Pagsasao nga Arameo

Manipud iti Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia
Lumaktaw idiay: pagdaliasatan, agbiruk
Arameo
ܐܪܡܝܐ‎, ארמית
Arāmît
Syriac Aramaic.jpg
Arāmāyā iti Siriako a sinuratan ti Esṭrangelā
Pannakabalikas [arɑmiθ], [arɑmit],
[ɑrɑmɑjɑ], [ɔrɔmɔjɔ]
Patubo a mangisasao
550,000 (1994–1996)[1]
Arameo abjad, Siriako abjad, Hebreo abjad, Mandaiko nga abesedario, Arabiko abjad (bernakular) nga adda met dagiti sinuratan a mabirukan iti Demotiko[2] and writeen Chinese.[3]
Kodkodigo ti pagsasao
ISO 639-3 Agdumaduma:
arc – Imperial nga Arameoc (700–300 BC)
oar – Daan nga Arameo (sakbay ti 700 BC)
aii – Asirio Neo-Arameo
aij – Lishanid Noshan
amw – Lumaud a Neo-Arameo
bhn – Bohtan Neo-Arameo
bjf – Barzani Hudio Neo-Arameo
cld – Kaldea Neo-Arameo
hrt – Hértevin
huy – Hulaulá
jpa – Hudio Palestina Arameo
kqd – Koy Sanjaq Surat
lhs – Mlahsô
lsd – Lishana Deni
mid – Moderno a Mandeo
myz – Klasiko a Mandeo
sam – Samaritano nga Arameo
syc – Siriako (klasiko)
syn – Senaya
tmr – Hudio Babilonio Arameo
trg – Lishán Didán
tru – Turoyo
xrm – Armasiko (0–200 AD)
Listaan ti lingnguista
arc Imperial nga Arameo (700–300 BC)
  oar Daan nga Arameo (sakbay ti 700 BC)
  myz Klasiko a Mandeo
  xrm Armasiko (0–200 AD)
  jpa Hudio Palestina Arameo (200– AD)
Glottolog aram1259[4]
Linguaesperio 12-AAA
Aglaon daytoy nga artikulo kadagiti simbolo ti ponetiko ti IPA. No awan ti maitunos a suporta ti panangipaay, mabalin a makitam dagiti marka-ti-saludsod, kahon, wenno sabali pay a simbolo imbes a dagiti karakter ti Unicode .

Ti Arameo (Klasiko a Siriako: ܐܪܡܝܐ Aramaya) ket pamilia dagiti pagsasao (tradisional a naibagbaga a kas dagiti "dialekto") a tagikua ti pamilia ti Semitiko. A naisangsangayan daytoy, daytoy ket paset ti subpamilia ti Amianan a laud a Semitiko, a mangirama pay ti sasao a Kananea a kasla ti Hebreo ken Penisio. Ti Arameo a sinuratan ket kaaduan idi nga inam-ampon para kadagit sabali a pagsasao ken kaputotan dagiti alpabeto ti Arabiko ken moderno a Hebreo].

Iti las-ud dagiti 3,000-a tawtawen ti naisurat a pakasaritaan,[5] Ti Arameo ket nagserbi kadagiti nadumaduma a kas pagsasao ti administrasion dagiti imperio ken kas pagsasao iti nainlangitan a panagkararag. Daytoy idi ket lingua franca ti Neo Asirio nga Imperio, Neo-Babilonio nga Imperio ken Akuemenida nga Imperio, ti inaldaw a pagsasao ti Israel iti paset ti panawen ti Maikadua a Templo (539 SK – 70 AD), ti pagsasao a a mabalin a kaaduan nga inus-usar babaen ni Hesus [6][7] ti pagsasao ti dakkel a paspaset ti biblikal a liblibro ti Daniel ken Ezra, ken isu ti nangruna apagsasao ti Talmud ken Siriako a Kristianidad, a naisangayan ti Asirio a Simbaan ti Daya, ti Katoliko a Simbaan ti Kaldea, ti Taga-ugma a Simbaan ti Daya, ti Kristiano a Simsimbaan ni Santo Tomas iti India, ti Siriako nga Ortodokso a Simbaan ken ti Maronita a Simbaan.[8] Nupay kasta, ti Hudio Arameo ket maigiddiat idi manipud kadagiti sabali a porma iti panagiletra ken gramatika. Dagiti paset dagiti Nalukot a Manuskrito ti Natay a Baybay ket adda dagitoy iti Hudio ken Arameo a mangipakpakita ti naindumaan a panangiletra iti Hudio, a mainaig iti naindumaan a Hebreo a sinuratan. Ti Arameo ket isu pay idi ti kasisigud a pagsasao ti indihenio a tattao ti Bahrain sakbay tiIslam.[9]

Ti atiddog a pakasaritaan ti Arameo ken ti adu a pakaidumaan ket ti adu a pannakaus-usar ket nakaiturongan ti panagrang-ay kadagiti adu a sanga a karkaruay a sagpaminsap dagitoy a makunkuna kadagiti dialekto, urayno dagitoy ket sabalida metten ken sagpaminsan a naikedkeddengda a kas dagiti pagsasao. Isunga awan ti agmaymaysa, agtaltalinaay a pagsasao nga Arameo; iti tunggal maysa a panawen ken lugar timbes ket nga addaan iti bukodna a kita. Ti ARameo ket naitalinaay a kas liturhika a pagsasao babaen dagiti simbaan ti Dumaya a Kristiano, iti porma iti Siriako, ti karuay nga Arameo a nakaalaan ti Dumaya a Kristianidad, no mabalin wenno saan a dagitoy a omunidad ket nagsasaoda idi wenno ti sabali a porma ti Arameo a kas ti bukodda a bernakular, ngem nagbalbaliw metten it isabali a pagsasao a kas ti nangruna a pagsasao ti komunidad.

Ti Moderno nga Arameo ket naisasao tatta nga aldaw a kas umuna a pagsasao babaen dagiti adu a naiwarwara, kaaduan a bassit, ken kaadun a dagiti nisinsina a komunidad dagiti nagigiddiat a Kristiano, Hudio, ken dagiti Mandeo nga etniko a grupo ti Laud nga Asia[10]—a kaaduan kadagitoy iti Asirio iti porma iti Asirio a Neo-Arameo ken Kaldea Neo-Arameo—nga amin dagitoy ket nangitalinaay ti panag-usar iti kaaduan idi a lingua franca urayno dagiti simmarsaruno a panagsukat ti pagsasao a nasanay kadagiti amin a paset ti Tengnga a Daya. Dagiti pagsasao nga ARameo ket naikeddeng tattan a naisagmak.[11]

Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]

  1. ^ Reperensia ti Imperial nga Arameoc (700–300 BC) iti Ethnologue (maika-17 nga ed., 2013)
    Reperensia ti Daan nga Arameo (sakbay ti 700 BC) iti Ethnologue (maika-17 nga ed., 2013)
    Reperensia ti Asirio Neo-Arameo iti Ethnologue (maika-17 nga ed., 2013)
  2. ^ "The Aramaic Text in Demotic Script: The Liturgy of a New Year's Festival Imported from Bethel to Syene by Exiles from Rash". JSTOR. 
  3. ^ "Manichaean Aramaic in the Chinese Hymnscroll". Links.jstor.org. Naala idi 2014-03-20. 
  4. ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin; Bank, Sebastian, dagiti ed. (2016). "Aramaic". Glottolog 2.7. Jena: Instituto para iti Ebolusionario nga Antropolohia ni Max Planck. 
  5. ^ Ti Arameo ket agparang iti ayan ti nagbaetan ti maika-11 ken maika-9 a siglo SK. Ni Beyer (1986: 11) ket mangisingasing a ti naisurat nga Arameo ket mabalin a napetsaan manipud idi maika-11 a siglo SK, gapu ta nabangon daytoy babaen idi maika-10 a siglo, nga isu ti nangipetsaanna ti kaduogan a sinursurat iti akin-abagatan a Siria. Ni Heinrichs (1990: x) ket nagus-usar ti saan unay a kontrobersial a petsa iti maika-9 a siglo, a daytoy ket addaan iti nalawag ken adu a pannakapasingked.
  6. ^ Allen C. Myers, ed. (1987). "Aramaic". The Eerdmans Bible Dictionary. Grand Rapids, Michigan: William B. Eerdmans. p. 72. ISBN 0-8028-2402-1. Sapasap a naitunosan a ti Arameo ket sapasap idi a pagsasao ti Israel idi umuna a siglo AD. Ni Hesus ken dagiti disipolona ket nagsasao iti Galileo a dialekto, a nailasin idi daytoy manipud iti Herusalem (Matt. 26:73). 
  7. ^ "What Language Did Jesus Speak?". Markdroberts.com. Naala idi 2014-03-20. 
  8. ^ Beyer 1986: 38–43; Casey 1998: 83–6, 88, 89–93; Eerdmans 1975: 72.
  9. ^ "Tradition and Modernity in Arabic Language And Literature". J R Smart, J. R. Smart. 2013. 
  10. ^ Heinrichs 1990: xi–xv; Beyer 1986: 53.
  11. ^ Naby, Eden. "From Lingua Franca to Endangered Language". Assyrian International News Agency. 

Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]

  • Beyer, Klaus (1986). The Aramaic language: its distribution and subdivisions. Vandenhoeck und Ruprecht. ISBN 3-525-53573-2. 
  • Casey, Maurice (1998). Aramaic sources of Mark's Gospel. Cambridge University Press. ISBN 0-521-63314-1. 
  • "Aramaic". The Eerdmans Bible Dictionary. Grand Rapids, Michigan, USA: William B Eerdmans. 1975. ISBN 0-8028-2402-1. 
  • Frank, Yitzchak (2003). Grammar for Gemara & Targum Onkelos ((expanded edition) nga ed.). Feldheim Publishers / Ariel Institute. ISBN 1-58330-606-4. 
  • Heinrichs, Wolfhart, ed. (1990). Studies in Neo-Aramaic. Atlanta, Georgia: Scholars Press. ISBN 1-55540-430-8. 
  • Nöldeke, Theodor (2001). Compendious Syriac Grammar. Winona Lake: Eisenbrauns. ISBN 1-57506-050-7. 
  • Richard, Suzanne (2003). Near Eastern Archaeology: A Reader (Illustrated nga ed.). EISENBRAUNS. ISBN 978-1-57506-083-5. 
  • Rosenthal, Franz (1995). A Grammar of Biblical Aramaic (Maika-6 nga, revised nga ed.). Otto Harrassowitz, Wiesbaden. ISBN 3-447-03590-0. 
  • Sabar, Yona (2002). A Jewish Neo-Aramaic Dictionary. Harrassowitz. ISBN 978-3-447-04557-5. 
  • Sokoloff, Michael (2002). A Dictionary of Jewish Babylonian Aramaic. Ramat Gan: Bar-Ilan UP; Johns Hopkins UP. ISBN 965-226-260-9. 
  • Sokoloff, Michael (2002). A Dictionary of Jewish Palestinian Aramaic (2nd nga ed.). Bar-Ilan UP; Johns Hopkins UP. ISBN 965-226-101-7. 
  • Stevenson, William B. (1962). Grammar of Palestinian Jewish Aramaic (2nd nga ed.). Clarendon Press. ISBN 0-19-815419-4. 

Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]

Midia a mainaig iti Pagsasao nga Arameo iti Wikimedia Commons