Iran

Naggapo idiay Ilokano Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia
Lumaktaw idiay: pagdaliasatan, biruken
Islamiko a Republika iti Iran
جمهوری اسلامی ایران
Jomhuri-ye Eslāmi-ye Irān
Pasasao: استقلال. آزادی. جمهوری اسلامی
(Ilokano: Panagwayawyas, Wayawaya, Islamiko a Republika)
Nailian a kanta
Nailian a kanta iti Islamiko a Republika iti Iran  (opisial)

Kapitolio
(ken kadakkelan a siudad)
Tehran
35°41′N 51°25′E / 35.683°N 51.417°E / 35.683; 51.417Nagsasabtan: 35°41′N 51°25′E / 35.683°N 51.417°E / 35.683; 51.417
Opisial a pagsasao Persiáno
Naisasao a pagsasao Persiáno, Aseri, Asiriano Neo-Arameiko, Armenio, Kurdo, Lori, Balochi, Gilaki, Mazandarani, Arabiko, Turkmen
Nagan dagiti umili Iraniano
Gobierno Unitari nga estado, Islamiko a republika
 -  Kangatuan a Daulo Ali Khamenei
 -  Presidente Mahmoud Ahmadinejad
 -  Umuna a Bise Presidente Mohammad-Reza Rahimi
 -  Tagabitla iti Parlamento Ali Larijani
 -  Pangulo ti Hustisia Sadeq Larijani
Lehislatura Islamiko nga Agpakiuman a Gimong
Panagtitipon
 -  Katengngaan nga Imperio 625 BC 
 -  Imperio a Safavid 1501 
 -  Islamiko a Republika 1 Abril 1979 
 -  Agdama a batay-linteg 24 Oktubre 1979 
Kalawa
 -  Dagup 1,648,195 km2 (Maika-18)
636,372 kd milia 
 -  Danum (%) 0.7
Bilang dagiti umili
 -  2012 karkulo 76,091,000[1] [2] (Maika-17)
 -  2011 senso 74,700,000 
 -  Densidad 46 [3]/km2 (Maika-162)
119 [4]/kd mi
GDP (PPP) 2011 karkulo
 -  Dagup $827.344 bilion[5] (Maika-17)
 -  Tunggal maysa a tao $10,797[6] 
GDP (nominal) 2011 karkulo
 -  Dagup $420.894 bilion[6] (Maika-27)
 -  Tunggal maysa a tao $6,260[6] (Maika-83)
Gini (2008) Maika-38[7] (kalalainganna
HDI (2011) increase 0.707[8] 
(nangato) (Maika-88)
Kuarta Rial (﷼) (IRR)
Sona ti oras IRST (UTC03:30)
 -  Kalgaw (DST) Oras a Lawag ti Iran (IRDT) (UTC04:30)
Agmaneho iti kanawan
Internet TLD .ir, ایران.
Kodigo ti panagtelepono 98
1 Bookrags.com
2 Iranchamber.com
4 CIA Factbook

Ti Iran (Dumngegi/ɪˈrɑːn/;[9][10] Persiano: ایران[ʔiˈɾɒn] ( denggen)), opisial a ti Islamiko a Republika iti Iran (Persiano: جمهوری اسلامی ایرانJomhuri-ye Eslāmi-ye Irān), ket maysa a pagilian idiay Akin-abagatan ken Lumaud nga Asia.[11][12] Ti nagan nga "Iran", nga iti Persiano ket kayat na a saoen a "Daga dagiti Ariano", ket kapatnengan nga inususar daytoy manipud idi Sassaniano a panawen. Naususar ti sangalubongan daytoy idi 1935, sakbayan a daytoy a pagilian ket naamammuan idi ti Lumaud a lubong a kas ti Persia (play /ˈpɜrʒə/ or /ˈpɜrʃə/).[9][13] Ti "Persia" ken "Iran" ket maisublatan a maususar itilinaon dagiti kultura; nupay kasta,ti "Iran" ket isu ti opisial a maususar a nagan kadagiti linaon a politika.[14][15]

Ti maika-18 a kadakkelan a pagilian iti lubong iti termino a kalawa iti 1,648,195 km2 (636,372 sq mi), ti Iran ket adda ti populasion ti agarup a 75 a riwriw.[16] Daytoy ket maysa a pagilian itinaisangsangayan a heopolitika a kinapangruna gapu ti lokasionna kadagiti tallo lugar iti Asia (Laud, Tengnga, ken Abagatan). Ti Iran nabeddengan iti amianan babaen ti Armenia, Azerbaijan ken Turkmenistan. Ti Iran ket maysa a litoral nga estado ti Baybay Kaspio, nga adda ti kauneg ti daga a baybay, ti Kazakhstan ken Rusia ket dagus pay a kaaruba ti Iran iti amianan. Ti Iran ket nagbeddengan iti daya babaen ti Apganistan ken Pakistan, iti abagatan babaen ti Golpo Persiano ken ti Golpo ti Oman, iti laud babaen ti Irak ken iti amianan a laud babaen ti Turkia. Ti Tehran ket isu ti kapitoliona, ti kadakkelan a siudad ti pagilian ken ti politikal, kultural, komersial ken industrial a sentro ti pagilian. Ti Iran ket maysa a rehional a bileg,[17][18] ken agtengtengngel ti nangruna a puesto iti sekuridad ti sangalubongan nga enerhia ken ekonomia ti lubong a kas nagbanagan kadagiti dakkel a resebana iti petrolio ken masna nga alingasaw. Ti Iran ket adda ti maikadua a kadakkelan a napasingkedan a reserba ti masna nga alingasaw iti lubong ken ti maikapat a kadakkelan a napasingkedan a reserba ti petrolio.[19]

Ti Iran ket isu ti pangibalayan kadagiti kaduogan a sibilisasion iti lubong.[20] Ti immuna a dinastia idiay Iran ket naporma idi las-ud ti Elamita a pagarian idi 2800 BC. Ti Irani a Medes ket nangikaykaysa ti Iran iti maysa nga imperio idi 625 BC.[21] Dagiti ket sinaruno ti ken Irani nga Akamenidanga Imperio, ti Heleniko a Seleusida nga Imperio kendagiti dua a simmarsaruno nga Irani nga imperio, dagiti Parto ken dagiti Sassanid, sakbay ti Muslim a panarukma idi 651 AD. Dagiti kalpasan ti Islamiko a dinastia ken dagiti imperio ti Iran ket nagpadakkelda ti pagsasao a Persiano ken kultura kadagiti amin a Irani a banak. Dagiti nasapa a dinastia ti Iran a nangiyunay-unay manen ti pnnakawaya ti Iran ket mairaman dagiti Tahirid, Saffarid, Samanid kenBuyid.

Ti agrangrang-ay a Persiano a literatura, philosopia, medisina, astronomia, matematika ken arte ket nagbalin kadagiti nangruna nga elemento ti Muslim a sibilisasion. Ti Irani nga identidad ket nagtultuloy urayno adda dagiti ganganaet a panaturturay kadagiti dimteng a sigsiglo[22] ken ti Persiano a kultura ket inampon pay babaen dagiti Ghaznavid,[23] Ti Seljuk,[24][25] Ilkhanid[26] ken ti Timurid[27] agturturay. Ti irurumsua ti 1501 iti Safavid a dinastia,[28] a nangipakpatakder ti Imami a Shia nga Islam[29] a aks ti opisial a relihion ti imperioda, ket nangmarka ti maysa a kangrunaan a nagsikkuan a puntos ti Irani ken Muslim a pakasaritaan.Ti Kontitusional a Rebolusion ti Persia ket nangibangon ti immuna a parlamento ti pagilian idi 1906, iti kaunegan ti maysa a batay-linteg a monarkia. Kalpasan ti maysa a kudeta nga inrugi babaen ti Nagkaykaysa a Pagarian ken Estados Unidos idi 1953, ti Iran ket nagininut a nagbalin a adadu nga autokratiko a pagilian. Ti immadadu a panagsuppiat iti ganganaet nga impluensia ket kimmaro idi las-ud ti Irani a Rebolusion a nagiturongan ti pannakabangon ti maysa nga Islamiko a republika idi 1 Abril 1979.

Ti Iran ket maysa a kaemng dagiti nangipundar ti Nagkaykaysa a Pagpagilian , NAM, OICken ti OPEC. Ti politikal a sistema ti Iran, a naibatay ti 1979a batay-linteg, ket buklen dagiti nadumaduma a narikut a nagkikinnapet nga agturturay a bagbagi. Ti kanagtuan a kasasaad ti turay ket ti Kangatuan a Daulo. Ti Shia nga Islam ket isu ti opisial a relihion ken ti Persiano ket isu ti opisial a pagsasao.[30]

Etimolohia[urnosen | urnosen ti taudan]

Ti ngan ti Iran (ایران) ket isu ti Moderno a Persiano a tinaudan manipud ti Proto-Irani a termino ti Aryānā,, a kayatna asaoen ket "Daga dagiti Aryan", nga immununa a naipakpakita iti Avesta a tradision ti Zoroastrianism.[31][32][33] Thi termino nga Ērān ket nabirukan a mangibagbaga ti Iran iti maika-3 a siglo a Sassanid a sinuratan, ken ti Parto a sinuratan a kumadduan kadagiti panagusarna ti Parto a termino ti "aryān" a nangibagbaga kadsagiti Irani.[34] Nupay kata, iti naipakasaritaan ti Iran ket naibagbaga idi a kas Persia wenno ti kapadpadana (La Perse, Persien, Perzië, kdpy.) babaen ti Lumaud a lubong, a nagruna ti gapuna kadagiti sinursurat dagidi Griego a historiador a nangtawtawag ti Iran iti Persis (Περσίς), a kayatna a saoen ket daga dagiti Persiano. Idi 1935, ni Rezā Shāh ket nagkiddaw a ti komunidad ti sangalubongan ket tawaganda koma ti pagilianna a kas ti Iran. Ti panagsuppiat ti panagbaliw ti nagan ket nangiturong ti panagibabawi ti daytoy a keddeng, ken idi 1959 dagitoy dua a nagan ket naipagsinnukat a naus-usar.[35] Manipud ti Irani a Rebolutsion idi 1979 ti opisial a naganen ti pagilian ket "Islamiko a Republika iti Iran".

Ti naipakasaritaan ken maipapan ti kultura a naad-adu a panag-usar ti 'Iran'[36][37][38] ket saan a nairestrikto iti moderno a maitutop nga estado. Irānshahr[39] wenno Irānzamīn (Kalatakan nga Iran)[40] ket maipada kadagiti teritorio ti Irani a kultura wenno linguistiko a sona. Malaksid ti moderno nga Iran, nangiraman daytoy kadagiti paset ti Kaukaso, Mesopotamia, ti Indiano a subkontinente ken Tengnga nga Asia.

Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]

Nasapa a pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]

Dagiti kasapaan nga arkeolihoko nga artipakto idiayIran, kasla dagiti nakalkali idiay Kashafrud ken dagiti sitio idiay Ganj Par, ket mangipakpakita ti kaada ti tao idiay Iran manipud idi panawen ti Akin-baba Paleolitiko.[41] Dagiti Neanderthal nga artipakto a napetsaan manipud idi panawen ti Tengnga a Paleolitiko ket nangruna a nabirukanen idiay rehion ti Zagros kadagiti sitio a kas dagiti rukib ti Warwasi ken Yafteh .[42][43] Dagiti nasap anga agrikultural a komunidad ket nangrugida a rimmang-ay idiay Iran idi agarup a 8000 BC,[44][45] nga adda dagiti pagtaengan a kas ti Chogha Bonut, Susaken Chogha Mish a rimmangrang-ay idiay rehion ti Zagros.[46][47][48]

Ti irumrumsua iti Susa a kas maysa a siudad ket naikeddeng babaen ti panangipetsa iti C14 a nasapsapa a kas ti 4395 BC.[49] Adda dagiti sangadosena a pre-historiko a sitio iti ballasiw ti Irani a banak a manigitudtudo ti kaadda kadagiti taga-ugma a kultura ken dagiti urbano a pagtaengan idi maikapat a milenio BC.[48][50] Idi las-ud ti Gambang a panawen ti Iran idi ket pagbalayan dagiti nadumaduma a sibilisasion a kas ti Elam, Jiroft ken dagiti Zayandeh Rud a sibilisasion. Ti Elam, ket isuidi ti kadayegan kadagitoy a sibilisasion a naparang-ay idiay abagatan a laud ti Iran a kaaripingna dagitiadda idiay Mesopotamia. Ti panagrang-ay ti panagsurat idiay Elam idi maikapat a milenio BC ket kapadpadana iti napasamak idia [Sumer]].[51] Ti pagarian ti Elam ket nagtultuloy ti kaaddana angiggana ti irurumsua dagiti imperio ti Mediano ken dagiti Akuamenida nga Imperio.

Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]

  1. ^ "Opisial a Pagurasan ti Populasion iti Iran". Amar.org.ir. Naala idi 13 Pebrero 2012. 
  2. ^ http://ilo.wikipedia.org/wiki/Listaan_dagiti_pagilian_babaen_ti_populasion
  3. ^ http://ilo.wikipedia.org/wiki/Listaan_dagiti_pagilian_babaen_ti_densidad_ti_populasion
  4. ^ http://ilo.wikipedia.org/wiki/Listaan_dagiti_pagilian_babaen_ti_densidad_ti_populasion
  5. ^ "Internasional a Pundo ti Panguartaan". Theodora.com.  Di ammo a parametro ti |http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2011/01/weodata/weorept.aspx?sy= di naikaskaso (tulong); Awan wenno awan linaon ti |url= (tulong); |accessdate= masapul ti |url= (tulong)
  6. ^ a b c "Iran". Internasional a Pundo ti Panguartaan. Naala idi 21 Abril 2011. 
  7. ^ "Tengnga a Banko iti Iran: Ekonomiko a pagduyosan 2008/2009". Naala idi 18 Hunio 2011. 
  8. ^ "Reporta ti Panagrangrang-ay ti Nagtagitaoan 2010". Nagkaykaysa aPagpagilian. 2010. Naala idi 5 Nobiembre 2010. 
  9. ^ a b "Iran". Ti Amerikano a Diksionario ti Tawidan ti Pagsasao nga Inggles. Boston: Houghton Mifflin. 2000. 
  10. ^ [1]
  11. ^ ""CESWW" – Panangipalpalawag ti Tengnga nga Eurasia". Cesww.fas.harvard.edu. Naala idi 1 Agosto 2010. 
  12. ^ National Geographic.
  13. ^ D. N. Mackenzie (15 Disiembre 1998). "Ērān, Ērānšahr". Ensiklopedia Iranika. iranicaonline.org. Naala idi 25 Agosto 2010. 
  14. ^ Iransaga,ti "Persia wenno Iran, maysa nga ababa a pakasaritaan".
  15. ^ Iranian.ws, Irani ken Persiano nga Arte.
  16. ^ "Iran". Encyclopædia Britannica. Encyclopædia Britannica. 2012. Naala idi 8 Agosto 2012. 
  17. ^ Ti Opisina ti Komite, Kamara ti Commons. "Napili a Komite ti Ganganaet a Pannakibiang, Maikawalo a Reporta, Iran". Publications.parliament.uk. Naala idi 18 Hunio 2011. 
  18. ^ Iran @ 2000 ken Labes dagiti serie ti lektura, pangyuna a bitla, W. Herbert Hunt, 18 Mayo 2000 Naala idi 1 Oktubre 2007.
  19. ^ CIA World Factbook. "Iran". Naala idi 7 Agostot 2012. 
  20. ^ Lowell Barrington, Michael J. Bosia, Kathleen Bruhn, "Komperatibo a Politika: Dagiti Estruktura ken dagiti Pagpilian", Cengage Learning, 2009. Naala manipud ti panid 34: "Kasla ti Tsina, ti Iran ket panagibalayan ti kaduogan a sibilisasion iti lubong"
  21. ^ Encyclopædia Britannica. "Artikulo ti Encyclopædia Britannica Encyclopedia: Midia ti taga-ugma a rehion, Iran". Britannica.com. Naala idi 25 Agosto 2010. 
  22. ^ "Ahmad Ashraf, "Irani nga Identidad" iti Encyclopaedia Iranica". Iranicaonline.org. 15 Disiembre 2006. Naala idi 14 Septiembre 2011. 
  23. ^ B. Spuler, "Ti Pannkadadael ti Kalipato iti Daya", iti Cambridge a Pakasaritaan ti Islam, Tom. IA: Dagiti tengnga a Islamiko a daga manipud ti Kasakbayan a panawen ti Islamiko aginggan ti Umuna aSangalubongan a Gubat, ed. babaen ni P.M. Holt, Ann K.S. Lambton, ken Bernard Lewis (Cambridge: Unibersidad ti Cambridge a Pagmalditan, 1970). pg 147: Maysa kadagiti nagbanagan ti panagpabaro ti Persiano a kararua a nagbangan daytoy nga obra ket dagidi Ghaznavid ket nagbalinda a Persiano ken isunga nagbalina Persiano a dinastia.
  24. ^ Grousset, Rene, Ti Imperio dagiti Estepa, (Unibersidad ti Rutgers a Pagmalditan, 1991), 161,164; "..nagpabaro kadagiti panagpadas dagiti Seljuk ti panabiruk ti maysa a nalatak a Turko-Persiano nga imperio idiay dumaya nga Iran..", "Maipalplagip a dagiti Seljuk, dagiti Turkomano a nagbalbalin a sultan ti Persia, ken saanda a pinabalina Turkia ti Persia-nga awan ti dudua gaputa saanda a kinayat. Iit kagiddiatan, isuda ti nagboluntario nga agbalin a Persiano ken isuda, iti panagkukua kadagiti nalatak a daan a Sassanid nga ari, ket nagreggetda a mangsalaknib dagiti populasion ti Iran manipud kadagiti agsamsam banda dagiti Ghuzz ken nangisalakan ti Iraniani a kultura manipud ti the Turkomano a panagmes."
  25. ^ Bosworth, C.E.; Hillenbrand, R.; Rogers, J.M.; Blois, F.C. de; Bosworth, C.E.; Darley-Doran, R.E., Saldjukids, Ensiklopedia ti Islam. Inurno babaen ni: P. Bearman, Th. Bianquis, C.E. Bosworth, E. van Donzel ken W.P. Heinrichs. Brill, 2009. Brill Online: “Iti maipapana ti kultura, ti panagtitipon ti Seljuq nga Imperio ket nangmarka ti adadu nga agpang iti iti pannakaikkat ti trono ti Arabiko manipud ti panagmaymaysana a lingua franca dagiti naadalan ken natakneng a kagimongan iti Tengnga a Daya. Nga imimmayda a kas idi iti maysa a Transoxania nga isu idi ket adu pay umau nga Irani ken iti maitutop a Persia, dagiti Seljuq nga awan bukodda a nangato nga agpang iti Turko a kultura wenno literario a tawidan – ket nangalada iti Persia, isunga ti pagsasao a Persiano ket nagbalin nga isu ti administrasion ken kultura idiay dagada a Persia kenAnatolia. Ti Persiano a kultura dagiti Rum Seljuq ket naisangsangayan idi a napintas, ken nagininut laeng a rimsua ti Turko a kas ti naiyariping a pagsasao iti pagobraan ti giobierno ken adab; ti Persiano nga imprenta iti Otomano a sibilisasion ket nagtaltalinaay a napigsa aginggana idi maika-19 a siglo. "
  26. ^ Ross E. Dunn, "dagit iPanagbanbanniaga ni Ibn Battuta, ti Muslim a mangbanniaga iti maikasangapulo ket uppata siglo", Unibersidad ti California a Pagmalditan, 1986. pg 144: "Agpaysao nga idi babaen ti Ilkhanid a kinaturay ti nangato a kultura ti dumaya ken tengnga nga Anatolia ket nagbalin nga ad-adu a Persiano ngem kadagidi"
  27. ^ Maria Subtelny, "Dagiti Timurids nga Agdaldaliasat", BRILL; nailustrado nga edision (30 Septiembre 2007). pg 40: "Nupay kasta, iti narikut a pamay-an , dagiti kameng ti Timurid a dinastia ken dagit iagsupsuporta kaniad a Turko-Mongoliano ket nagbalinda a nasanay iti kultura babaen ti panagliklikmut ti Persinate millieu a nagamampon kadagiti modelo ti Persiano a kultura ken panagraman ken nagtigtignay a kas dagiti patron ti Persiano a kultura, pinintaan, arkitektura ken musika." pg 41: "Dagiti kinaudi a kameng ti dinastia, a naisangsangayan kenni Sultan-Abu Sa'id kenSultan-Husain, iti kinapudno ket naikedkedengda a kas modelo ti Perso-Islamiko nga agturturay a nangirang-ay kadagiti adu a panagikaskaso ti panagrang-ay ti agrikultura a kas ti inaramidda ti panagirang-ay ti korte ti Persiano a kultura."
  28. ^ Andrew J. Newman, Safavid Iran: Pannakaipasngay manen ti Persiano nga Imperio, I. B. Tauris (30 Marso 2006)
  29. ^ R.M. Savory, Safavids, Ensiklopedia ti Islam, maika-2 nga edision
  30. ^ "قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران" (iti Persian). Naala idi 23 Enero 2008. 
  31. ^ V.Jayaram (9 Enero 2007). "Dagiti Konsepto ti Hinduismo – Arya". Hinduwebsite.com. Naala idi 18 Hunio 2011. 
  32. ^ ""Iran – Ti Taga-ugma anagan ti Iran", N.S. Gill". Ancienthistory.about.com. 4 Septiembre 2010. Naala idi 18 Hunio 2011. 
  33. ^ Bailey, Harold Walter (1987). "Arya". Encyclopaedia Iranica 2. New York: Routledge & Kegan Paul. pp. 681–683. 
  34. ^ MacKenzie, David Niel (1998). "Ērān, Ērānšahr". Encyclopedia Iranica 8. Costa Mesa: Mazda. 
  35. ^ "Panaginagan manen ti Persia". persiansarenotarabs.com. 2007. Naala idi 26 Abril 2011. 
  36. ^ Richard N. Frye, panakisinnarita babaen ni Asieh Namdar, CNN, 20 Oktubre2007. "Nagtrabtrabahuak idiay Iran ti amin a kabibiagk ken ammok nga ammom a saanko a kayat a saoen ti Iran tatta nga aldaw, Ti kayatko a saoen ket ti Kalatakan nga Iran, ti Iran nga iti napalabas, a gimmay-at aginggana idiay Tsina aginggana kadagiti pagbeddengan ti Hungaria ken manipud ti sabali a Mongolia aginggana idiay Mesopotamia". [2]
  37. ^ Ni Richard Nelson Frye, Ti Teolohiko a Panagrepaso ti Harvard, Tom. 55, Blng. 4 (Okt., 1962), pp. 261-268 http://www.jstor.org/pss/1508723 Inus-usarko ti termino nga Iran iti maysa a naipakasaritaan a kontesto[...]ti Persia ket mausarto para iti moderno nga estado, adadu wenno basbassit a kapadpada ti "lumaud nga Iran". Us-usarek ti termino a "Kalatakan nga Iran" tapno kaibuksilanna ti naipagpagarupko a Klasista ken dagiti taga-ugma a historiador ket pudno a kayatda a saoen babaen ti panag-usarda iti Persia - a daytoy ket adda idi ti kaunegan kadagiti politikal a pagbeddengan dagiti Estado a tinurturayan babaen dagiti Irani.
  38. ^ Marcinkowski, Christoph (2010). Kinasiasino dagiti Shi'ite: Komunidad ken Kultura kadagiti Agbalbaliw a Sosial a Kontesto. LIT Verlag Münster. p. 83. ISBN 978-3-643-80049-7. "Dagiti 'naipakasaritaan a daga iti Iran' – 'Kalatakan nga Iran' – ket kankanayon idi a naamammuan iti pagsasao a Persiano a kas ti Irānshahr wenno Irānzamīn. Dagitoy dua a termino ket mangibagbaga ti Irani a banak a maipatinayon ti Persianato a lubong, dagita a rehion naipakasaritaan idi nga adda kadagiti nakaronga impluensia ti Persiano a kultura, a mabalin a kapadpada kadagiti teritorio a tinurayan babaen dagiti taga-ugma a parto ken Sasanids – a kas, iti maipatinayon iti 'maitutop nga Iran', ken ti pay Kaukaso, Mesopotamia (Irak), Tengnga nga Asia, ken ti dakkel a paspaset a tattan ket Pakistan ken Apganistan ken maibagbagay iti Persiano a 'naipakasaritaan a pannka-awat' iti 'napno a gay-at ti teritorio' iti Iran. Ti kapitolio idi daytoy nga entidad ket, iti sagpaminsan, ket mabirukan tatta nga aldawen iti Irak"
  39. ^ Mīr Khvānd, Muḥammad ibn Khāvandshāh, Tārīkh-i rawz̤at al-ṣafā. Taṣnīf Mīr Muḥammad ibn Sayyid Burhān al-Dīn Khāvand Shāh al-shahīr bi-Mīr Khvānd. Az rū-yi nusakh-i mutaʻaddadah-i muqābilah gardīdah va fihrist-i asāmī va aʻlām va qabāyil va kutub bā chāphā-yi digar mutamāyiz mībāshad.[Tehrān] Markazī-i Khayyām Pīrūz [1959-60]. ایرانشهر از کنار فرات تا جیهون است و وسط آبادانی عالم است. Ti Iranshahr ket gumay-at manipud ti Euprates aginggana idiay Oxus, ken daytoy ket sentro iti prosperidad iti Lubong
  40. ^ Frye, R. (2011). Persia. Routledge. p. 13. ISBN 978-0-415-57033-6. "Daytoy a 'kalatakan nga Iran' ket nangiraman ken mangiramraman pay tatta ti paset ti Kaukaso a Kabambantayan, Tengnga nga Asia, Apganistan ken Irak; para kadagiti Kurdo, Baluchis, Apgani, Tajiks, Ossetes, ken dagiti dadduma pay a babbabassit a grupo ti Irani" [3]
  41. ^ Biglari, Fereidoun; Saman Heydari, Sonia Shidrang. "Ganj Par: Ti immuna nga ebidensia ti Akin-baba a Paleolitiko a panagtaeng idiay Akin abagatan a Labneng Kaspio, Iran". Antiquity (warnakan). Naala idi 27 Abril 2011. 
  42. ^ Pbase.com. Naala idi 27 Marso 2008
  43. ^ J. D. Vigne, J. Peters ken ni D. Helmer, Dagiti Immuna nga Addang ti Panagipaamo ti Ayup, Dagiti nagbanagan ti Maika-9 a Konperensia iti Internasional a Konsilo iti Arkeosoolohia, Durham, Agosto 2002, ISBN 1-84217-121-6
  44. ^ Dagiti Kinalkali idiay Chogha Bonut: Ti kasapaan a purok idiay Susiana, Irant, babaen ni Abbas Alizadeh - Ti Oriental Instituto ken ti Department para kadagiti Pagsasao ti Asideg a Daya ken dagiti SibilisasionThe Unibersidad ti Chicago
  45. ^ Hole, Frank (20 HUlioy 2004). "NEOLITIKO A PANAWEN IDIAY IRAN". Encyclopedia Iranica. Encyclopaedia Iranica Foundation. Naala idi 9 Agosto 2012. 
  46. ^ Taga-ugma ng aarte ti Asideg a Daya babaen ni Dominique Collon
  47. ^ K. Kris Hirst. "Chogha Mish (Iran)". 
  48. ^ a b Xinhua, "Baro nga ebidensia: moderno a sibilisasion ket nangrugi idiay Iran", 10 Agosto 2007. Naala idi 1 Oktubre 2007.
  49. ^ Ti Arkeolohia iti Elam: Pannakaporma ken Pannakaporma manen iti maysa a Taga-ugma nga Estado ti Iran - babaen ni D. T. Potts, Unibersidad ti Cambridge a Pagmalditan, 29/07/1999 - pp. 45-46 - ISBN 0521563585 hardback
  50. ^ Iran Daily, "Panorama", 3 Marso 2007. Naala idi 1 Oktubre 2007. Plantilia:Wayback
  51. ^ "Dagiti taga-ugma a sinuratan:Elamite". 1996. Naala idi 28 Abril 2011. 

Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]