Pagsasao a Persiano

Naggapo idiay Ilokano Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia
Lumaktaw idiay: pagdaliasatan, biruken
Persiano
فارسی, دری, تاجیکی
Farsi.svg
Naisurat iti patneng a sinuratan a (Nastaʿlīq nga estilo), naibalikas iti pagsasao a Persiano a kas ti Fārsī.
Pannakabalikas [fɒːɾˈsiː]
Patubo iti

 Iran
 Apganistán
 Tajikistan
 Uzbekistan
 Irak
 Turkia
 UAE
 Qatar
 Pakistan
 Bahrain
 Kuwait
 Oman

(kitaen ti artikulo para iti napno a listaan)
Rehion Lumaud nga Asia, Tengnga nga Asia
Patubo a mangisasao 80–100 a riwriw  (2011 a karkulo)[1]
60–110 a riwriw[2]
Pamilia
Dagiti dialekto
Bukharic (bhh)
Pahlavani (phv)
Hazaragi (haz)
Aimaq (aiq)
Dzhidi (jpr)
Dehwari (deh)
Panagsurat Persiano nga abesedário (Arabiko a sinuratan)
Kiriliko a sinuratan (Tajikistan, kitaen ti Tajik nga abesedário)
Opisial a kasasaad
Opisial a mangisasao  Iran
 Apganistán
 Tajikistan
Nagalagad

 Iran: Akademia iti Pagsasao a Persiano ken Literatura

 Apganistán: Akademia dagiti Siensia iti Apganistán
Dagiti kodigo ti pagsasao
ISO 639-1 fa
ISO 639-2 per (B)
fas (T)
ISO 639-3 fasmairaman a kodigo
Dagiti agmaymaysa a kodigo:
pes – Lumaud a Persiano
prs – Dumaya a Persiano
tgk – Tajiki
aiq – Aimaq
bhh – Bukharic
haz – Hazaragi
jpr – Dzhidi
phv – Pahlavani
deh – Dehwari
Linguaesperio 58-AAC (Nalawlawa a Persiano) > 58-AAC-c (Tengnga a Persiano)
MapOfPersianSpeakers.png
Ti mapa nga agipakpakita kaadda dagiti agsasao ti Persiano kadagiti pagilian iti lubong babaen ti maris nga asul. Ti mapa ket marisanna ti sibubukel a lugar iti uneg ti nailian a pagbeddengan iti tungngal maysa a pagilian nga addaan dagiti maris a naipalawagan iti sarita dita baba.

Sarita

  Opisial a pagsasao
Iran, Apganistán, Tajikistan
  Adadu ngem 1,000,000 nga agsasao
Uzbekistan
  Nagbaetan ti ti 400,000 - 1,000,000 nga agsasao
Turkia, Irak
  Nagbaetan ti 100,000 - 400,000 nga agsasao
Dagiti Nagkaykaysa nga Emirato nga Arabo, Estados Unidos, Qatar, Saudi Arabia, Pakistan, Israel, Bahrain, Canada, Rusia, Kuwait
  Nagbaetan ti 25,000 - 100,000 nga agsasao
Alemania, Australia, Oman, Nagkaykaysa a Pagarian, Pransia, Siria, Suésia, Hapón, Kyrgyzstan, Yemen, Kazakhstan, Olánda
  Basbassit ngem 25,000 nga agsasao / awan
Daytoy nga artikulo ket aglaon kadagiti ponetiko a simbolo ti IPA. No awan ti maitunos a suporta ti panangipaay, mabalin a makitam dagiti marka-ti-saludsod, kahon, wenno sabali pay a simbolo imbes a dagiti karakter ti Unicode .

Ti Persiano (فارسی, IPA: [fɒːɾˈsiː]) ket maysa nga Irani a pagsasao iti uneg ti Indo-Irani a sanga iti pagsasao nga Indo-Europeano. Naipangpangruna daytoy a maisasao idiay Iran, Apganistán, Tajikistan ken dagiti pagilian a naipakasaritaan babaen ti Persiano nag inpluensia. Ti pagsasao a Persiano ket naidasig a panagtultuloy iti Tengnga a Persiano, tti opisial a relihioso ken literario a pagsasao iti Sassanid a Persia, a daytoy met ket panagtultuloy iti Daan a Persiano, ti pagsasao iti Persiano nga Imperio iti Akemenida a panawen.[3][4] Ti Persiano ket maysa a plurisentriko a pagsasao ken dagiti gramatikona ket kapadpada kadagit adu a kontemporario a pagsasao ti Europa.[5]

Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]

  1. ^ Iran, 41.282 M (53%) – 50.629 M (65%) Loc.gov, Apganistan, 14.917 M (50%), Tajikistan, 6.094 M (79.9%), Uzbekistan, 1.237 M (4.4%)
  2. ^ Windfuhr, Gernot. Dagiti pagsasao iti Iran. Routledge. 2009. p. 418.
  3. ^ Ulrich Ammon, Norbert Dittmar, Klaus J. Mattheier, Peter Trudgill, "Sociolinguistics Hsk 3/3 Serie Tomo 3 iti Sosiolinguistiko: Internasional Kuardenio iti Siensia ti Pagsasao ken Kagimongan", Walter de Gruyter, 2006. Maika-2 nga edision. pg 1912. Naala: "Tengnga a Persiano, makunkuna pay a Pahlavi ket dagus a panagtultuloy iti daan a Persiano, ken inus-usar a kas ti naisurat nga opisial a pagsasao iti pagilian." "Nupay kasta, kalpasan ti Moslem panagrukma ken ti panakarebba iti Sassanid, ti Arabiko ket nagbalian a kaaduan a pagsasao iti pagilian ken ti Pahlavi ket naawanan ti kinapangruna, ken grado a sinukan babaen ti Dari, maysa a nadumaduma a Tengnga a Persiano, nga adda ti adu a binulod nga elemento manipud ti Arabiko ken Parto."
  4. ^ Skjærvø, Prods Oktor (2006). Ensiklopedia Iranika,"Iran, vi. Dagiti pagsasao nga Irani ken sinuratan, "baro a Persiano, ket isu "ti naggappuan iti Tengnga a Persiano" ken isu ti "opisial a pagsasao iti Irani nga estado kadagiti napalabas a siglo", a dagiti dadduma a saan a Persiano nga Irani a pagsasao ti "asidega panakaibagian ket narigat a maipatakder" ti nagbaetan dagiti nadumaduma (Tengnga ken Moderno) nga agpan g. Moderno a Yaḡnōbi ket tagikua ti isu met laeng a a dialekto a grupo a kas ti Sogdian, ngem daytoy ket saan a dagus a nagtaudan; ti Baktriano ket mabalina nga asideg a maikabagian iti moderno a Yidḡa ken Munji (Munjāni); ken Wakhi (Wāḵi) a tagikua ti Khotanese."
  5. ^ Richard Davis, "Persian" iti Josef W. Meri, Jere L. Bacharach, "Mediebal nga Islamiko a Sibilisasion", Taylor & Francis, 2006. pp. 602–603. "Ti gramatika iti Baro a Persiano ket kapadpada kadagiti adu a kontemporario a pagsasao ti Europa."Ti kapadana pay, ti bugas a bokabulario iti Persiano ket agtagtaginayon a naala manipud ti Pahlavi.