi ket isla ti kappia iti uneg ti naranggas a Colombia. Kalpasan ti 1996, ti panakapadakkel kadagiti paramilisia a puersa ("bukod-a panagsalsalaknib") ket nangiturong kaniada idiay Karayan Guaviare ket ti nagliklikmutan ti Inírida. Ti kaadda tattan ti milisia ti estado ket nangpapigsa ti panakatiliw ni Fernandinho Beira-Mar, ti maysa a Brasiliano a narkotrapiko, ket naikadayegan ti departamento kadagiti padpadamag.

Dagiti munisipalidad[urnosen | urnosen ti taudan]

Adda laeng ti maymaysa a munisipalidad ti Guainía: ti Inírida nga isu pay daytoy ti kapitoliona. Ti tidda ti teritorio ket nabingbingay kadagti corregimientos departamentales, ti saan pay a napasingkedan a bilang gapu kadagiti suppiatan.[2] Daytoy a kaso ket mapaspasamak laeng idiay Amazonas, Vaupés ken Vichada. Ti Barrancominas ket adda ti maikadu a kaaduan ti populasion ket ti kangrunaan a korregimiento; daytoy ket mabirukan idiay Karayan Guaviare.

Dagiti korregimientos ti Guainía ket:

  1. Cacahual
  2. Guaviare
  3. La Guadalupe
  4. Morichal Nuevo
  5. Pana Pana
  6. Puerto Colombia
  7. San Felipe


Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]

  1. ^ "DANE". Naala idi Pebrero 13, 2013. 
  2. ^ "Sentencia C-141/01" (iti Espaniol). Naala idi 2008-07-27. 

Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]

Dagiti midia a mainaig ti Guainía idiay Wikimedia Commons