Kongreso ti Malolos

Manipud iti Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia
Lumaktaw idiay: pagdaliasatan, agbiruk
Kongreso ti Malolos
Filipinas
Eskudo wenno tatak
Kita
Naipabangon Septiembre 15, 1898
Kita Maymaysa a kamara
Dagiti Kamara La Asamblea De Representantes
Dagiti kameng 136[note 1]
Coat of arms of the Philippines.svg
Daytoy nga artikulo ket paset dagiti serye iti
politika ken gobierno ti
Filipinas

Ti Kongreso ti Malolos wenno pormal nga ammo a kas ti "Nailian nga Asemblia" dagiti representatibo ket isu idi ti konstituente nga asemblia ti Umuna a Republika ti Filipinas. Daytoy ket nagsasabat idiay Simbaan ti Barasoain idiay Siudad ti Malolos, Bulacan.[2] Nangiburador daytoy ti Batay-linteg ti Malolos.

Ti Kongreso ke awan unay ti kaipapananna ngem kas maysa a dekorasion.[2] "A dayta ket maipakita kadagiti ganganaet nga agsursurat a dagiti Filipino ket sibilisado, ngem ti kaaduan iti obra iti panagpatakder iti pagilian ket naaramid idiay Katedral ti Malolos babaen ti ehekutibo a sanga ti gobierno nga indauluan babaen ni Presidente Emilio Aguinaldo, nga isu idi ti agbilbilin iti buyot a nakilablaban kadagiti Amerikano," kinuna ni abogado Cris Santiago, ti napalabas a presidente ti historikal a kagimongan ti Bulacan (ammo a kas Samahang Pangkasaysayan ng Bulacan wenno Sampaka).[2]

Politikal a Batay-linteg[urnosen | urnosen ti taudan]

Kalpasan ti deklarasion ti wayawaya manipud iti Espania idi Hunio 12, 1898 ken ti transpormasion ti diktador a gobierno iti rebulosionario a gobierno idi Hunio 23, ti panagbubutos ti Kongreso ti Malolos ket napasamak idi baetan ti Hunio 23 ken Septiembre 10. Idi Septiembre 15, 1898, ti rebolusionario a kongreso ket nagsasamakda idiay Simbaan ti Barasoain idiay Malolos (itan ket Siudad ti Malolos, Bulacan) a ni Pedro Paterno kas presidente ken ni Gregorio S. Araneta kas bise presidente.[3] Idi Septiembre 29, ti deklarasion ti wayawaya ti Hunio 12 ket napasingkedan.[4] Inkeddeng ti kongreso ti mangiburador ti batay-linteg, ti panangikeddeng a di kinayat babaen ni Apolinario Mabini, ti Kangrunaan a Ministro ti rebolusionario a gobierno (Presidente ti KOnseho ti Gobierno).[4] Ti nagresultaan ti Batay-linteg ti Malolos ket napasingkedan idi Nobiembre 29, 1898, napirmaan iti linteg idi Disembre 23, naaprobaran idi Enero 20, 1899, pinalubosan babaen ni Presidente Emilio Aguinaldo idi Enero 21, ken naiwarragawag idi Enero 22.[5][6] Ibagbaga ti dokumento a ti tattao ket addaan iti aklusibo a panagturay. Daytoy ket mangibabaga dagiti batayan a sibil a karbengan, mangisina ti simbaan manipud iti estado, ken tumawtawag iti pannakapartuat iti maysa nga Asemblia dagiti Pannakabagi (ammo pay a kas ti Nailian nga Asemblia) nga agtignay a kas ti lehislatura. Daytoy ket tumawtawag pay para it maysa a parlamentario a republika a kas ti porma ti gobierno nga addaan iti presidente a nabutosan iti termino kadagiti uppat a tawen babaen ti kaaduan ti Asemblia.[7]

Dagit sesion[urnosen | urnosen ti taudan]

  • Regular a Sesion: Septiembre 15, 1898 – Nobiembre 13, 1899
    • Espesial a Sesion: Pebrero 4, 1899

Lehislasion[urnosen | urnosen ti taudan]

Nangruna a lehislasion[urnosen | urnosen ti taudan]

Lehislasion Pannakaitignay Pannakpasingked
Deklarasion ti wayawaya[8] Hunio 12, 1898 Septiembre 29, 1898
Deklarasion ti Gubat a mangsuppiat iti Estados Unidos[9] Hunio 2, 1899 Hunio 2, 1899

Batay-linteg ti Malolos[urnosen | urnosen ti taudan]

Batay-linteg ti Malolos[7]
Approved Promulgated
Enero 21, 1899 Enero 22, 1899

Panangipangulo[urnosen | urnosen ti taudan]

  • Presidente ti Rebolusionario a Gobierno/Umuna a Republika ti Filipinas:
Emilio Aguinaldo y Fámy
  • Kangrunaan a MInistro ti Rebolusionario a Gobierno/Umuna a Republika ti Filipinas (Presidente tiKonseho ti Gobierno):
Apolinario M. Mabini
Pedro A. Paterno nabutosan idi Mayo 7, 1899
  • Presidente ti Nailian nga Asemblia (dagiti Pannakabagi):
Abgd. Pedro A. Paterno – Pedro A. Paterno ti Santa Cruz, Manila
  • Bise Presidente ti Nailian nga Asemblia (dagiti Pannakabagi):
Gregorio Araneta
  • Dagiti Sekretario ti Nailian nga Asemblia (dagiti Pannakabagi):
Abgd. Pablo Roque Tecson – Pablo Roque Tecson: Abgd. Pablo R. Tecson ti Balanga, Bataan ken Abgd. Pablo de Leon Ocampo: Pablo Ocampo ti Quiapo, Manila.

Dagiti kameng ti Konseho ti Gobierno (Gabinete)[urnosen | urnosen ti taudan]

  • Sekretario ti Pinansia:
Mariano Trías y Closas
Hugo Ilagan nabutosan idi Mayo 7, 1899
  • Sekretario ti Kaunegan:
Teodoro Sandico
Severino de las Alas nabutosan idi Mayo 7, 1899
  • Sekretario ti Gubat:
Baldomero Aguinaldo y Baloy
Mariano Trías y Closas nabutosan idi Mayo 7, 1899
  • Sekretario ti Nam-ay:
Gracio Gonzaga
  • Sekretario dagiti Ganganaet a Pannakibiang:
Apolinario Mabini y Maranan
Leon Ma. Guerrero – Leon Maria Guerrero nabutosan idi Mayo 7, 1899
  • Sekretario ti Instruksion ti Publiko:
Aguedo Velarde
  • Sekretario dagiti Obra ti Publiko ken Komunikasion:
Maximo Paterno
  • Sekretario dagiti Obra ti Publiko ken Komunikasion:
Leon Ma. Guerrero – Leon Maria Guerrero

Dagiti kamemng (Dagiti Pannakabagi)[urnosen | urnosen ti taudan]

Dagiti soldado ti Buyot ti Rebolusionario ti Filipinas idi las-ud ti sesion ti kongreso.

Kadagiti 85 a delegado a napan idiay Malolos, adda dagiti 43 ng abogado, dagiti 17 a doktor, lima a parmasiutiko, tallo amannuro, pito a negosiante, uppat a pintor, tallo a militar, maysa a padi ken uppat a mannalon.[2] Lima kadagiti 85 a delegado ket awanda iti grado iti kolehio.[2]

Ni Emilio Aguinaldo (nakatugaw, tengnga) ken sangapulokadagiti delegado ti umuna nga Asemblia dagiti Pannakabagi.

Listaan dagiti Pannakabagi ti Nailian nga Asemblia (kamkanmeng) bbabaen ti probinsia manipud idi Hulio 7, 1899.[10][11]

Probinsia Nabutosan Naidutok
Manila 4 0
Batangas 4 0
Bulacan 4 0
Cavite 4 0
Camarines 4 0
Ilocos Sur 3 1
Ilocos Norte 6 0
Laguna 4 0
Pampanga 4 0
Pangasinan 2 2
Iloilo 0 4
Cebu 0 4
Leyte 0 4
Albay 4 1
Cagayan 1 2
Bataan 3 0
Isabela 2 1
La Union 1 2
Nueva Ecija 3 0
Tarlac 3 0
Zambales 2 1
Sorsogon 0 3
Negros Occidental 0 3
Negros Oriental 0 3
Samar 0 3
Capiz 0 3
Antigua** 0 3
Bohol 0 3
Zamboanga 0 3
Misamis 0 3
Calamianes*** 0 3
Masbate 0 3
Mindoro 1 2
Morong 2 0
Lepanto 3 0
Batanes Islands 1 1
Nueva Vizcaya 1 1
Abra 1 0
Padre Burgos (Benguet) 1 2
Catanduanes 0 2
Paragua*** 0 2
Palaos* 0 1
Dagiti dagup 68 68
136[note 1]

*Moderno nga aldaw iti Republika ti Palau.
**Ninaganan iti Antique.
***Agdama dagit parte ti Palawan, ti Paragua et maitunos iti nangruna daga ti Palawan.

Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]

Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]

  1. ^ a b Ti historiador a Filipino a ni Teodoro Agoncillo, itilibrona a Malolos, ket nagibilang kadagit delegado manipud idi Hulio 7, 1899 iti 193 (42 a nabutosan ken 151 a naidutok).[1]

Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]

  1. ^ Teodoro A. Agoncillo (1897), Malolos: The Crisis of the Republic, University of the Philippines Press, pp. 224 and Appendix F (pp,658–663), ISBN 978-971-542-096-9 
  2. ^ a b c d e Balabo, Dino (Disiembre 10, 2006). "Historians: Malolos Congress produced best RP Constitution". Philippine Star. Naala idi 12 Agosto 2013. 
  3. ^ Kalaw 1927, pp. 120, 124–125
  4. ^ a b Kalaw 1927, p. 125.
  5. ^ Guevara 2005, p. 104.
  6. ^ Tucker, Spencer C. (2009). The encyclopedia of the Spanish-American and Philippine-American wars: a political, social, and military history. ABC-CLIO. pp. 364–365. ISBN 978-1-85109-951-1. 
  7. ^ a b Guevara, Sulpico, ed. (2005). The laws of the first Philippine Republic (the laws of Malolos) 1898–1899. Ann Arbor, Michigan: University of Michigan Library (naipablaak idi 1972). pp. 104–119. Naala idi 2008-03-26. . (Patarus ti Ingles babaen ni Sulpicio Guevara)
  8. ^ Ti Tignay ti DEklarasion ti Wayawaya ti Filipinas
  9. ^ "Pedro Paterno's Proclamation of War". MSC Schools, Philippines. Hunio 2, 1899. Naala idi 2007-10-17. 
  10. ^ Kalaw, Maximo M. (1927). "The development of Philippine politics". Oriental commercial: 121. Naala idi 2008-03-22.  (citing Volume II, Galley 2 of Major J. R. M. Taylor's translation and compilation of captured insurgent records (Taylor 1907))
  11. ^ *War Department, Bureau of Insular Affairs (1907). "I. Telegraphic Correspondence of Emilio Aguinaldo, July 15, 1898 to February 28, 1899, Annotated" (PDF). Iti Taylor, John R.M. Compilation of Philippine Insurgent Records (archived from the original on 2008-10-03). Combined Arms Research Library. Naala idi 2008-03-10. 

Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]

Adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]

  • Kongresional a Biblioteka ti Kamara dagiti Pannakabagi ti Filipinas
  • Corazon L. Paras. (2000). The Presidents of the Senate of the Republic of the Philippines. Quezon City: Giraffe Books. ISBN 971-8832-24-6. 
  • Pobre, Cesar P. (2000). Philippine Legislature 100 Years. Quezon City, Philippines: New Day Publ. ISBN 971-92245-0-9.