Urano
Naggapo idiay Ilokano Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia
(Naibaw-ing manipud idiay Uranus (planeta))
Ti Urano a maipakpakita nga awan ti langlanga nga innala daytoy ti Voyager 2
|
|||||||||||||||||||
|
Panakaduktalan
|
|||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Naduktalan babaen ni | William Herschel | ||||||||||||||||||
| Petsa a panaduktalan | Marso 13, 1781 | ||||||||||||||||||
|
Dagiti pagnaganan
|
|||||||||||||||||||
| Pannakaibalikas |  i/ˈjʊərənəs/ wenno i/jʊˈreɪnəs/ |
||||||||||||||||||
| Panangilasin | Uranian | ||||||||||||||||||
| Panawen J2000 | |||||||||||||||||||
| Aphelion | |||||||||||||||||||
| Perihelion |
|
||||||||||||||||||
| Semimayor a panagtayyek |
|
||||||||||||||||||
| Panakaidumduma | 0.044 405 586 | ||||||||||||||||||
| Panawen ti panagliklikmut |
|
||||||||||||||||||
| Sinodiko a panawen | 369.66 days[3] | ||||||||||||||||||
| Promedio a kapardas ti panagliklikmut | 6.81 km/s[3] | ||||||||||||||||||
| Medio nga anomalia | 142.955 717° | ||||||||||||||||||
| Panaglikigan | 0.772 556° aginggana ti Ekliptika 6.48° aginggana ti ekuador ti Init 1.02° aginggana ti Saan a nagbalbaliw a dalumpinas[4] |
||||||||||||||||||
| Longitud iti panagngato a buko | 73.989 821° | ||||||||||||||||||
| Pangsuppiat iti perihelion | 96.541 318° | ||||||||||||||||||
| Dagiti satelites | 27 | ||||||||||||||||||
|
Maipapan ti bagi a pakaidumaan
|
|||||||||||||||||||
| Ekuador a rayus | 25,559 ± 4 km 4.007 it Daga[5] |
||||||||||||||||||
| Polar a rayus | 24,973 ± 20 km 3.929 it Daga[5] |
||||||||||||||||||
| Panakadalumpinas | 0.022 9 ± 0.000 8[lower-alpha 2] | ||||||||||||||||||
| Palikaw | 159,354.1 km[6] | ||||||||||||||||||
| Kalawa ti rabaw | 8.115 6×109 km2[6] 15.91 iti Daga |
||||||||||||||||||
| Kadakkel | 6.833×1013 km3[3] 63.086 iti Daga |
||||||||||||||||||
| Kapuskol | (8.6810 ± 0.0013)×1025 kg 14.536 iti Daga GM=5 793 939 ± 13 km3/s2 |
||||||||||||||||||
| Medio a densidad | 1.27 g/cm3[3] | ||||||||||||||||||
| Pigsa a mangguyod ti rabaw nga ekuador | 8.69 m/s2[3] 0.886 g |
||||||||||||||||||
| Kapardas a panaglibas | 21.3 km/s[3] | ||||||||||||||||||
| Panagtayyek ti bituen a panawen |
−0.718 33 nga al-aldaw 17 o 14 min 24 s[5] |
||||||||||||||||||
| Kapardas a panagtayyek nga ekuador | 2.59 km/s 9,320 km/h |
||||||||||||||||||
| Batuag a pagtayyekan | 97.77°[5] | ||||||||||||||||||
| Amianan nga ungto kanawan nga agpangato | 17 o 9 min 15 s 257.311°[5] |
||||||||||||||||||
| Amianan nga ungto panaglikig | −15.175°[5] | ||||||||||||||||||
| Albedo | 0.300 (Bono) 0.51 (geom.)[3] |
||||||||||||||||||
| Rabaw temp. 1 bar level 0.1 bar (tropopausa)[7] |
|
||||||||||||||||||
| Nalawag a kinadakkel | 5.9 aginggana ti 5.32[3] | ||||||||||||||||||
| Anggulo a diametro | 3.3"–4.1"[3] | ||||||||||||||||||
| Timbengan a katayag | 27.7 km[3] | ||||||||||||||||||
| Panakaibuklan | (Ababbaba ngem 1.3 bar)
|
||||||||||||||||||
Ti Urano ket isu ti maikapito a planeta manipud ti Init. Isu daytoy ti addaan ti maikatlo a rayos ti planeta ken ti maikapat a kadakkelan a masa ti planeta iti Sistema a Solar. Nainaganan daytoy manopud ti diosen ti Griego iti langit a ni Urano (Taga-ugma a Griego: Οὐρανός), ti amam ni Kronus (Saturno) ken apo ni Zeus (Hupiter). Nupay daytoy ket makita iti mata a kas dagiti klasiko a planeta, daytoy ket saan a naibigbigan a kas maysa a planeta dagiti taga-ugama nga agpalpaliiw gapu ta nalidem ken nabuntog a panagliklikmut na.[11] Ni Apo William Herschel ket nagirangaran ti panakadiskobre na idi Marso 13, 1781, a panakapadakket ti namammuan a pagbeddengan iti Sistema a Solar para iti pinakauna iti moderno a pakasaritaan. Ti Urano ket isu pay ti immuna a planeta a nadiskobre babaen ti teleskopio.
 |
Daytoy nga artikulo ket maysa a pungol. Makatulongka iti Wikipedia babaen ti panangnayon wenno panangtarimaan iti daytoy nga artikulo. |
[urnosen] Pinagibasaran
- ^ Dagiti panagpalpalikmut nga elemento ket itudo na ti Urano a sistema, ken dagiti napardas nga oskulador a kuenta iti umisu a J2000 a panawen. Ti barisentro a kuantidad ket naited ngamin ket, ti panaggiddiat iti planetario a sentro, saan da a makaala kadagti makita a panagsuksukat ti inaldaw a panag-gunay dagiti bulan.
- ^ Naikarkulo babaen dagiti datos manipud ti Seidelmann, 2007.[5]
- ^ Karkulo iit He, H2 ken CH4 molar praksiones a naibatay iti 2.3% a panagtitipon ti kaadu iti metano aginggana ti hidrogeno ken ti 15/85 He/H2 a kaadu a nairukod iti tropopausa.
- ^ Yeomans, Donald K. (Hulio 13, 2006). "HORIZONS System". NASA JPL. http://ssd.jpl.nasa.gov/?horizons. Naala idi Agosto 8, 2007. Idiay sitio, mapan iti "web interface" ken pilien ti "Ephemeris a Kita: DAGITI ELEMENTO", "Puntaan a Bagi: Urano a Barisentro" ken "SEntro: Init".
- ^ Seligman, Courtney. "Rotation Period and Day Length". http://cseligman.com/text/sky/rotationvsday.htm. Naala idi Agosto 13, 2009.
- ^ 3.0 3.1 3.2 3.3 3.4 3.5 3.6 3.7 3.8 3.9 Williams, Dr. David R. (Enero 31, 2005). "Kinapudno a Papel tiUrano". NASA. http://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/factsheet/uranusfact.html. Naala idi Agosto 10, 2007.
- ^ "Ti MeanPlane (Saan a nagbalbaliw a dalumpinas) iti Sistema Solar a lumablabas babaen ti barisentro". April 3, 2009. http://home.surewest.net/kheider/astro/MeanPlane.gif. Naala idi Abril 10, 2009. (naipataud babaen ti Solex 10 sinurat babaen ni Aldo Vitagliano; kitaen pay ti Saan a nagbalbaliw a dalumpinas)
- ^ 5.0 5.1 5.2 5.3 5.4 5.5 5.6 Template:Cite doi
- ^ 6.0 6.1 Munsell, Kirk (Mayo 14, 2007). "NASA: Eksplorasion iti Sistema Solar: Dagiti planeta: Urano: Dagiti Kinapudno ken Bil-bilang". NASA. http://solarsystem.nasa.gov/planets/profile.cfm?Object=Uranus&Display=Facts. Naala idi Agosto 13, 2007.
- ^ 7.0 7.1 Template:Cite doi
- ^ Template:Cite doi
- ^ Template:Cite doi
- ^ Feuchtgruber, H.; Lellouch; Bézard; Encrenaz; De Graauw; Davis; Lellouch, E.; B. Bezard; et al. (1999). "Panakita ti HD iti tangatan iti Urano ken Neptuno: mayasa a baro a panakaala ti D/H a proporsion". Astronomia ken Astropisiko 341: L17–L21. Bibcode 1999A&A...341L..17F.
- ^ "MIRA a Pangpasyar kadagiti Bitbituen a Programa a Panag-adal iti Internet". Monterey a Instituto para iti Panagsukimaty iti Astronomia. http://www.mira.org/fts0/planets/101/text/txt001x.htm. Naala idi Agostot 27, 2007.
|
||||||||||||||||||||
