Pagilian nga isla

Manipud iti Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia
Lumaktaw idiay: pagdaliasatan, agbiruk
Dagiti naturay nga estado ken dagiti estado nga addaan iti limitado a pannakabigbig a napno kadagiti isla (Ti Australia ket naikeddeng akas maysa a kontinente): dagiti addaan kadagiti pagbeddengan a daga ket namarisan iti berde, ken dagiti awanan ket namarisan iti nangisit nga asul

Ti maysa a pagilian nga isla ket ti pagilian a ti kangrunaan a teritoriona ket buklen ti maysa wenno ad-adu nga isla wenno dagiti parte ti isla. Manipud iti 2011, 46 (agarup a 24%[1]) kadagiti 193 estado a kameng ti UN ket dagiti pagilian nga isla.

Politika[urnosen | urnosen ti taudan]

Ti porsiento dagiti pagilian nga isla a demokratiko ket ad-adu ngem dagiti kontinental a paglian. Iti pakasaritaan, nasansanayda iti talinaay ti politika negm dagit ikapadada a kontinental.[1]

Gubat[urnosen | urnosen ti taudan]

Dagiti pagilian nga isla ket masasanda a gapuanan ti panagrukma iti baybay ken historikal a pagbaetan a karibal dagiti pagilian.[2]Dagiti isla a pagilian ket nakarkaroda a maatake babaen dagiti dakkel, ken kontinental a pagilian gapu ti kadakkelda ken panagkamkammatalekda kadagiti linia ti komunikasion iti baybay ken angin.[3]Adu kadagiti pagilian nga isla ket nakarkaroda pay a akabilen dagiti mersenario ken dagiti ganganaet nga agparparukma,[4]urayno ti pannakaisaluminada ket pakarigatan ti pannakapuntada. Dagiti nabileg apagilian,kas ti Nagkaykaysa a Pagarian ket mabalinda nga agparang-ay iti marinapara iti panagsalaknib ken panangipangato iti interesadoda, ken sagpaminsan a makunkuna iti bileg ti baybay.

Dagiti natural a rekurso[urnosen | urnosen ti taudan]

Adu kadagiti pagilian nga isla ket nakraoda nga agkamkamatalekda iti ikan a kas ti kangrunaan a taraonda. Adda met dagiti dadduma amapmapan iti mapabaro nga enerhia—a kas ti bileg ti angin, bileg ti danum, bileg ti heotermal ken biodiesel manipud iti lana ti copra—tapno mabakalanda dagit presio ti lana.[5]

Heograpia[urnosen | urnosen ti taudan]

Adda met dagiti pagilian nga isla ket nakarkaroda a maapektaran ngem dagiti dadduma pagilian babaen ti panabaliw ti klima, ng agapataud kadagit iproblema a kas ti panagpabassit iti panagusar ti dagaw, kabassit ti danum ken sagpaminsan pay a gapunan kadagiti banag a maipanggep iti panabaliw iti pagtaengan. Adda met dagiti pagilian nga isla nga ababa ti ayanda ket agin-inutda a lumlumned babaen iti ngumatngato a danum iti Taaw Pasipiko.[6]Mabanagan pay dagit ipagilian nga isla itipanagbaliw ti klima babaen dagit inatural a didigra a kas dagiti tropikal nga alipugpog,dagiti bagio, dagiti layus ken igaw.[7] Idi 2011, ti Center for Climate Change Law (CCCL) ket nagtengngel it ikomperensia napanan dagiti 272 ra nagrehistro manipud kadagiti 39 a pagilian nga isla a natituluan iti Legal Issues for Threatened Island Nations.[8]

Ekonomia[urnosen | urnosen ti taudan]

Ad kadagiti pagilian nga isla ket nakaroda nga agkamkammatalek kadagiti import ken nakaroda a maapektaran babaen dagiti panagbaliw iti ekonomia ti sangalubongan.[9] Dagiti ekonomia dagiti pagilian nga isla ket kadawyanda a basbassit ken nakarkaroda a maapektaran kadagiti ngina ti panagipatulod, pannakadadael ti inpraestrutura babaen ti enbiromento, ken ti pannakaisalumina kadagiti dadduma nga ekonomia kadagiti dakdakkel a pagilian; dagiti mailaksid ket mairaman ti Hapon, Australia ken ti Nagkaykaysa a Pagarian[10][11][12] Ti kaaduan nga industria para kadagiti adu a pagilian nga isla ket turismo.[13]

Komposision[urnosen | urnosen ti taudan]

Dagiti pagilian nga isla ket kadawyanda a bassit nga addaan kadagiti bassit a populasion, urayno adda met, kas iti Indonesia ken Hapon ket isuda dagit mailakid.[14]

Adda met dagiti pagilian nga isla a naisentro iti maysa wenno dua a nagruna nga is-isla, kas ti Nagkaykaysa a Pagarian, Trinidad ken Tobago, Baro a Selanda, Kuba, Bahrain, Abu Dhabi, Singapur ken Taiwan. Dagiti dadduma ket naiwarwarasda kadagiti ginasut wenno rinibu a babbabassit nga isla, kas ti Indonesia, Hapon, ti Filipinas, Seychelles, ken ti Maldibas. Adda met dagit pagilian nga isla a makibinningay iti maysa wenno ad-adu iti bukodda nga is-isla kadagiti sabali a pagilian, kas ti Nagkaykaysa a Pagarian ken ti Irlanda; Haiti ken ti Republika a Dominikano; ken ti Indonesia, a makibinningayda kadagiti isla iti Papua Baro a Guinea, Brunei, Daya a Timor, ken Malaysia. Ti Malaysia ken Singapur ket ti pay sabali a pagarigan iti daytoy ken ti naud-udi ket parte idi ti dati aginggana idi 1965.

Iti heograpia, to pagilian ti Australia ket naikeddeng a kas kontinenteal a masa ti daga imbes a maysa nga isla, a mangsakop ti kadakkelan a masa ti daga ti kontinente ti Australia. Iti napalabas, nupay kasta, naikeddeng idi daytoy a kas maysa nga isla para kadagiti panggep ti turismo.[15] (among others) and is still often referred to as such.[16]


Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]

  1. ^ a b Ott, Dan (1996). Small is Democratic. Routledge. p. 128. ISBN 0-8153-3910-0. 
  2. ^ Chasle, Raymond (1 Oktubre 1986). "The quest for identity. (island countries)". UNESCO Courier. Naala idi 2009-02-01. 
  3. ^ Perry, Walt L.; Robert W. Button; Jerome Bracken; Thomas Sullivan; Rand Corporation; United States Navy; Jonathan Mitchell (2002). Measures of Effectiveness for the Information-age Navy. Rand Corporation. p. 7. ISBN 0-8330-3139-2. 
  4. ^ WREN, CHRISTOPHER S. (Disiembre 9, 1989). "Mercenary Holding Island Nation Seeks Deal". New York Times. Naala idi 2009-02-01. 
  5. ^ Xingwei, Huang (2008-10-17). "Pacific Islands countries switch to renewable energy source due to increasing fuel prices". Naala idi 2009-02-01. 
  6. ^ "Leader of disappearing island nation says climate change an issue of survival, not economics". Hunio 5, 2008. Naala idi 2009-02-01. 
  7. ^ "FAO: Climate change threatens food security of Pacific island countries". Disiembre 2, 2008. Naala idi 2009-02-01. 
  8. ^ http://www.earth.columbia.edu/articles/view/2826
  9. ^ "Global economic crisis a concern for Pacific island countries". 2008-10-28. Naala idi 2009-02-01. 
  10. ^ "WTO/FORSEC Trade Policy Course for Pacific island countries". 9 Marso 2001. Naala idi 2009-02-01. 
  11. ^ "NZ calls for global solutions to problems faced by small island nations". 2005-01-18. Naala idi 2009-02-01. 
  12. ^ Garg, Sarika. "U.N. ambassador gives keynote". Naala idi 2009-02-01. 
  13. ^ "China enlists Pacific island countries as tourist destinations, XINHUA.". The America's Intelligence Wire. 10 Agosto 2004. Naala idi 1 Pebrero 2009. 
  14. ^ "Wen pledges new aid to Pacific countries". International Herald Tribune. Abril 5, 2006. Naala idi 2013-08-21. 
  15. ^ "Australian Naval Defence". The Brisbane Courier. 24 Hulio 1897. Naala idi 2009-01-31. 
  16. ^ "China, Pacific island countries discuss cooperation at forum meeting". Naala idi 2009-02-01.