Nailian a Santuario ti Bantay Samat

Manipud iti Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia
Darsen a mapan iti pagdaliasatan Darsen a mapan agbiruk
Nailian a Santuario ti Bantay Samat
Santuario ti Kinatured
Dambana ng Kagitingan
Dambana ng Kagitingan Memorial Cross.jpg
Ti santuario idi Marso 2019
Ti Nailian a Santuario ti Bantay Samat ket mabirukan idiay Filipinas
Nailian a Santuario ti Bantay Samat
Lokasion idiay Filipinas
KitaPanglaglagip
LokasionPilár, Bataan, Filipinas
Nagsasabtan14°36′20.80″N 120°30′32.17″E / 14.6057778°N 120.5089361°E / 14.6057778; 120.5089361Nagsasabtan: 14°36′20.80″N 120°30′32.17″E / 14.6057778°N 120.5089361°E / 14.6057778; 120.5089361
Kalawa73,665 ektaria (182,030 acre)
Napartuat1970 (1970)
MangipatpatarayProbinsial a Gobierno ti Bataan
Nakalukatamin a paset ti tawen
KasasaadNailian a Santuario
14 Abril 1966

Ti Nailian a Santuario ti Bantay Samat (Panangibalikas a Tagalog: [samat]) wenno Dambana ng Kagitingan (Santuario ti Kinatured) ket ti maysa a naipakasaritaan a santuario a mabirukan iti asideg ti pantok ti Bantay Samat iti ili ti Pilar, Probinsia ti Bataan, iti Republika ti Filipinas. Ti kompleks ti panglaglagip a santuario ket nabangon idi pammadayaw ken panglaglagip dagiti kinatured dagiti soldado a Filipino ken Amerikano a nakilaban kadagiti Imperial a Buyot ti Hapon iti las-ud ti Sangalubongan a Gubat II.

Buklen ti maysa a Kolumnata ken ti dakkel a Panglaplagip a Krus, nakomision ti parke idi 1966 babaen ti dati a Presidente a ni Ferdinand Marcos,[1] para iti maika-25 nga Anibersario ti Gubat ti Sangalubongan II.[2] Nakatakder ti puraw a Panglaglagip a Krus a kas maysa a panglaglagip kadagiti soldado a nakilaban ken nakapukaw kadagiti baigada iti Bakalan ti Bataan. Mangiraman pay t kompleks ti santuario iti maysa a museo ti gubat nga agraman kadagiti nadumaduma nga urnong manipud kadagiti pinintaan kadagiti bannuar a Filipino, aginggana kadagiti armas nga inusar babaen dagiti puersa ti Filipino, Amerikano ken Hapon iti las-ud ti bakalan.

Manipud iti kolumnata ken ti krus, adda maysa a panoramiko a buya ti Bataan, ti Isla Corregidor ken iti maysa nalawag nga aldaw, ti siudad ti Manila a mabirukan iti agarup a 50 km (31 mi) iti ballasiw ti Luek Manila.

Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]

No maikuyog ti nasammakedan nga isla ti Corregidor, ti Bantay Samat ket isu idi ti lugar ti karanggasan a bakalan a panagsuppiat iti Imperial a Buyot ti Hapon idi 1942 iti las-ud ti Bakalan ti Bataan. Nakasagsagaba kadagiti nakaro a pannakaabak manipud kadagiti Hapon iti amin a paset ti Luzon, nagatras dagiti soldado ti Filipino ken Amerikano idiay Peninsula ti Bataan tapno aguurnongda manen para iti maysa a maudi a naingel a barengbareng a pannakilaban. Daytoy a panagatras idiay Bataan ket paset ti maysa nga estratehia ti Estados Unidos nga ammo a kas War Plan Orange.

Natnag ti Bataan kalpasan dagiti tallo a bulan a panaglalaban idi dagiti nabanbanog unay a 78,000, nagsaksakit ken nabisbisinan a lallaki babaen ni Major Heneral Edward P. King ket nagsukoda kadagiti Hapon idi 9 Abril 1942. Daytoy ti bugbugtong a kadakkelan a panagsuko iti pakasaritaan dagiti soldado ti Estados Unidos. Kakuyogda met dagiti soldado a Filipino, naiturongda idi iti Martsa iti Patay ti Bataan.

Ti senario iti kaudian a nagsammakedanda iti Bantay Samat, ti lugar ti Dambana ng Kagitingan. Naaramid ti santuario a kas maysa a maitunos a panglaglagip dagiti situtured a panagsagsagaba dagiti soldado a nakilaban ken natay iti dayta a naipakasaritaan a sarikedked ti wayawaya.[3]

Nairugi ti kompleks ti panglaglagip a santuario babaen ti panangisaad ti bato a pasuli babaen ni Presidente Marcos idi Abril 14, 1966.[4] Gapu ti kaawan dagiti pundo, saan a nalpas ti panagbangon iti maika-25 nga anibersario ti Pannakatnag ti Bataan idi 1967.[2] Nakompleto ti santurio ken naisibbo idi 1970, apag-isu a naitiempo iti maika-25 nag anibersario ti patingga ti Sangalubongan a Gubat II.

Dagiti langa maipapan iti arkitektura[urnosen | urnosen ti taudan]

Mabirukan iti maysa a lugar nga agarup a 73,665 ektaria (182,030 acre), buklen ti parke ti Kolumnata ken iti pantok ti bantay, ti Panglaglagip a Krus. Dinisenio ti sanatuario babaen ni Lorenzo del Castillo ken hinardinan babaen ni Dolly Quimbo-Perez.[5]

Kolumnada[urnosen | urnosen ti taudan]

Manipud iti lugar a pagparkingan, ti maysa a nalawa a tallo nga agdan nga umakikid iti ngato ket mangiturong kadagiti agbisbisita iti poste ti wagayway nga agtengngel iti wagayway ti Filipinas.[6] Dagiti maudi a serye dagiti agdan ti agpang ti kolumnada ket beddengan dagiti dua a bangir babaen dagiti dua a pedestal a natuktokan kadagiti bronse nga urno a mangisimbolo iti agnanayon nga apuy.[7]

Ti Kolumnada ket ti maysa a naabbongan iti marmol nga estruktura a palikmutan babaen ti maysa nga esplanada, a napalikmutan met kadagiti naabbongan iti marmol a parapeto. Naabbongan ti akinruar a bangir kadagiti 19 a nangato a riliebo nga eskututa babaen ni Nailian nga Artista Napoleon Abueva, ken dagiti agsisinnublat a depiksion ti gubat nga agraman kadagiti 18 a bronse nga insignia dagiti yunit ti Dibision ti USAFFE babaen da Talleres de Maximo Vicente, Leonides Valdez, ken da Angel Sampra ken Anak a Lallaki.[5] Ti tunggal maysa nga insignia a bronse ket addaan iti poste ti wagayway para kadagiti wagayway ti tunggal maysa a dibision.[8]

Iti tengnga ti Kolumnada ket ti altar, iti likudan ket dagiti tallo a relihioso a mural ti dekolor a sarming a dinisenio babaen ni Cenon Rivera ken inaramid babaen ni Vetrate D'Arte Giuliani ti Roma, Italia.[5] Adda dagiti uppat a dakkel a bronse a kandeleria a nakabitinin iti bobida, bayat a naisurat iti marmol kadagiti dua a letral a diding ket ti naratibo ti “Bakalan ti Bataan”.

Ti maysa a dalan a mangiturong iti baba ti Paglaglagip a Krus ke mangrugi iti likudan ti Kolumnada.[9] Ti 14 nga addang nga agdan, nga agsiko-sikko a dalan iti bakras ti bantay ket nasimiento kadagiti maris dara a bato manipud iti Isla Corregidor. Ti maysa pay a sabali a kalsada ket mangiturong kadagiti agbisbisita iti baba ti Paglaglagipan a Krus.[3]

Paglaglagipan a Krus[urnosen | urnosen ti taudan]

Dambana ng Kagitingan
Panglaglagip a Krus
Santuario ti Panglaglagip a Krus ti Kinatured
Skyhigh21.2.jpg
Ti Panglaglagip a Krus ti Bataan
LokasionPilar, Bataan, Filipinas
NagdesinioLorenzo del Castillo ken Napoleon Abueva
KitaNaipakasaritaan a dulon
MaterialLandok ken naipapigsa a konkreto a pinalpas iti napedaso a granomitiko a marmol
Kaatiddog90 kadapan (27 m)
Kaakaba18 kadapan (5.5 m)
Katayag92 metro (302 ft)
Pannakairugi1966
Pannakalpas1970
Pannakalukat1970
NakairuknoyanKadagiti soldado a nakilaban para iti waywaya iti Bakalan ti Bataan

Ti Paglaglagipan a Krus ket ti maysa a natayag nga estruktura iti kangatuan a punto ti Bantay Samat, 555 m (1,821 ft) iti ngato ti pantar ti baybay. Narmid ti monumento iti landok ken napapigsa a konkreto nga agraman iti maysa a pagawitan ken pagbuyaan a galeria kadagiti ima ti Krus. Ti maysa nga agdan ket mangiturong pay iti galeria kadagiti payak. Ti katayag ti Krus ket 95 m (312 ft) manipud iti baba; ti katayag dagiti ima ket 74 m (243 ft) manipud iti baba, ti tunggal ima ket agrukod iti 30 m (98 ft) (15 m (49 ft) iti tunggal bangir), a mangaramid daytoy iti maikadua a kadakkelan a krus iti lubong. Ti pagbuyaan a galeria ket 5.5 m × 27.4 m (18 ft × 90 ft), nga agraman iti 2.1 m (6.9 ft) nga espasio.[3]

Ti ruar ti Krus ket pinalpas iti napedaso a granolitiko a marmaol. Ti baba aginggana iti 11 m (36 ft) nga agpang ket natuktokan kadagiti nakitikitan a kuadro ken riliebo[10] a natituluan iti Nabiag Na Bato babaen pay ni Abueva, a mamgibagbaga kadagiti nangruna a naipakasaritaan a pigura ken dagiti pasamak a kas ti panagpatay ken ni Jose Rizal,[11] Lapu-Lapu[12] ken Antonio Luna.[13]

Dagiti ladawan[urnosen | urnosen ti taudan]

Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]

  1. ^ "Proclamation No. 25, s. 1966". Official Gazette of the Republic of the Philippines. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 15 Disiembre 2019. Naala idi 15 Disiembre 2019.
  2. ^ a b Yu Jose, Lydia N. (2008). "The Past, Love, Money and Much More: Philippine-Japan Relations Since the End of Second World War", p.23. Ateneo de Manila University.
  3. ^ a b c "Bataan...A Raging Peninsula". Government of Province of Bataan. 2006. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 27 Disiembre 2007. Naala idi 15 Disiembre 2019.
  4. ^ "Mt. Samat National Shrine". National Registry of Historic Sites and Structures in the Philippines. Naala idi 2012-06-08.
  5. ^ a b c "Memorials in the Philippines". Filipinos World War II US Military Service. Naala idi 2011-03-27.
  6. ^ rhilton4u (2009-03-09). "Memorial Steps: Mt. Samat Shrine". Flickr. Naala idi 2011-03-27.
  7. ^ rhilton4u (2009-03-09). "Base Memorial: Mt. Samat Shrine". Flickr. Retrieved on 2011-03-27.
  8. ^ rhilton4u (2009-03-09). "Mt. Samat Shrine of Valor". Flickr. Naala idi 2011-03-27.
  9. ^ rhilton4u (2009-03-09)."Mt. Samat Shrine of Valor". Flickr. Naala idi 2011-03-27.
  10. ^ "Mount Samat Shrine". Flickr. Naala idi 2011-03-15.
  11. ^ pianoforte (2010-03-15). "Mt. Samat Cross". Flickr. Naala idi 2011-03-27.
  12. ^ pianoforte (2010-03-13). "Mt. Samat Cross". Flickr. Naala idi 2011-03-27.
  13. ^ pianoforte (2010-03-15). "Mt. Samat Cross". Flickr. Naala idi 2011-03-27.

Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]

Midia a mainaig iti Nailian a Santuario ti Bantay Samat iti Wikimedia Commons