Indonesia

Naggapo idiay Ilokano Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia
Lumaktaw idiay: pagdaliasatan, biruken
Republika ti Indonesia
Republik Indonesia
Pasasao: "Bhinneka Tunggal Ika" (Daan a Hababes)
"Panagkaykaysa iti Dibersidad"
Nailian nga ideolohia: Pancasila[1][2]
Nailian a kantaIndonesia Raya
Nalatak nga Indonesia

Kapitolio
(ken kadakkelan a siudad)
Jakarta
6°10.5′S 106°49.7′E / 6.1750°S 106.8283°E / -6.1750; 106.8283Nagsasabtan: 6°10.5′S 106°49.7′E / 6.1750°S 106.8283°E / -6.1750; 106.8283
Opisial a pagsasao Indones
Nagan dagiti umili Taga-Indonesia
Gobierno Unitario a presidential a batay-linteg a republika
 -  Presidente Joko Widodo
 -  Bise Presidente Jusuf Kalla
Lehislatura Kosultatibo nga Asemblia ti Tattao
 -  Ngato a Kamara Konseho ti Rehional a Representatiblo
 -  Baba a Kamara Representatibo a Konseho ti Tattao
Pannakawayawaya
 -  Nairangarang 17 Agosto 1945 (de jure
 -  Naikeddeng 27 Disiembre 1949 (manipud ti Olanda
Kalawa
 -  Daga 1,904,569 km2 (Maika-15)
735,358 kd milia 
 -  Danum (%) 4.85
Bilang dagiti umili
 -  2014 karkulo 252,164,800[3] 
 -  2011 senso 237,424,363[4] (Maika-4)
 -  Densidad 124.66/km2 (Maika-84)
322.87/kd mi
GDP (PPP) 2013 karkulo
 -  Dagup $2.388 trilion[5] (Maika-9)
 -  Tunggal maysa a tao $9,559[6] (Maika-124)
GDP (nominal) 2013 karkulo
 -  Dagup $867.468 bilion[4] (Maika-16)
 -  Tunggal maysa a tao $3,499[4] (Maika-115)
Gini (2010) 35.6 
HDI (2013) 0.684 (Maika-108)
Kuarta Rupia (Rp) (IDR)
Sona ti oras nadumaduma (UTC+7 aginggana ti +9)
Agmaneho iti kanigid
Internet TLD .id
Kodigo ti panagtelepono +62

Ti Indonesia, opisial a ti Republika ti Indonesia (Indones: Republik Indonesia), ket ti naturay nga estado idiay Abagatan a daya nga Asia ken Oceania. Ti Indonesia ket maysa a purpuro a buklen dagiti rinibu nga isla.[7] Daytoy ket sakupenna dagiti 33 a probinsia ken 1 nga Espesial nga Administratibo a Rehion (para iti panangituray babaen ti sakbay ti kolonia a monarkia) nga addaan iti nakarkulo a populasion iti sumurok a 252 a riwriw a tattao, ken mangaramid daytoy iti maikapat a kaaduan ti populasion a pagilian iti lubong. Ti republika a porma ti gobierno ti Indonesia ket buklen ti nabutosan a lehislatura ken presidente. Ti kapitolio a siudad ti pagilian ket ti Jakarta. Ti pagilian ket makibinningay kadagiti daga a pagbeddengan iti Papua Baro a Guinea, Daya a Timor, ken Malaysia. Dagiti dadduma pay a kaarrubana a pagilian ket mairaman ti Singapur, ti Pilipinas, Australia, Palau, ken ti Indiano a teritorio ti Is-isla ti Andaman ken Nicobar. Ti Indonesia ket ti nagpundar a kamemng ti ASEAN ken kameng dagiti nangruna nga ekonomia ti G-20. Ti ekonomia ti Indonesia ket isu ti 1maika-16 a kadakkelan babaen ti nominal a GDP.

Ti purpuro ti Indonesia ket nangruna idin a rehion iti panagtagilako manipud idi maika-7 a siglo, idi ni Srivijaya ken kalpasanna ni Majapahit ket nakipagtagilako iti Tsina ken India. Dagiti lokal nga agturturay ket nagin-inutda a nangala kadagiti ganganaet a modelo ti kultura, relihion ken politika manipud kadagiti nasapa a siglo, ken nagrang-ay dagiti pagarian ti Hindu ken Budista. Ti pakasaritaan ti Indonesia ket naimpluensian babaen dagiti ganganaet a bileg a nagay-ayat kadagiti masna a rekursona. Dagidi Muslim a nagtagtagilako ket nagiyegda ti kaaduan nga Islam, bayat a dagidi bileg ti Europa ket nagiyegda iti Kristianidad ken naglalabanda tapno bukbukodanda ti panagtagilako kadagiti Is-isla ti Rekado ti Maluku idi las-ud ti Panawen ti Pnagduktal. Kalpasan ti tallo ket gudua a sigsiglo iti Kolonialisno nga Olandes, ti Indonesia ket nakaala met iti pannakawayana kalpasan idi Sangalubongan a Gubat II. Ti pakasaritaan ti Indonesia ket nariron kalpasanna daytat\, nga adda met dagiti karit nga inyeg dagiti masna a didigra, adu a panagpapatay, panagbalintungeg, separatismo, ti proseo ti demokratisasion, ken dagiti paset ti panawen iti napardas a panagbaliw iti ekonomia.

Ti Indonesia ket buklen dagiti ginasut a naisangayan a patneng a grugrupo ti etniko ken lingguistika. Ti kadakkelan – ken katurayan iti politika – ket ti etniko a grupo ti Habanes. Napadur-as met ti nagbibingayan nga identidad, a naipalawag babaen ti nailian a pagsasaoe, dibersidad ti etniko, kaadu ti relihion iti kaaunegan ti kaaduan a populasion ti Muslim, ken ti pakasaritaan ti kolonialismo ken iti rebelion a naisuppiat iti daytoy. Ti nailian a sasao ti Indonesia ketti, "Bhinneka Tunggal Ika" ("Panagkaykaysa iti Dibersidad" literall a, "adu, ngem maymaysa met"), ket mangibagbaga ti dibersidad a nangsukog iti pagilian. Uray ti dakkel a populasianna ken dagiti rehion a napusek iti populasion, ti Indonesia ket addaan iti nawatiwat a luglugar iti kaatapan a mangsuporat ti maikadua a kangatuan nga agpang iti biodibersidad iti lubong. Ti pagilian ket addaan iti adu a masna a rekurso, ngem adu pay met laeng dagiti napanglaw.[8][9]

Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]

  1. ^ Indonesia (Country Studies nga ed.). US Library of Congress. 
  2. ^ Vickers, p. 117
  3. ^ "Population". www.bi.go.id (iti Indones). Bank Indonesia. 30 Hunio 2014. Naala idi 9 Septiembre 2014. 
  4. ^ a b c "Indonesia". International Monetary Fund. Naala idi 27 Oktubre 2013. 
  5. ^ "Gross domestic product 2013". World Bank. Naala idi 2 Hulio 2014. 
  6. ^ "GDP per capita, PPP (current international $)". World Bank. Naala idi 2 Hulio 2014. 
  7. ^ "The Naming Procedures of Indonesia’s Islands", Tenth United Nations Conference on the Standardization of Geographical Names, New York, 31 Hulio – 9 Agosto 2012, United Nations Economic and Social Council
  8. ^ "Poverty in Indonesia: Always with them". The Economist. 14 Septiembre 2006. Naala idi 26 Disiembre 2006. ; correction.
  9. ^ Guerin, G (23 Mayo 2006). "Don't count on a Suharto accounting". Asia Times Online (Hong Kong). 

Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]

  • Friend, T. (2003). Indonesian Destinies. Harvard University Press. ISBN 0-674-01137-6. 
  • Ricklefs, M. C. (1991). A History of Modern Indonesia since c.1300, Second Edition. MacMillan. ISBN 0-333-57689-6. 
  • Schwarz, A. (1994). A Nation in Waiting: Indonesia in the 1990s. Westview Press. ISBN 1-86373-635-2. 
  • Taylor, Jean Gelman (2003). Indonesia: Peoples and Histories. New Haven and London: Yale University Press. ISBN 0-300-10518-5. 
  • Vickers, Adrian (2005). A History of Modern Indonesia. Cambridge University Press. ISBN 0-521-54262-6. 

Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]

Dagiti midia a mainaig ti Indonesia idiay Wikimedia Commons
Pakaammo ti panagbiahe idiay Indonesia manipud idiay Wikivoyage

Gobierno
Sapasap a pakaammo