Hong Kong

Naggapo idiay Ilokano Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia
Lumaktaw idiay: pagdaliasatan, biruken
Espesial nga Administratibo a Rehion ti Hong Kong iti Republika ti Tattao ti Tsína [nota 1]
中華人民共和國香港特別行政區
Maysa a wagayway nga adda ti maysa a lima a petalo a sabong iti nalabbaga a lugar ti likud Maysa a sirkulo a nalabbaga a kayarigan, nga adda ti maysa a lima a petalo a sabong iti tengnga, ken napalikmutan kadagiti balikas a "Hong Kong" ken "中華人民共和國香港特別行政區"
Nailian a kanta(Ilokano: Martsa dagiti Boluntario)
《義勇軍進行曲》
Ti panorama a matantanaw dagiti raskasielos iti Hong Kong iti rabii, nga adda ti Pagsangladan ti Victoria iti likud
Ti rabii a panakakita ti Murdong ti Victoria
Ti Hong Kong ket naisanglad iti maysa a peninsula ken dagiti serie iti is-isla idiay abagatan a pantar iti Tsina, iti daya iti Perlas a Karayan Delta ket naibeddengan iti amianan babaen ti probinsia ti Guangdong
Opisial a pagsasao Insik, Inggles[nota 2]
Dagiti naisasao a pagsasao Kantonesa, Ingglés
Dagiti Panagsurat a sistema Panarawidwidan nga Insik a karakter, Ingglés nga abesedário
Nagan dagiti umili Hong Kongero
Gobierno Espesial nga Administratibo a Rehion ti Republika dagiti Tattao iti Tsína
 -  Daulo nga Ehekutibo Donald Tsang
 -  Pangulo ti Hustisia Geoffrey Ma
 -  Presidente itie
Lehislatibo a Konsilo
Jasper Tsang
Lehislatura Lehislatibo a Konsilo
Pannakaibangon
 -  Tulag iti Nanking 29 Agosto 1842 
 -  Panagturay iti Hapon 25 Disiembre 1941 –
15 Agosto 1945 
 -  Manipud iti Britaniko a panagturay a mapan iti Insik a panagturay 1 Hulio 1997 
Kalawa
 -  Dagup 1,104 km2 (Maika-179)
426 kd milia 
 -  Danum (%) 4.58 (50 km²; 19 mi²)
Bilang dagiti umili
 -  2010 senso 7,061,200[3] 
 -  Densidad 6,480[4]/km2 (Maika-4)
16,576/kd mi
GDP (PPP) 2010 karkulo
 -  Dagup $326 billion[5] 
 -  Tunggal maysa a tao $45,736[5] 
GDP (nominal) 2010 karkulo
 -  Dagup $225 billion[5] 
 -  Tunggal maysa a tao $31,590[5] 
Gini (2007) 43.4[6] 
HDI (2011) increase 0.898[7] 
(nangato unay) (Maika-13)
Kuarta Doliar ti Hong Kong (HKD)
Sona ti oras HKT (UTC+8)
Porma ti petsa yyyy年m月d日 (Insik)
dd-mm-yyyy (Inggles)
Agmaneho iti kanigid
Internet TLD .hk ken .香港
Kodigo ti panagtelepono +852
Hong Kong
Hong Kong in Chinese 2.svg
Insík 香港
Kantones Jyutping Hoeng1gong2
Kantones Yale Hēunggóng
Hanyu Pinyin Xiānggǎng
Literal a kayat a saoen Nabanglo a pagsangladan
Espesial nga Administratibo a Rehion ti Hong Kong
Tinawtawid nga Insík 香港特別行政區 (or 香港特區)
Napalaka nga Insík 香港特别行政区 (or 香港特区)
Napno a pakaimatangan ti Kowloon ken Hong Kong. Ti daan nga Eropuerto ti Kai Tak ket makita iti kanigid.
Ti panakaimatangan ti ruar ti maysa a taga-ugma a museo a tanem nga adda ti panagsalaknib a linong.
Ti Lei Cheng Uk Han a Museo ti Tanem a mabirukan idiay amianan a laud ti Kowloon ket nabangon idi 1969 kalpasan ti pannakaduktal ti tanem idi 1955.

Ti Hong Kong[nota 3] (Insík: 香港) ket maysa nga espesial nga administratibo a rehion (SAR) ti Republika ti Tattao ti Tsina (PRC). Daytoy ket mabirukan idiay akin abagatan nga aplaya ti Tsina ken, napalikmutan babaen ti Delta ti Karayan Perlas ken Baybay Abagatan Tsina,[8] daytoy ket naamammuan iti nawatiwat a pakaimatanganna ken adalem a masna a pagsangladan. Nga adda ti masa ti daga iti 1,104 km2 (426 sq mi) ken ti maysa a populasion ti pito a riwriw a tattao, ti Hong Kong ket maysa kadagiti kapusekan ti populasion a luglugar iti lubong.[9] Ti populasion ti Hong Kong ket 95 a porsiento ti etniko nga Insik ken 5 a porsiento manipud kadagiti sabsabali.[10] Dagiti kaaduan nga Insik a Han ti Hong Kong ket kangrunaan a nagtaud manipud kadagiti siudad ti Guangzhou ken Taishan idiay kaarrubana probinsia ti Guangdong.[11]

Ti Hong Kong ket nagbalin a kolonia ti Britaniko nga Imperio kalpasan ti Umuna a Gubat ti Opio (1839–42). Daytoy idi ket kasisigud nga idiay laeng Isla ti Hong Kong, dagiti pagbeddengan ti kolonia ket napadakkel kadagiti agpang idiay Kowloon Peninsula idi 1860 ken kadagiti Baro a Teritorio idi 1898. daytoy idi ket sinakup babaen ti Hapon idi las-ud ti Pasipiko a Gubat, a kalpasan daytoy ket nagtuloy a tinengngel dagiti Britaniko aginggana idi 1997, idi ti Tsian ket nangituloy ti a nagturay.[12][13] Ti rehion ket nangikedkeddeng ti bassit laeng a pannakibiang ti gobierno baben kadagiti naisangsangayan a pammattian ti positibo a di panankibiang idi las-ud ti panawen ti kolonia.[14] Ti paset ti panawen ket adu a nakaimpluensia ti agdama a kultura ti Hong Kong, a kankanayon a naipalplawag a kas "Daya anagsabat ti Laud", ken ti panagadal a sistema, nga inus-usar a kapada bassit a mangsursurot ti sistema idiay Inglatera aginggana idi naikeddeng dagiti reporma idi 2009.[15]

Babaen ti pamunganayan ti "maysa a pagilian, dua asistema", ti Hong Kong ket adda ti naidumduma a a sistema ti politika manipud ti nangruna a daga ti Tsina.[16] Ti nawaya nga ukoman ti Hong Kong ket agob-obra babaen ti batayan a sapasap a linteg.[17][18] Ti Batayan a Linteg ti Hong Kong, ti batay-linteg a dokumentona, a mangibagbaga a ti Hong Kong ket nasken nga adda ti maysa a "nangato a degrado iti autonomia" kadagiti amin a banag malaksid ti ganganaet a panakibiang ken panagsalaknib ti milisia, mangituray ti bukodna a sistema ti politika.[19] Urayno daytoy ket adda ti agrangrang-ay nga adu a sistema apartido, adda ti bassit a grupo ti elektorado nga agtengtengngel ti gudua ti bukodna a lehislatura. Nga isu ti Mangipangulo nga Ehekutibo ti Hong Kong, ti daulo ti gobierno, ket pinilpili ti maysa a Komite ti Eleksion iti 400 aginggana ti 1,200 a kamkameng, ti maysa akasaadan a mabanaganto iti las-ud ti umuna a 20 a tawtawen ti Insik a panagturay.[20][21][22]

A kas maysa kadagiti magiyununa ti internasional a sentro ti pinansia iti lubong, ti Hong Kong ket adda iti maysa a nangruna a serbisio ti kapitalista nga ekonomia a nailasin babaen ti nababa a panagbuis ken nawaya a panagtagilako, ken ti kuarta, a doliar ti Hong Kong, ket isu ti maikawalo a kaaduan a naitagtagilako a kuarta iti lubong.[23] Ti kaawan ti pagyanan ket nataudan ti demanda para iti napuspusek a panangibangbangons, a nakaparang-ayan ti siudad iti maysa a sentro ti moderno a arkitektura ken ti katayagan a siudad iti lubong.Ti Hong Kong ket adda ti maysa kadagiti kangatuan a matgedan ti tunggal maysa a tao iti lubong.[5] Ti napusek a pagyanan ket nangiturongan pay ti naparang-ay unay a network ti pagluganan nga adda ti panaglugan ti publiko a gatad ti panabiahe iti sumurok iti 90 a porsiento, ti kangatuan iti lubong. Ti Hong Kong ket adda dagiti nadumaduma a nangato pannakairanggo iti sangalubongan kadagiti nadumaduma nga aspeto. Kas pagarigan, ti kinawaya ti ekonomiana, pinansia ken ekonomiko a pannakibinglyan, kasayaat ti biag, panangipagarup ti padaksen, Pagsurotan ti Panagrang-ay ti Nagtagitaon, kdpy., ket nangatoda amin a nairanggo.[24][25][26][27][28][29]Segun kadagiti karkulo manipud ti UN ken ti WHO, ti Hong Kong ket adda idi ti kapautan ti panagbiagiti aniaman a rehion iti lubong idi 2012.[30] Ti Hong Kong ket adda pat ti kangatuan a natimbeng nga IQ score kadagiti 81 a pagilian iti lawlaw ti lubong.[31]

Etimolohia[urnosen | urnosen ti taudan]

Ti nagan a "Hong Kong" ket aproksimado a aponetikoa a panagibaga ti pannakabalikas iti naisasao a Kantones wenno Hakka a nagan ti "香港", a ti kaibuksilanna ket "nabanglo a sangladan".[32] Sakbay ti 1842, ti nagan ket nangibagbaga ti bassit a waig – nga itan ket ti Pagsangladan ti Aberdeen wenno 香港仔 hoeng1 gong2 zai2 "Bassit a Hong Kong" – ti baetan ti Isla ti Aberdeen ken ti abagatan a bangir ti Isla ti Hong Kong , nga isu daytoy idi ti maysa kadagiti immuna puntos a nagsasarakan dagiti marino ti Britaniko ken dagiti lokal a mangngalap.[33]

Ti repernsia iti nabanglo ket mabalin a mangibagbaga kadagiti danum ti pagsangladan a napasam-it babaen ti ipapan ti nasadiwan a danum manipud ti Karayan Perlas, wenno manipud kadagiti paktoria ti insiensio a nangilinia ti aplaya ti amianan iti Kowloon, a naipenpen iti lawlaw ti Pagsangladan ti Aberdeen Harbour a mailuluas sakbay ti panagrang-ay ti Pagsangladan ti Victoria .[32] Idi 1842, napirmaan ti Tulagan ti Nanking, ken ti nagan a Hong Kong ket isu idi nga immuna a nairehistro kadagiti opisial a dokumento a pakabuklan ti intero nga isla.[34]

Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]

Sakbay ti kolonia[urnosen | urnosen ti taudan]

Dagiti arkeolohiko a panagad-adal ket mangsuporta ti kaadda ti tao idiay lugar ti Chek Lap Kok manipud idi 35,000 aginggana idi 39,000 a tawtawen, ken idiay Sai Kung Peninsula manipud idi 6,000 a tawtawen.[35][36][37] Ti Wong Tei Tung ken ti Three Fathoms Cove ket dagiti dua a kasapaana sitio panagtagtagitao ti tao iti [[Paleolitiko] apaset ti panawen. Daytoy ket namatmatian a ti Three Fathom Cove ket karayan a ginget a karayan a pagtaengan ken ti Wong Tei Tung ket lugar a pagpataudan ti litiko. Dagiti nakalkali a Neolitiko nga artipakto ket mangisingsingasing kadagiti kultural a paggigiddiatan manipud ti kultura ti Longshan culture idiay amianan a Tsina ken ti pagtaengan babaen ti tattao a Che sakbay ti migrasion dagiti Baiyue.[38][39] Dagiti walo a petroglipo ket naduktalan kadagiti naipalikmut nga isla, a manipud pay laeng idi Shang a Dianstia idiay Tsina.[40]

Idi214 BC, ni Qin Shi Huang, ti immuna nga emperador ti Tsina ket pinarukmana dagiti tribu ti Baiyue idiay Jiaozhi (moderno a rehion ti Liangguang) ken imunana nga intiponna ti teritorio iti imperial a Tsina. T moderno a Hong Kong ket mabirukan idiay Nanhai a komanderia (moderno a Distrito ti Nanhai) ken idiay asideg ti taga-ugma a kapitolio a siudad ti Panyu.[41][42] Ti lugar ket naipagkaykaysa babaen ti pagarian ti Nanyue, a binagon babaen ni heneral Zhao Tuo idi 204 BC kalpasan ti pannakarebba ti Qin a Dianstia.[43] Idi ti pagarian ket pinarukama babaen ni Emperador Wu iti Han idi 111 BC, ti daga ket naikeddeng iti komendaria iti Jiaozhi babaen ti Han a Dinastia. Dgaiti arkeolohiko nga ebidensia ket mangipakpakita a ti populasion ket immadu ken ti nasap a panagpataud ti asin ket rimmang-ay iti daytoy a paset ti panawen. Ti Panteon ni Lei Cheng Uk Han Tomb idiay Kowloon Peninsula ket namatmatian a nabangon idi las-ud ti Han a Dianstia.[44]

Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]

  1. ^ Daytoy ti opisial a naisurat iti Insik a testo ti rehional a kayarigan iti Hong Kong, ti testo iti Kangrunaan a Linteg iti Hong Kong, ken ti gobierno a sapot a pagsaadan ti Hong Kong,[1] nupay ti "Espesial nga Adminitratibo a Rehion ti Hong Kong" ken "Hong Kong" ket maalala.
  2. ^ Ti kangrunaan a Linteg ti Hong Kong ket agibagbaga a ti opisial a pagsasao ket "Insik ken Inggles".[2] Saan nga agibagbaga no ania a pagalagadan iti "Insik". A ti Mandarin a naisurat kadagiti Napalaka nga Insik a karakter ket dagitoy ti pagalagadan ti kangrunaan a daga ti Tsina, ti Kantonesa ken dagiti Panarawidwidan nga Insik a karakter ket isuda ti de facto a pagalagadan idiay Hong Kong. Kitaen pay ti: Bilingualismo idiay Hong Kong.
  3. ^ Ti nagan ket kankanayon a naisurat iti Hongkong aginggana idi ti gobierno ket nangampon ti agdama a porma idi 1926 (Warnakan ti Gobierno ti Hongkong, Pakdaar 479, 3 Septiembre 1926). Urayno kasta, adda dagiti siglo ti kaduogan a gunglo nga agus-usar pay laeng iti nagan, a kas ti Hongkong Post, Elektrisidad ti Hongkong ken Ti Hongkong ken Shanghai Korporasion ti Panagbanko. Bayat a ti nagnagan kadagiti kaaduan a lugar idiay nangruna adaga ti Tsina ket naromanisado iti Inggles a nagus-usar ti Pinyin, ti opisial nga Inggles a nagan ket Hong Kong a saan a ti pinyin iti Xianggang.

Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]

  1. ^ "GovHK: Dagiti Nagtaeng". Gobierno ti Hong Kong. Naala idi 29 Septiembre 2010. 
  2. ^ "Dagiti Opisial a Pagsasao". Gobierno ti Hong Kong. 2006. Naala idi 29 Septiembre 2010. 
  3. ^ "Ti Populasion ken dagiti nagruna a Paspasamak". Departamento ti Senso ken Estadistika, Gobierno ti Hong Kong. 2010. Naala idi 4 Oktubre 2010. 
  4. ^ "Densidad ti Populasion babaen ti Kalawa". Departamento ti Senso ken Estadistika, Gobierno ti Hong Kong. 2009. Naala idi 4 Oktubre 2010. 
  5. ^ a b c d e "Hong Kong". Internasional a Pundo ti Panguartaan. Naala idi 26 Abril 2011. 
  6. ^ "Reporta ti Panagrangrang-ay ti Nagtagitaoan 2009 – Gini a Pagsurotan". Programa ti Panagrangrang-ay ti Nagkaykaysa a Pagpagilian. Naala idi 10 Nobiembre 2009. 
  7. ^ "Reporta ti Panagrangrang-ay ti Nagtagitaoan 2011". Nagkaykaysa a Pagpagilian. Naala idi 2011-11-02. 
  8. ^ "Heograpia ken Klima, Hong Kong". Departamento dagiti Senso ken Estadistika, Gobierno ti Hong Kong. Naala idi 10 Enero 2007. 
  9. ^ Ash, Russell (2006). Ti 10 a Kalaingan iti Amin 2007. Hamlyn (agipabpablaak). p. 78. ISBN 0-600-61532-4. 
  10. ^ "Populasion babaen ti Etnisidad, 2001 ken 2006". Departamen to dagiti Senso ken Estadistika, Gobierno ti Hong Kong. Naala idi 4 Oktubre 2010. 
  11. ^ Fan Shuh Ching (1974). "Ti Populasion ti Hong Kong". Tawen a Populasion ti Lubong (Komite para iti Internastional a Koordinasion ti Nailian aPanagsukisok ti Demograpia): 18–20. Naala idi 25 Agosto 2010. 
  12. ^ "Kimmadduaan a Panangirangarang ti Gobierno ti Nagkaykaysa aPagarian ken Gran Britania ken Akin amianan nga Irlanda ken ti Gobierno ti Republika ti Tattao ti Tsina iti Saludsod iti Hong Kong". Opisina ti Batay=Linteg ken Nangruna adaga a Pannakibiang, Gobierno ti Hong Kong. 19 Disiembre 1984. Naala idi 4 Oktubre 2010. "Ti Gobierno ti Republika ti Tattao ti Tsian ket nangirangarang ti panangala manen ti Hong Kong a lugar (a mairaman ti Isla ti Hong Kong, a Kowloon ken dagiti Baro a Teritorio, a kalpasan daytoy ket naibagbaga a kas ti Hong Kong) ket daytoy ti sapsap a kakaykayatan dagiti intero nga Insik a tattao, ken daytoy ket naikeddeng nga agtuloy a mangsanay ti kinaturay iti Hong Kong a mangrugi manipud inton-ano ti 1 Hulio 1997." 
  13. ^ "Iti Daytoy nga Aldaw: 1997: Ti Hong Kong ket naited iti iti Insik a panagtengngel". BBC News. 1 Hulio 1997. Naala idi 9 Septiembre 2008. 
  14. ^ "Dagiti Kasayaatan ti Panagbinglay a Sentro ti Pinansia iti Lubong". CNBC. Naala idi 30 Oktubre2009. 
  15. ^ "Dagiti kasayaatan a Pakabuklan ti Programa". Gobierno ti Hong Kong. Naala idi 20 Oktubre 2010. 
  16. ^ So, Dudley L.; Lin, Nan; Poston (2001). Ti Insik a Trianggulo ti Nangruna a daga ti Tsina, Taiwan ken Hong Kong. Greenwood Publishing. pp. 13–29. ISBN 0-313-30869-1. 
  17. ^ "Batayan a Linteg, Kapitulo IV, Paset 4". Panangiturong a Komite ti Panangipatakder ti Batayan a Linteg. Naala idi 10 Nobiembre 2009. 
  18. ^ Russell, Peter H.; O'Brien, David M. (2001). Ukoman a Pannakawaya iti Panawen ti Demokrasia: Dagiti Kritiko a Perspektibo manipud ti lawlaw ti Lubong. Unibersidad ti Virginia a Pagmalditan. p. 306. ISBN 978-0-8139-2016-0. 
  19. ^ Ghai, Yash P. (2000). Autonomia ken Etnisidad: Panakitinnulag kadagiti Makibinglay a Pangtunton iti Adu nga Etniko nga Es-estado. Unibersidad ti Cambridge a Pagmalditan. pp. 92–97. ISBN 978-0-521-78642-3. 
  20. ^ "Keddeng ti Nailian a Kongreso ti Tattao iti Pamay-ay para iti Panagporma ti Umuna a Gobierno ken Umuna a Lehislatibo a Konsilo ti Espesial nga Administratibo a Rehion ti Hong Kong". Naala idi 21 Pebrero 2012. 
  21. ^ "Panakabalbaliw ti Naikapet I iti Batayan a Linteg ti Espesial nga Administratibo a Rehion ti Hong Kong iti Republika ti Tattao ti Tsina a Maipanggep ti Pamay-ay para iti Panagpili ti Mangipangulo nga Ehekutibo ti Espesial nga Administratibo a Rehion ti Hong Kong". 
  22. ^ Rioni, S. G. (2002). Ti Hong Kong a naipakatengngaan ti isip: Dagiti Politikal ken Ekonomiko a Banag. Nova nga Agpabpablaak. pp. 9–10. ISBN 978-1-59033-237-5. 
  23. ^ "Triennial Central Bank Survey: Report on global foreign exchange market activity in 2010". Departamento ti Panguartaan ken Ekonomia (Bank for International Settlements): 12. Disiembre 2010. Naala idi 15 Oktubre2011. 
  24. ^ "World Competitiveness Yearbook 2006". Imd.ch. Naidulin manipud ti kasisigud idi 7 Marso 2007. Naala idi 17 Abril 2011. 
  25. ^ "Global Competitiveness Report – Growth Competitiveness Index Ranking" (PDF). Naala idi 17 Abril 2011. 
  26. ^ "Business Competitiveness Index – BCI" (PDF). Naala idi 17 Abril 2011. 
  27. ^ "Corruption Perceptions Index". Transparency.org. Naala idi 17 Abril 2011. 
  28. ^ "Dagiti Kasayaatan nga Eropuerto ti Lubong". Worldairportawards.com. Naala idi 17 Abril 2011. 
  29. ^ "Pagsurotan ti Kinawaya ti Ekonomia". Heritage Foundation. Naala idi 1 Septiembre2011. 
  30. ^ "WHO: Reporta ti Hapon nakakita a ti babbai ti Hong Kong ket nalabsandan dagiti Haponesa iti kapaut ti panagbiag". Haaretz. Hulio 2012. Naala idi 26 Hulio 2012. 
  31. ^ [1], IQ ken ti Baknang ti Pagpagilian
  32. ^ a b Room, Adrian (2005). Dagiti Nagan ti Lugar iti Lubong. McFarland & Company. p. 168. ISBN 0-7864-2248-3. Naala idi 1 Septiembre 2011. 
  33. ^ Bishop, Kevin; Roberts, Annabel (1997). Imperial a Waya ti Tsina. China Books and Periodicals. p. 218. ISBN 962-217-511-2. Naala idi 1 Septiembre 2011. 
  34. ^ Fairbank, John King (1953). Panagtagilako ken Diplomasia idiay Aplaya ti Tsinat: Ti Pannakalukat dagiti Puerto ti Tulagan, 1842–1854 (2nd ed.). Unibersidad ti Harvard a Pagmalditan. pp. 123–128. ISBN 978-0-8047-0648-3. 
  35. ^ "The Trial Excavation at the Archaeological Site of Wong Tei Tung, Sham Chung, Hong Kong SAR". Akeolohiko a Kagimongan ti Hong Kong. Enero 2006. Naala idi 21 Agosto 2010. 
  36. ^ "港現舊石器制造場 嶺南或為我發源地" [Nagparang ti paleolitiko a sitio idiay Hong Kong, ni Lingnan ket mabalin a nadutalanna ti naikaispangayantayo]. People's Daily (iti Insik). 17 Pebrero 2006. Naala idi 21 Agosto 2010. 
  37. ^ Tang, Chung (2005). "考古與香港尋根" [Timmulong nangbiruk dagiti arkeologo dagiti Tinaudan ti Hong Kong]. New Asia Monthly (iti Insik) (New Asia College) 32 (6): 6–8. Naala idi 21 Agosto 2010. 
  38. ^ Li, Hui (2002). "百越遗传结构的一元二分迹象" [Ti henetiko nga Estruktura ti Baiyue a nabingay iti gudua]. Panagsukisok ti Etniko a Grupo ti Guangxi (iti Insik) 70 (4): 26–31. Naala idi 21 Agosto 2010. 
  39. ^ "2005 a Pagobraan nga Arkeolohia idiay Sitio ti Sham Chung". Arkeolohiko a Kagimongan ti Hong Kong. Enero 2006. Naala idi 21 Agosto 2010. 
  40. ^ "Dagiti Nairangarang a Monumento idiay Hong Kong – Dagiti Baro Teritorio". Departamento ti Palpaliwa ken dagiti Serbisio ti Kultura ]], Gobierno ti Hong Kong. 13 Enero2010. Naala idi 21 Agosto 2010. 
  41. ^ Ban Biao; Ban Gu; Ban Zhao. "地理志" [Treatado iti Heograpia]. Book of Han (iti Insik). Volume 28. Naala idi 26 Agosto 2010. 
  42. ^ Peng, Quanmin (2001). "从考古材料看汉代深港社会" [Arkeolohiko a material manipud ti Shenzhen-Hong Kong a Kagimongan ti Han]. Relikia manipud ti Abagatan (iti Insik). Naala idi 26 Agosto 2010. 
  43. ^ Keat, Gin Ooi (2004). Abagatan a daya nga Asia: Ti Naipakasaritaan nga Ensiklopedia. ABC-CLIO. p. 932. ISBN 1-57607-770-5. Naala idi 1 Septiembre 2011. 
  44. ^ "Archaeological Background". Hong Kong Yearbook (Gobierno ti Hong Kong) 21. 2005. Naala idi 27 Agosto 2010. 

Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]

  • Endacott, G. B (1964). Ti Akin-Day a Pagtagilakuan;: Urnong dagiti Dokumento a Mangaladawan ti Pakasaritaan ti Hong Kong. Her Majesty's Stationary Office. p. 293. ASIN B0007J07G6. 
  • Fu, Poshek; Deser, David (2002). Ti Sinema ti Hong Kong: Pakasaritaan, Dagiti Arte, Identidad. Unibersidad ti Cambridge University a Pagmalditan. p. 346. ISBN 978-0-521-77602-8. 
  • Hanstedt, Paul (2012). Hong Konged: One Modern American Family's (Mis)adventures in the Gateway to China. Avon, MA: Adams Media. ISBN 9781440540738. 
  • Lui, Adam Yuen-chung (1990). Dagiti Puerto ken dagiti Pirata – Ti Pakadsaritaan ti Hong Kong. Kagimongan ti Pakasaritaan ti Hong Kong. p. 114. ISBN 962-7489-01-8. 
  • Liu, Shuyong; Wang, Wenjiong; Chang, Mingyu (1997). T Maysa a Paraigid a Pakasaritaan ti Hong Kong. Foreign Languages Press. p. 291. ISBN 978-7-119-01946-8. 
  • Ngo, Tak-Wing (1 Agosto1999). Pakasaritaan ti Hong Kong: Estado ken Kagimongan babaen ti Kolonial a Turay. Routledge. p. 205. ISBN 978-0-415-20868-0. 
  • Tsang, Steve (1995). Gobierno ken Politika: Ti Dokumentario ti Hong Kong. Unibersidad ti Hong Kong a Pagmalditan. p. 312. ISBN 962-209-392-2. 
  • Tsang, Steve (4 Septiembre 2007). Ti Moderno a Pakasaritaan ti Hong Kong. I. B. Tauris. ISBN 978-1-84511-419-0. 
  • Welsh, Frank (1993). Ti Binulod a LUgar: ti Pakasaritaan ti Hong Kong. Kodansha International. p. 624. ISBN 978-1-56836-002-7. 

Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]

Gobierno