Dagiti siudad ti Filipinas

Manipud iti Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia
Darsen a mapan iti pagdaliasatan Darsen a mapan agbiruk
Filipinas
Coat of arms of the Philippines.svg
Daytoy nga artikulo ket paset dagiti serye iti
politika ken gobierno ti
Filipinas

Ti siudad, iti Filipinas, ket maysa a bagi ti lokal a gobierno a buklen dagiti baranggay.

Dagiti kadadakkelan iti populasion a siudad iti Filipinas ket ti Siudad ti Quezon iti Metro Manila nga addaan iti mapan a 2,000,000 a residente. Ti met Siudad ti Davao ket maysa kadagiti kalalawaan a siudad iti lubong no babaen iti kalawa ti daga a sakupna ta addaan iti nasurok a 2,500 kuadrado kilometro a rukod.

Gobierno[urnosen | urnosen ti taudan]

Ti lokal a gobierno ti siudad ket idauluan babaen ti mayor a nabutosan babaen ti nalatak a balota. Ti bise-mayor ket agserbi a kas ti mangipangulo ti Konseho ti Siudad, nga agserbi daytoy a kas ti lehislatibo a bagi ti siudad. Kalpasan ti panakaala da kadagiti dokumento ti linteg, dagiti siudad ket makaalada pay kadagiti napno a pangraem dagiti ehekutibo a departamento tapno nasaysayaatda a serbian dagiti umili. Adda dagiti departamento a naibangon no masapul laeng, depende kadagiti kasapulan ti siudad.

Pannakaidasig[urnosen | urnosen ti taudan]

Ti Lokal a Gobierno a Kodigo ti 1991 (Republika Tignay Bilang. 7160) ket idasigna amin dagiti siudad iti maysa kadagitoy tallo a kategoria:

Dagiti Urbano Unay a Siudad – Dagiti siudad nga addaan iti kabassitan a populasion iti dua gasut a ribu (200,000) nga agtaeng, a naipasingkedan babaen ti Opisina ti Nailian nga Estadistika, nga addaan ti kinaudi a makatawen a matgedan iti kabassitan a Lima pulo a Riwriw a Pisos (P50,000,000.00) a naibatay iti 1991 nga agnanayon a presio, a napasingkedan babaen ti tesorero ti siudad\. Addaan ti agdama a dagiti 33 nga urbano unay a siudad idiay Filipinas, 16 kadagitoy ket mabirukan idiay Metro Manila.

Dagiti Nawaya a Komponente a Siudad – Dagiti siudad nga addaan kadagiti dokumento ti linteg nga agiparit kadagiti agbutbutos nga agibutos para kadagiti mabutbutosan nga opisial ti probinsia. Dagiti nawaya a komponente a siudad ket nawaya da manipud kadagiti probinsia. Adda dagiti lima a kastoy a siudad: Dagupan, Cotabato, Naga, Ormoc ken Santiago.

Dagiti Komponente a Siudad – Dagiti komponente a siudad ket saan da a masabat dagiti adda dita ngato a kasapulan ket dagitoy a siudad ket mausigda a kas komponente a siudad iti pakabirukan da a heograpiko a probinsia. No ti komponente a siudad ket mabirukan kadagiti pagbeddengan ti dua (2) wenno ad-adu pay a probinsia, ti kastoy a siudad ket mausig a komponente iti probinsia a pannakailianna idi.

Pannakaidasig ti matgedan[urnosen | urnosen ti taudan]

Dagiti siudad ket naidasig babaen ti natimbeng a makatawen a matgedan a naibatay kadagiti tallo a kaudian a kalendario a tawen. Manipud idi Hulio 28, 2008 ti pagalagadan ti klase para kadagiti siudad ket:[1]

Klase Natimbeng a makatawen a matgedan
Umuna 400 a riwriw wenno ad-adu pay
Maikadua 320 a riwriw wenno ad-adu pay ngem basbassit ngem 400 a riwriw
Maikatlo 240 riwriw wenno ad-adu pay ngem basbassit ngem 320 a riwriw
Maikapat 160 riwriw wenno ad-adu pay ngem basbassit ngem 240 a riwriw
Maikalima 80 riwriw wenno ad-adu pay ngem basbassit ngem 160 a riwriw
Maikanem nababbaba ngem 80 riwriw

Listaan dagiti siudad[urnosen | urnosen ti taudan]

Manipud idi Disiembre 12, 2015, adda dagiti 145 a siudad ti Filipinas. Ti General Trias idiay Cavite ket isu ti kabaruan a siudad, kalpasan idi napasingkedan ti dokumento ti lintegna idi Disembre 12, 2015.[2]

Mapa ti Filipinas a mangipakita kadagiti lokasion dagiti 145 a siudad.
Alaminos
Angeles
Antipolo
Bacolod
Bacoor
Bago
Baguio
Bais
Balanga
Batac
Siudad ti Batangas
Bayawan
Baybay
Bayugan
Biñan
Bislig
Bogo
Borongan
Butuan
Cabadbaran
Cabanatuan
Cabuyao
Cadiz
Cagayan de Oro
Calamba
Calapan
Calbayog
Caloocan
Candon
Canlaon
Carcar
Catbalogan
Cauayan
Siudad ti Cavite
Siudad ti Cebu
Siudad ti Cotabato
Dagupan
Danao
Dapitan
Dasmariñas
Siudad ti Davao
Digos
Dipolog
Dumaguete
El Salvador
Escalante
Gapan
General Santos
General Trias
Gingoog
Guihulngan
Himamaylan
Ilagan
Iligan
Siudad ti Iloilo
Imus
Iriga
Isabela
Kabankalan
Kidapawan
Koronadal
La Carlota
Lamitan
Laoag
Lapu-Lapu
Las Piñas
Legazpi
Ligao
Lipa
Lucena
Maasin
Mabalacat
Makati
Malabon
Malaybalay
Malolos
Mandaluyong
Mandaue
Manila
Marawi
Marikina
Siudad ti Masbate
Mati
Meycauayan
Muñoz
Muntinlupa
Naga
Naga
Navotas
Olongapo
Ormoc
Oroquieta
Ozamiz
Pagadian
Palayan
Panabo
Parañaque
Pasay
Pasig
Passi
Puerto Princesa
Siudad ti Quezon
Roxas
Sagay
Samal
San Carlos (Negros Occidental)
San Carlos (Pangasinan)
San Fernando (La Union)
San Fernando (Pampanga)
San Jose
San Jose del Monte
San Juan
San Pablo
San Pedro
Santa Rosa
Santiago
Silay
Sipalay
Siudad ti Sorsogon
Siudad ti Surigao
Tabaco
Tabuk
Tacloban
Tacurong
Tagaytay
Tagbilaran
Taguig
Tagum
Talisay (Cebu)
Talisay (Negros Occidental)
Tanauan
Tandag
Tangub
Tanjay
Siudad ti Tarlac
Tayabas
Toledo
Trece Martires
Tuguegarao
Urdaneta
Valencia
Valenzuela
Victorias
Vigan
Siudad ti Zamboanga
Lokasion dagiti 145 a siudad idiay Filipinas (manipud idi Hunio 2016)

Dagiti kadakkelan a siudad[urnosen | urnosen ti taudan]

Dagiti sangapulo a kaaduan ti populasion a siudad iti Filipinas
Ranggo Siudad Populasion
(2015)[3]
Ladawan Deskripsion
1 Siudad ti Quezon 2,936,116 PIC TEMP GEO 100827 0 (149).JPG Dati a kapitolio ti pagilian (1948–1976). Kadakkelan a siudad iti Metro Manila babaen ti populasion ket kalawa iti daga. Ayan ti Kamara dagiti Pannakabagi ti Filipinas idiay Kompleks ti Batasang Pambansa ken ti kadakkelan a taudan ti danum ti metropolis, ti Reservoir ti La Mesa.
2 Manila 1,780,148 Manila by night.jpg Kapitolio ti pagilian (1571–1948 and 1976–agdama). Naipakasaritaan a naisentro iti nadidingan a siudad ti Intramuros, bbabaen ti sabangan ti Karayan Pasig. Ayan ti tugaw ti mangipangulo nga ehekutibo, ti Palasio Malakaniang. Isu ti kapusekan ti populasion a siudad iti pagilian ken iti lubong.
3 Siudad ti Davao 1,632,588 DavaoSkyline.jpg Ti kadakkelan a siudad idiay Mindanao babaen ti populasion. Naipakasaritaan a naisentro iti asideg a rummuaran ti Karayan Davao idiay Golpo Davao, sakupen pay ti siudad dagiti adu a kaatapan, a mairaman ti parte ti Masna a Parke ti Bantay Apo, ken mangaramid daytoy iti kadakkelan a siudad iti Filipinas babaen ti kalawa ti daga. Daytoy ti rehional a sentro ti Rehion XI, ken ti bugas ti maikatlo a kadakkelan a lugar ti metropolitano iti pagilian, ti Metro Davao.
4 Caloocan 1,583,978
BonifacioMonumentjf9914 05.JPG
Naipakasaritaan a siudad a nagtenglan ni Andrés Bonifacio ken ti Katipunan dagiti adu a nalimed a miting. Kaaduan iti terioriona ket naited tapno maporma ti Siudad ti Quezon, ken nagresultaan ti pannakaporma dagiti dua a saan nga agdenna a seksion ti turay ti siudad. Kangrunaan a buklen ti siudad dagiti lugar a pagtaengan, ken agraman kadagiti adu a seksion ti idustria ken komersio.
5 Siudad ti Cebu 922,611
Cebu City.jpg
Nadayeg a nabirngasan iti "Ti Reina a Siudad iti Abagatan". Lugar ti immuna anagtaengan dagiti Espaniol iti pagilian. Kapitolio ti probinsia ti Cebu ken rehional a sentro ti Rehion VII. Kaaduan ti populasion a siudad iti Visayas ken ti bugas ti maikadua a kadakkel a lugar ti metropolitano iti pagilian, ti Metro Cebu.
6 Siudad ti Zamboanga 861,799 ZAMBOANGA CITY Asia's Latin City City Hall and Plaza Rizal (Ayunamiento y Plaza Rizal).jpg Nabirngasan iti "Siudad ti Sabsabong" ken ital=o ti gobierno ti siudad a kas "Latin a Siudad ti Asia" gapu dagiti adu nga agsasao iti Kreol a naibatay iti Espaniol. Dati a kapitolio ti Probinsia ti Moro ken ti saan a nabingbingay a probinsia ti Zamboanga. Dati a rehional a sentro ti administratibo a rehion ti Peninsula ti Zamboanga, ngem agtultuloy a ti kadakkelan a siudad iti akinlaud a Mindanao.
7 Taguig 804,915[i] Fort Bonifacio 6.JPG Mabirukan iti akinlaud nga aplaya ti Laguna de Bay, buklen ti siudad dagiti adu a lugar ti industria, komersio ken pagnaedan, mairaman ti naisuppiatan a lugar ti Fort Bonifacio, ti dati a militar a kauartel ti Amerikano a naparang-ay a kas baro a nangruna a distrito ti negosio iti pagilian. Parte idi ti Probinsia ti Rizal aginggana idi 1975, idi nainkorporado daytoy iti Metro Manila.
8 Antipolo 776,386 Ortigas Skyline sunset.jpg Nabirngasan iti "Siudad iti Langit" para iti lokasionna kadagiti turod iti asideg a daya ti Metro Manila. Nadayeg nga ammo a papanan ken setro ti turista, ayan ti altar ni Apo Maria ken ti Nailain a Parke ti Hinulugang Taktak. Kaaduan ti populasion a komponente a siudad iti pagilian, ken buklen ti ad-adu ngem pagkapat iti dagup a populasion ti probinsia ti Rizal.
9 Pasig 755,300 Ortigas Tonight.jpg Ayan ti kaaduan ti Ortigas Center, maysa kadagiti kangrunaan a distrito ti negosio ti Metro Manila. Maiburkan idiay pagatianan ti Laguna de Bay idiay Karayan Pasig. Parte ti probinsia ti Rizal aginggana idi 1975, idi nainkorporado daytoy itio Metro Manila. Dati nga ayan iti kapitolio ken dagiti dadduma apasdek ti gobierno iti dayta a probinsia.
10 Cagayan de Oro 675,950 CdeO Flyover.jpg Nabirngasan iti "Siudad ti Nabalitokan a Pannakigayyem" ken dati nga ammo akas ti Cagayan de Misamis. Mabirukan iti sabangan ti Karayan Cagayan de Oro, ken nagbalinen a pagawisan a papanan dagiti turista.[4] Rehional a sentro ti Amianan a Mindanao ken ti kapitolio ti probinsia ti Misamis Oriental.
Dagiti nota ti tabla
  1. ^ Ti pigura ti populasion para iti Taguig ket saanna nga iraman dagiti naisuppiatan a baranggay iti Siudad ti Makati.

Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]

  1. ^ Pannakaidasig dagiti Matgedan para dagiti Probinsia, Siudad ken Munisipalidad.
  2. ^ "General Trias in Cavite now a city". Rappler. Disiembre 13, 2015. Naala idi Disiembre 13, 2015.
  3. ^ Senso ti Populasion (2015). Dagiti nangruna a Pakita ti Populasion ti Filipinas ti Senso ti Polulasion idi 2015. Turay ti Estadistika ti Filipinas. Naala idi Hunio 20, 2016.
  4. ^ "Cagayan de Oro's White Water Rafting". Philippine Postal Corporation. Hunio 18, 2012. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi Hulio 29, 2012. Naala idi Septiembre 13, 2012.