Karayan Cagayan (Cagayan de Oro)

Manipud iti Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia
Lumaktaw idiay: pagdaliasatan, agbiruk
Karayan Cagayan de Oro
Karayan
CDOkayak-raft.JPG
Panagrakit ti parokpok a dandanum idiay Karayan Cagayan de Oro.
Pagilian  Filipinas
Rehion Amianan a Mindanao (Rehion X)
Dagiti tributario
 - kanawan Karayan Kalawaig, Karayan Tagite, Karayan Bubunaoan
Siudad Siudad ti Cagayan de Oro
Taudan
 - lokasion Kabambantayan ti Kalatungan, Bukidnon, Amianan a Mindanao, Filipinas
 - kangato 2,286 m (7,500 ft)
 - nagsasabtan 7°57′27″N 124°48′57″E / 7.95750°N 124.81583°E / 7.95750; 124.81583
Sabangan Sabangan ti Karayan Cagayan de Oro
 - lokasion Luek Macajalar, Siudad ti Cagayan de Oro, Amianan a Mindanao, Filipinas
 - kangato 0 m (0 ft)
 - nagsasabtan 8°28′56″N 124°38′50″E / 8.48222°N 124.64722°E / 8.48222; 124.64722Nagsasabtan: 8°28′56″N 124°38′50″E / 8.48222°N 124.64722°E / 8.48222; 124.64722
Kaatiddog 90 km (55.92 mi)
Labneng 1,521 km2 (587.26 sq mi)
Cagayan de oro river watershed.png
Ti mapa ti labneng ti Karayan Cagayan de Oro a mangipakpakita kadagiti kangrunaan a tributariona.

Ti Karayan Cagayan, masansan pay a tinawtawagan ti Karayan Cagayan de Oro, ket maysa kadagiti karayan nga agay-ayus iti akin-amianan a tengnga a paset ti isla ti Mindanao idiay Filipinas. Ti karayan ket agtaud ti danumna idiay Kabambantayan ti Kalatungan a mabirukan idiay tengnga a paset ti probinsia ti Bukidnon. Daytoy ket lasatenna dagiti ili ti Talakag, Baungon ken Libona, ken dagiti maal-alana a tirubutario kadagiti paglasatanna. Daytoy ket kanungpalan nga agayus idiay Luek Macajala idiay Siudad ti Cagayan de Oro idiay probinsia ti Misamis Oriental.

Ti karayan ket agserbi a kas ti masna a pagbeddengan ti probinsia ti Bukidnon ken ti Siudad ti Iligan ken ti baetan ti Bukidnon ken Siudad ti Cagayan de Oro, a naibatay iti administratibo a bilin nga inted ti awanen a Departamento ti Mindanao ken Sulu idi las-ud ti panagsakop dagiti Amerikano iti Filipinas. Idiay siudad ti Cagayan de Oro, daytoy ti mangbingay a linia ti baetan dagiti dua a Kongresional a distritona

Ti Karayan Cagayan ket nadayeg a lugar para iti panagrakit ti parokpok a danum idiay Filipinas ken inragragpat babaen ti Departamento ti Turismo a kas ti kas ti nangruna a pagbisitaan iti Siudad ti Cagayan de Oro.

Etimolohia[urnosen | urnosen ti taudan]

Ti kasisigud a nagan ti karayan ket Karayan Kalambaguasasahan , gapu ti kaadda dagiti kayo ti Lambago (Hibiscus tiliaceus, ti kameng ti pamilia ti kayo ti Malvaceae ng aagtubo laeng kadagiti lugar ti ababa nga altitud kasla dagiti igid ti baybay, igid ti karayan ken dadduma pay a lugar a maabutan dagiti atab)[1] kadagiti igid ti karayan. Idi las-ud ti isasangpet dagiti Kastila idiay Siudad ti Cagayan de Oro, ti nagan ket nasukatan idi ti Karayan Cagayan.[2][3]

Ti nagan ti karayan itiCagayan ket nagtaud manipud iti Malayo-Polinesio a balikas ti "Ag", a ti kaibuksilanna ket danum. Ti "Kagay" ket kaibuksilanna ti karayan ken ti "Kagayan" ket lugar nga addaan iti karayan.[4]

Heograpia[urnosen | urnosen ti taudan]

Dalan[urnosen | urnosen ti taudan]

Ti taudan ti danum ti karayan ket mabirukan idiay Kabambantayan ti Kalatungan, idiay tengnga a paset ti Probinsia ti Bukidnon. Daytoy ket agayus nga agpa-amianan idiay Siudad ti Cagayan de Oro iti agarup a 90 kilometro[5] sakbay a maatianan idiay Luek Macajalar.

Pagatianan a lugar[urnosen | urnosen ti taudan]

Ti karayan ket agayus iti agarup a kalawa ti 1,521 kuadrado kilometro.[5] Agarup a 80% iti pagatianan a labneng ket mabirukan idiay Probinsia ti Bukidnon ken ti mabatbati ket idiay Siudad ti Iligan ken Siudad ti Cagayan de Oro.

Dagiti tributario[urnosen | urnosen ti taudan]

Dagiti kangrunaan a tributario ti Karayan Cagayan de Oro ket dagiti sumaganad:

  • Karayan Kalawaig
  • Karayan Tagite
  • Karayan Bubunaoan
  • Karayan Tumalaong

Sabangan[urnosen | urnosen ti taudan]

Ti sabangan ti karayan ket mabirukan idiay Siudad ti Cagayan de Oro. Kalpasan ti dalan iti 90-kilometro manipud iti banbantay ti Bukidnon, ti karayan ket kanungpalan a maatianan idiay Luek Macajalar.

Turismo[urnosen | urnosen ti taudan]

Panagrakit ti parokpok a danum ken Panagkayak[urnosen | urnosen ti taudan]

Panagrakit ti parokpok a danum ken pannagna iti igid ti karayan.

Ti panagrakit ti parokpok a danum , panagkayak ken pannagna ti karayan[6] ket maysa kadagiti aktibidad ti turismo a mairagragpat iti karayan. Ti administrasion ti siudad ken ti Departamento ti Turismo ket nangaramid daytoy a kas ti kangrunaan nga aktibidad ti turismo idiay Siudad ti Cagayan de Oro.[7] Ti pangrugian a puntos iti karayan, panagrakit ti parokpok a danum ket adda idiay Baranggay Mambuaya, ti 30-40 minuto a panaglugan manipud iti maitutop a siudad.

Iti kinaudi, ti panagrakit ti parokpok a danum idiay karayan Cagayan ket makagungun-od ti kinadayeg babaen kadagiti napalabas a panawen kalpasan ti panagpadas a panagkarit ti panagrakit ti parokpok a danum ti karayan babaen ni Presidente Gloria Macapagal-Arroyo ken dagiti nadayeg a personalidad.

Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]

Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]

Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]

Midia a mainaig iti Karayan Cagayan (Cagayan de Oro) iti Wikimedia Commons