Republika ti Irlanda

Naggapo idiay Ilokano Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia
Lumaktaw idiay: pagdaliasatan, biruken
Irlanda[a]
Éire
Wagayway Eskudo
"Amhrán na bhFiann"  
(Ilokano: Ti Kanta ti Soldado)
Lokasion ti  Irlanda  (nangisit a berde, iti isla iti Irlanda)– idiay Europa  (berde ken nangisit a kolordapo)– idiay Kappon ti Europa  (berde)  —  [Leyenda]
Lokasion ti  Irlanda  (nangisit a berde, iti isla iti Irlanda)

– idiay Europa  (berde ken nangisit a kolordapo)
– idiay Kappon ti Europa  (berde)  —  [Leyenda]

Kapitolio
ken kadakkelan a siudad
Dublin
53°20.65′N 6°16.05′W / 53.34417°N 6.26750°W / 53.34417; -6.26750
Opisial a sasao Irlandes[1]
Ingles
Etniko a grupgrupo (2006) 87% Irlandes,
13% dadduma pay ken saan a nainaganan[2][3]
Nagan dagiti umili Irlandes
Gobierno Batay-linteg
Parlamentario a republika
 -  Presidente Michael D. Higgins
 -  Taoiseach Enda Kenny
 -  Tánaiste Eamon Gilmore
Lehislatura Oireachtas
 -  Akin-ngato a kamara Seanad Éireann
 -  Akin-baba a kamara Dáil Éireann
Pannakawayawayas Manipud ti Nagkaykaysa a Pagarian
 -  Nairangarang 24 Abril 1916 
 -  Napasingkedan 21 Enero 1919 
 -  Mabigbigan 6 Didiembre 1922 
 -  Batay-linteg 29 Disiembre 1937 
 -  Simmina ti Mankomunidad 18 Abril 1949 
Kalawa
 -  Dagup 70,273 km2 (Maika-120)
27,133 sq mi
 -  Danum (%) 2.00
Populasion
 -  2011 (senso) 4,581,269 (Maika-119)
 -  Densidad 65.2/km2 (Maiak-142)
168.8/sq mi
GDP (PPP) 2011 karkulo
 -  Dagup $175.185 bilion[4] (Maika-55)
 -  Tunggal maysa a tao $39,312[4] (Maika-15)
GDP (nominal) 2011 karkulo
 -  Dagup $212.792 bilion[4] (Maika-42)
 -  Tunggal maysa a tao $47,751[4] (Maika-14)
Gini (2011) 29.8[5]
ababa
HDI (2013) decrease 0.899[6]
nangato unay · Maika-11
Kuarta Euro ()[paammo 1] (EUR)
Sona ti oras WET (UTC+0)
 -  Kalgaw (DST) IST (WEST) (UTC+1)
Pormat ti petsa dd/mm/yyyy
Pagmanehuan kanigid
Kodigo ti panagtawag 353
TLD ti internet .ie[b]
a. ^ Artikulo 4 iti Batay-linteg ti Irlanda ket iparangarang na a ti nagan ti Estado ket Irlanda; Paset 2 iti Tignay Republika ti Irlanda 948 ket iparangarangna a ti panangipalpalawag ti estado ket ti Republika ti Irlanda.[7]
b. ^ Ti .eu a pagturayan ket maususar pay, maibingbingayan daytoy kadagiti estado a kameng iti Kappon ti Europa.
Daytoy nga artikulo ket maipanggep ti naturay nga estado. Para iti isla, kitaen ti Irlánda.

Ti Irlanda[8] (/ˈaɪərlənd/ wenno /ˈɑrlənd/; Irlandes: Éire, pannakabalikas [ˈeːɾʲə] ( denggen)), ilawlawag a kas ti Republika ti Irlanda (Irlandes: Poblacht na hÉireann),[9] ket maysa a naturay nga estado idiay Europa a nakasakup ti agarup a makalima iti isla iti addaan ti isu met laeng a nagan. Ti kapitolio na daytoy ket ti Dublin. Ti populasion ti estado ket 4.58 riwriw idi 2011. Daytoy ket maysa a batay-linteg a republika a tinurayan ti maysa a parlamentario a demokrasia, nga addaan ti nabutosan a presidente nga agserserbi a kas ti daulo iti estado. Kameng daytoy iti Kappon ti Europa. Ti Irlanda ket maysa a naparang-ay a pagilian nga addan ti maikapito a kangtuan a Pagsurotan ti Panagrangrang-ay ti Nagtagitaoan.[10] Daytoy a pagilian ket nangato a nairanggo para iti nawaya a pagladditan, nawaya nga ekonomia ken demokrasia ken nawaya a politika. Ti Irlanda ket kameng pay ti Konseho ti Europa, tie Organisasion para itir Ekonomia Pagtitinnulongan ken Panagrangrang-ay, ti Organisasion ti Komersio ti Lubong ken ti Nagkaykaysa a Pagpagilian.

Paammo[urnosen | urnosen ti taudan]

  1. ^ Sakbay idi 2002, ti Irlanda ket agus-usar ti punt (libra ti Irlandes) nga isu daytoy ti kuarta a maus-usar. Ti euro ket immuna a maus-usar idi 1999.

Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]

  1. ^ "Tignay dagiti Opisia a Pagsasao 2003". Opisina iti Abogado Heneral. Naala idi 18 Pebrero 2012. 
  2. ^ "Ireland". CIA World Factbook. Central Intelligence Agency. Naala idi 28 Agosto 2011. 
  3. ^ "CSO 2006 a Senso – Volume 5 – Etniko wenno Kultural a Likud a lugar (a mairaman dagiti Irlandes nga agbanbaniaga a komunidad)" (PDF). 2006. Naala idi 9 Hulio 2009. 
  4. ^ a b c d "Ireland". Internasional a Pundo ti Panguartaan. Naala idi 29 Abril 2011. 
  5. ^ "Gini coefficient of equivalised disposable income (source: SILC)". Eurostat Data Explorer. Naala idi 13 Agosto 2013. 
  6. ^ "2014 Human Development Report Summary". United Nations Development Programme. 2014. pp. 21–25. Naala idi 27 Hulio 2014. 
  7. ^ John Coakley (20 Agosto 2009). Ti Politika idiay Republika ti Irlanda. Taylor & Francis. p. 76. ISBN 9780415476720. Naala idi 2 Mayo 2011. 
  8. ^ Gobierno ti Irlanda (1937). "Artikulo 4". Batay-linteg iti Irlanda. Dublin: Opisina ti Papeleria. "Ti nagan ti Estado ket Éire, wenno, iti Inggles a pagsasao, Ireland." 
  9. ^ Gobierno iti Irlánda (1948). "Artikulo 2". Tignay ti Republika ti Irlanda, 1948. Dublin: Gobierno iti Irlanda. "A daytoy ket mairangarang a ti pannakaipalpalawag ti Estado ket isun to ti Republika ti Irlanda." 
  10. ^ Magkaykaysa a Pagpagilian (2011). "Tabla 1". Panagrangrang-ay ti Nagtagitaoan ken dagiti komponente na. Programa a Panagrangrang-ay ti Nagkaykaysa a Pagpagilian. Naala idi 26 Nobiembre 2011.