Brunei
| Estado iti Brunei, tie Pagtaengan iti Kappia
Negara Brunei Darussalam
نڬارا بروني دارالسلام |
||||||
|---|---|---|---|---|---|---|
|
||||||
| Pasasao: "الدائمون المحسنون بالهدى" "Sentiasa membuat kebajikan dengan petunjuk Allah" "Kanayon nga agserserbi nga ibagbagnos ti Dios" (patarus) |
||||||
|
Apo Dios Bendisonam ti Sultan |
||||||
.png) Lokasion iti Brunei (nalabbaga)
|
||||||
| Kapitolio (ken kadakkelan a siudad) |
Bandar Seri Begawan 4°53.417′N 114°56.533′E / 4.890283°N 114.942217°ENagsasabtan: 4°53.417′N 114°56.533′E / 4.890283°N 114.942217°E |
|||||
| Opisial a pagsasao | Bahasa Melayu (Malay)[1][2] | |||||
| Mabigbig a nailian a pagsasao |
Melayu Brunei (Brunei Malay) | |||||
| Opisial a sinuratn | Malay nga abesedário, Jawi nga abesedário[3] |
|||||
| Nagan dagiti umili | Bruniano, Taga-Brunei | |||||
| Gobierno | Unitario nga Islamiko a patingga a monarkia |
|||||
| - | Sultan | Hassanal Bolkiah | ||||
| - | Nabalangatan a Prinsipe | Al-Muhtadee Billah | ||||
| - | Kangrunaan a Ministro | Hassanal Bolkiah | ||||
| Lehislatura | Lehislatibo a Konsilo | |||||
| Panakabangon | ||||||
| - | Sultanato | Maika-14 a siglo | ||||
| - | Britaniko a protektorado | 1888 | ||||
| - | Panakawayawayas | 1 Enero 1984 | ||||
| Kalawa | ||||||
| - | Dagup | 5,765 km2 (Maika-172) 2,226 kd milia |
||||
| - | Danum (%) | 8.6 | ||||
| Bilang dagiti umili | ||||||
| - | 2011 karkulo | 408,786[4] (Maika-175) | ||||
| - | 2001 senso | 332,844 | ||||
| - | Densidad | 67.3/km2 (134th) 174.4/kd mi |
||||
| GDP (PPP) | 2011 karkulo | |||||
| - | Dagup | $20.969 billion[5] (Maika-22) | ||||
| - | Tunggal maysa a tao | $49,384[5] (Maika-5) | ||||
| GDP (nominal) | 2011 karkulo | |||||
| - | Dagup | $15.533 bilion[5] (Maika-166) | ||||
| - | Tunggal maysa a tao | $36,583[5] (Maika-26) | ||||
| HDI (2011) |  0.838[6] ( nangato unay) (Maika-33) |
|||||
| Kuarta | Brunei a doliar (BND) |
|||||
| Sona ti oras | (UTC+8[7]) | |||||
| Agmaneho iti | left | |||||
| Internet TLD | .bn[7] | |||||
| Kodigo ti panagtelepono | +6731 | |||||
| 1 | Ti pay 080 manipud ti Daya a Malaysia | |||||
Ti Brunei 
i/bruːˈnaɪ/, opisial a ti Pagilian iti Brunei, ti Pagtaengan iti Kappia[8] (Malay: Negara Brunei Darussalam, Jawi: نڬارا بروني دارالسلام), ket maysa a naturay nga estado a mabirukan idiay amianan a pantar iti isla iti Borneo, idiay Abagatan a daya nga Asia. Malaksid ti aplayana manipud ti Baybay Abagatan Tsína, daytoy ket kompleto a napalikmutan babaen ti estado iti Sarawak, Malaysia, ken daytoy ket naisina iti dua a paset babaen ti distrito ti Sarawak iti Limbang. Daytoy ket isu laeng ti naturay nga estado a kompleto nga adda idiay isla iti Borneo, a dagiti nabati a paset iti daytoy nga isla ket tagikua ti Malaysia ken Indonesia. Ti populasion ti Brunei ket 401,890 idi Hulio 2011.
Ti opisial a nailian a pakasaritaan ti Brunei ket mangitunton a makasurot ti nagtaudanna iti maika-7 a siglo, a daytoy idi ket suheto nga estado iti Srivijaya nga imperio babaen ti nagan a P'o-li. Kalpasanna daytoy ket nagbalin a nasakop nga estado iti Majapahit nga imperio sakbay anagbalin a Islam idi maika-15 a siglo. Idi karangayan ti imperiona, ti sultanato ket nagturay ti gumayat kadagiti pantar a rehion iti moderno nga aldaw a Sarawak ken Sabah, ti Sulu a purpuro, ken dagiti isla iti amianan a laud nga ungto iti Borneo. Ti talasokrasia ket binisita idi babaen ni Ferdinand Magellan idi 1521 ken nakilaban iti Kastila a Gubat di 1578 a kinasuppiat ti España. Ti imperiona ket nangrugi nga agapday idi napilit a panagited iti Sarawak kenni James Brooke ken ti panagited ti Sabah iti Britaniko a Dokumento ti linteg a Kompania ti Amianan a Borneo. Kalpasan ti panakapukaw iti Limbang, ti Brunei ket nagbalin a protektorado ti Britaniko idi 1888, a nakaala ti panagtaeng idi 1906. Dgaiti tawen kalpasan ti Hapón a panawen ti gubat a panagsakop idi agdama ti Maikadua a Sangalubongan a Gubat, nagporma ti maysa a batay-linteg ken nakilaban ti maysa a naarmasan a gulo.[9] Ti Brunei naalana manen ti panakawayawayana manipud ti Nagkaykaysa a Pagarian idi 1 Enero 1984. Ti panagrang-ay to ekonomiana idi panawen ti 1970 ken 1990, ket napipia a 56% manipud idi 1999 aginggana idi 2008, ket nagpabalin iti Brunei a Darussalam iti maysa a baro a naidustriaan a pagilian.
Ti Brunei ket adda ti maikadua a kangatuan a Pagsurotan ti Panagrangrang-ay ti Nagtagitaoan kadagiti Abagatan a Daya nga Asia a pagpagilian kalpasan ti Singapore, ken naidasig daytoy a kas maysa a narang-ay a pagilian.[10] SEgun ti Internasional a Pundo ti Panguartaan (IMF), ti Brunei ket nairanggo a maika-5 iti lubong babaen ti dagup ti domestiko a produkto ti tunggal maysa a tao iti pagpadaan ti kapigsa ti panag-gatang. Ti Forbes ket iranggona pay ti Brunei a kas ti maikalima a kabaknagan a pagilian kadagiti 182 a pagilian gapu ti kaadu ti lana ken masna a luglugar dagiti alingasaw.[11]
Pinagibasaran[urnosen]
- ^ Ti Opisina ti Kangrunaan a Ministro iti Brunei a Darussalam
- ^ "Turismo ti Brunei". Tourismbrunei. http://tourismbrunei.com/country-overview/facts-and-figures/. Naala idi 16 Oktubre 2010.
- ^ Ti panagsurat a salisal ket agiragpat ti panag-usar, pakasaritaan iit Jawi a sinuratan | The Brunei Times
- ^ https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/bx.html
- ^ 5.0 5.1 5.2 5.3 "Brunei". Internasional a Pundo ti Panguartaan. http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2012/01/weodata/weorept.aspx?pr.x=62&pr.y=18&sy=2009&ey=2012&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=516&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CLP&grp=0&a=. Naala idi 18 Abril 2012.
- ^ "Reporta ti Panagrangrang-ay ti Nagtagitaoan 2011". Nagkaykaysa a Pagpagilian. 2011. http://hdr.undp.org/en/media/HDR_2011_EN_Tables.pdf. Naala idi 5 Nobiembre 2011.
- ^ 7.0 7.1 Brunei Sultan Haji Hassanal Bolkiah Mu'izzaddin Waddaulah Handbook. IBP USA. 2011. pp. 10. http://books.google.com.bn/books?id=9q0_LcWREVMC&printsec=frontcover&dq=brunei&hl=en&sa=X&ei=MnFFT7-jCKu0iQe_k_yVAw&redir_esc=y#v=onepage&q=brunei&f=false.
- ^ Haggett, Peter (ed). Ensiklopedia iti Heeograpia iti Lubong, Tomo 1, Marshall Cavendish, 2001, p. 2913. Magun-od idiay Liblibro ti Google.
- ^ Pocock, Tom (1973). Nakilablaban a Heneral – Dagiti Publiko ken Pribado a Kampania ni Heneral Walter Walker (Umuna ed.). Londres: Collins. ISBN 0-00-211295-7.
- ^ "Dagiti Reporta ti Panagrangrang-ay ti Nagtagitaoan". Nagkaykaysa a Pagpagilian. http://hdr.undp.org/en/statistics/. Naala idi 5 Oktubre 2009.
- ^ "Ti Forbes ket iranggona ti Brunei a maikalima a kabaknagan a pagilian". Pebrero 25, 2012. http://www.thejakartapost.com/news/2012/02/25/forbes-ranks-brunei-fifth-richest-nation.html.
|
|||||||||||||||||
| Dagiti Pagilian iti Abagatan-a-Daya nga Asia |
|---|
| Brunei | Cambodia | Daya a Timor | Indonesia | Laos | Malaysia | Myanmar | Filipinas | Singapore | Thailand | Vietnam |
- Brunei
- Dagiti estado a kameng ti Gunglo ti Pagpagilian ti Abagatan a daya nga Asia
- Borneo
- Dagiti dati a kolonia ti Britaniko
- Dagiti batay-linteg a monarkia
- Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Baybay Abagatan Tsina
- Dagiti isla a pagilian
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Malayo
- Dagiti estado a kameng ti Mankomunidad ti Pagpagilian
- Dagiti estado a kameng ti Organisasion ti Islamiko a Pagtitinnulongan
- Dagiti pagilian ti Abagatan a daya nga Asia
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1984
- Dagiti sultanato
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian
