Karayan Agus

Manipud iti Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia
Darsen a mapan iti pagdaliasatan Darsen a mapan agbiruk
Karayan Agus
MariaCristinaFallsJuly2006.jpg
Ti Dissuor Maria Cristina, maysa kadagit prominente a dulon ti Karayan Agus.
Lake Lanao-Agus watershed.png
Dagiti taudan ti danum ti Karayan Lanao-Agus
Lokasion
PagilianFilipinas
RehionAmianan a Mindanao, ARMM
Pisikal a pakaidumdumaan
TaudanDanaw Lanao
 - lokasionLanao del Sur, ARMM
 - nagsasabtan7°53′31″N 124°15′09″E / 7.89194°N 124.25250°E / 7.89194; 124.25250
 - kangato700 m (2,300 ft)
SabanganLuek Iligan
 - lokasion
Siudad ti Iligan, Amianan a Mindanao
 - nagsasabtan
8°11′50″N 124°11′21″E / 8.19722°N 124.18917°E / 8.19722; 124.18917Nagsasabtan: 8°11′50″N 124°11′21″E / 8.19722°N 124.18917°E / 8.19722; 124.18917
 - kangato
0 m (0 ft)
Kaatiddog36.5 km (22.7 mi)
Kadakkel ti labneng1,645 km2 (635 sq mi)
Panagayus 
 - lokasionLuek Iligan
 - natimbeng10 m3/s (350 cu ft/s)

Ti Karayan Agus ket karayan nga agayus kadagiti 36.5 km [1][2] manipud iti Danaw Lanao aginggana idiay Luek Iligan, Filipinas. Daytoy ket labsanna dagiti probinsia ti Lanao del Sur ken Lanao del Norte. Dagiti pagtaengan ti igid a bangkag ti karayan ket mairaman ti Siudad ti Marawi, ti Ili ti Linamon ken ti Siudad ti Iligan. Daytoy ket maisina kadagiti dua a pagayusan ti danum no agay-ayus idiay Luek Iligan; ti maysa ket mapan idiay Dissuor Maria Cristina bayat a ti sabali ket mapan idiay Dissuor Linamon.[3] Ti karayan ket agpababa para iti agarup a 2,200 kadapan (670 m) manipud iti taudanna nga agay-ayus para kadagiti 21 milia (34 km) sakbay nga agayus idiay baybay. Ti karayan ket ababaw ken daytoy ket agadalem laeng ti 4 kadapan (1.2 m) kadagiti dadduma a lugar.[4] Dagiti taudan ti danum ti Karayan Agus ket gumay-at ti agarup a 11,320.00 hektaria.[5] Idi 1992, ti Korporasion ti Nailian a Bileg ket pinunduanna ti panagmulmula ti kabakiran ti taudan ti danum ti Danaw Lanao-Agus, ken minulmulaan dagiti 1500 nga hektaria iti Acacia mangium, Durio zibethinus ken dagiti dadduma pay a patneng a kay-kayo.[6] Daytoy ket addaan iti panagayus iti agarup a 10 segundo-metro manipud iti akikid a depresion iti amianan a laud a ngarab ti danaw[7] ken agayus kadagiti basalto a pormasion ti bato.[8] Ti baw-ang a kinitikitan babaen ti karayan ket mangisingasing ti nabiit a paset ti panawen a panagrnurunor.[9]

Kinapangruna iti tattao[urnosen | urnosen ti taudan]

Ti danaw ken ti karayan ket inus-usar para iti komersial ken pagliwliwaan a panagkalap, ken dagiti pay pagliwliwaan nga aktibidad a kas ti panagbangka ken panaglangoy. Iti kadagupan ti karayan, nupay kasta, ket saan a mabalin a madaliasat gapu ti ayus kadagiti dadduma a a lugar ket makaabot ti kapardas iti tallo pulo a milia tunggal maysa nga oras.[10] No kakuyogna ti Danaw Lanao , ti Karayan Agus ket agpataud ti 70% ti elektrisidad nga inus-usar idiay Mindanao gapu kadagiti hidroelektriko nga estasion iti karayan ken Dissuor Maria Cristina.[3] Nupay kasta, dagiti hidroelektriko nga estasion ken mangimatmaton iti penned ket nagbalbaliw ti lessaad ti danum ti Danao Lanao, ken mang-apektar kadagiti patneng a tattao, ken pagbanagan kadagiti suppiat kadagiti lokal a populasion.[11]

Iti Maranao a mitolohia, ti Danaw Lanao ket nangipangpangta idi a mangmalmes ti tattao ti Sebbangan kadagiti umad-adalem a danumna. Ni Arkanghel Gabriel ket naipampanunotan nga isu ti nagaramid ti Karayan Agus tapno atiananna ti danaw.[12]

Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]

  1. ^ Prof. Geoffrey G. Salgado. "Opisial a Website ti Gobierno ti Siudad ti Iligan – Irarang-ay ti Industrial a Siudad". Gobierno ti Siudad ti Iligan. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 12 Abril 2008. Naala idi 2008-03-29.
  2. ^ "Dagiti Nangruna a Labneng ti Karayan ti Filipinas", Inpablaak babaen ti Opisina ti Nailian a Rekurso ti Danum, Oktubre 1976 (p. 12)
  3. ^ a b Pundasion Haribon. "Filipinas" (PDF). Instituto ti Internasional a Panangimaton ti Danum. pp. 69–70. Naala idi 2008-03-29.
  4. ^ U.S. Coast and Geodetic Survey (1921). United States Coast Pilot, Philippine Islands... Govt. print. off. p. 134.
  5. ^ "Dagiti Lugar a Taudan ti Danum". Departamento ti Enbironmento tken dagiti Masna a Rekurso (Filipinas). 2006. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 11 Abril 2008. Naala idi 2008-03-29.
  6. ^ Mero, D.C. "Financing community-based watershed reforestation in the Philippines" (PDF). Naala idi 2008-03-29. Makasapul ti dakamat journal iti |journal= (tulong)
  7. ^ Pendleton, Robert L. (Abril 1942). "Panag-usar ti Daga ken Agrikultura iti Mindanao, Is-isla ti Filipinas". Heograpiko a Panagrepaso. 32 (2): 180–210. doi:10.2307/210270. JSTOR 210270.
  8. ^ Opisina ti Siensia ti PIlipinas. Monograph. p. 207.
  9. ^ Ehrlich, Paul R.; Richard W. Holm, Peter H. Raven (1969). Papers on Evolution. Little, Brown.
  10. ^ Nieva, Gregorio (1921). Ti panagrepaso ti Filipinas (Revista filipina): (Revista Filipino); ti Binulan a …. Gregorio Nieva. p. 102.
  11. ^ Concepciòn, Sylvia; Digal, Larry; Guiam, Rufa; de la Rosa, Romulo; Stankovitch, Mara (Disiembre 2003). "Breaking the links between economics and conflict in Mindanao" (PDF). International Alert. Naala idi 2008-03-29.
  12. ^ "Kasano nga Inaramid dagiti Anghel ti Danaw Lanao". SEAsite: Sentro para kadagiti Panagadal ti Abagatan a daya nga Asia ti Unibersidad ti Akin-amianan nga Illinois. Naala idi 2008-03-29.