Polonia

Manipud iti Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia
Lumaktaw idiay: pagdaliasatan, biruken
Republika ti Polonia
Rzeczpospolita Polska
Wagayway Eskudo

Mazurek Dąbrowskiego
(Mazurka ni Dąbrowski)
Lokasion ti  Polonia  (nagisit a berde)– idiay Europa  (berde ken nangisit a kolordapo)– idiay Kappon ti Europa  (berde)  —  [Leyenda]
Lokasion ti  Polonia  (nagisit a berde)

– idiay Europa  (berde ken nangisit a kolordapo)
– idiay Kappon ti Europa  (berde)  —  [Leyenda]

Kapitolio
ken kadakkelan a siudad
Warsaw
52°13′N 21°02′E / 52.217°N 21.033°E / 52.217; 21.033
Opisial a pagsasao Polako
Rehional a pagsasao Aleman, Kasubio, Lituano, Silesiano, Ukraniano
Etniko a grupgrupo (2002) 96.7% Polako,
3.3% dagiti dadduma pay a saan a nainaganan
Nagan dagiti umili Polako, Taga-Polonia
Gobierno Parlamentario a republika
 -  Presidente Andrzej Duda
 -  Kangrunaan a Ministro Ewa Kopacz
Lehislatura Nailian a Gimong
 -  Akin-ngato a kamara Senado
 -  Akin-baba a kamara Sejm
Pannakabangon
 -  Kristianisasion[c] Abril 14, 966 
 -  Umuna a Republika Hulio 1, 1569 
 -  Maikadua a Republika Nobiembre 11, 1918 
 -  Republika dagiti Tattao Disiembre 31, 1944 
 -  Maikatlo a Republika ti Polonia Emero 30, 1990 
Kalawa
 -  Dagup 312,685 km2[d] (Maika-70)
120,696.41 sq mi
 -  Danum (%) 3.07
Populasion
 -  2010 (karkulo) 38,186,860 (Maika-34)
 -  2014 (senso) 38,485,779[1]
 -  Densidad 123/km2 (Maika-83)
319.9/sq mi
GDP (PPP) 2011 karkulo
 -  Dagup $771.658 bilion
 -  Tunggal maysa a tao $20,334
GDP (nominal) 2011 karkulo
 -  Dagup $513.821 bilion
 -  Tunggal maysa a tao $13,540
Gini (2013) negatibo nga idadakkel 32.73[2]
kalalainganna
HDI (2013) 0.834[3]
nangato unay · Maika-35
Kuarta Złoty (PLN)
Sona ti oras CET (UTC+1)
 -  Kalgaw (DST) CEST (UTC+2)
Pagmanehuan kanawan
Kodigo ti panagtawag 48
TLD ti internet .pl
1. ^a Kitaen,ti Dagiti saan nga opisial a pasasao iti Polonia.
2. ^b Saan nga opisial, Bieloruso, Kashubio, Lituano ken Aleman ket maus-usar kadagiti dagiti 20 a komuna nga opisina.
3. ^c Ti panaka-ampon ti Kristianidad idiay Polonia a kas makitkita babaen dagiti kaaduan a Polako, urayno ania man dagiti relihionda wenno awan, a kas maysa kadagiti kangrunaan a nailian a pakasaritaan a napasamak.
4. ^d Ti lugar iti Polonia babaen ti administratibo a pannakabingbingay, a kas naited ti Opisina ti Sentro nga Estadistika, ket 312,679 km2 (120,726 sq mi) a ti 311,888 km2 (120,421 sq mi) ket kalawa ti daga ken 791 km2 (305 sq mi) ket dagiti kalawa ti rabaw ti kaunegan a danum.
Polonia - Warsaw

Ti Polonia Dengngeni/ˈplənd/ (Polako: Polska), opisial a ti Republika iti Polonia (Polako: Rzeczpospolita Polska; Kasubio: Pòlskô Repùblika; Silesiano: Polsko Republika), ket maysa a pagilian idiay Tengnga nga Europa, nabeddengan daytoy babaen ti Alemania iti laud; ti Republika a Tseka ken Slovakia iti abagatan; Ukrania, Belarus ken Lituania iti daya; ken ti Baybay Baltik ken Kaliningrad Oblast, maysa a Ruso nga exclave, iti amianan. Ti dagup a kalawa ti Polonia ket 312,679 kuadrado kilometro (120,726 sq mi), a makaaramid daytoy ti maika-70 a kadakkelan a pagilian iti lubong ken ti maika-9 a kadakkelan idiay Europa. Ti Polonia ket adda ti population ti sumurok a 38 a riwriw a tattao, a makaaramid daytoy ti maika-34 a kaaduan ti populasion a pagilian iti lubong ken ti maikanem a kaaduan ti populasion a kameng iti Kappon ti Europa, nga isu daytoy ti kaaduan ti populasion a kameng ti kalpasan ti komunista. Ti Polonia ket maysa a unitario nga estado a binuklan dagiti 16 a voivodeship. Ti Polonia ket kameng iti Kappon ti Europa, NATO, ti Nagkaykaysa a Pagpagilian, ti Organisasion ti Komersio ti Lubong, ti Organisasion para iti Ekonomia a Pagtitinnulongan ken Panagrangrang-ay (OECD), Europeano nga Ekonomiko a Lugar, Ahensia ti Internasional nga Enerhia, Konsilo iti Europa, Organisasion para iti Salaknib ken Pagtitinnulongan iti Europa, Ahensia ti Internasional ti Atomiko nga Enerhia, G6, Konsilo dagiti Estado ti Baybay Baltik, Visegrád a Grupo, Weimar a Trianggulo ken Schengen a Tulagan.

Ti pannakabangon ti Polako nga estado ket nainaganan iti pannaka-ampon iti Kristianidad babaen ti nangturay a ni Mieszko I idi 966,[4] iti teritoria a kapadpada iti tatta nga aldaw a Polonia. Ti Pagarian iti Polonia ket naporma idi 1025, ken idi 1569 a nagpapigsa ti atiddog a kumaduaan iti Nalatak a Dukado iti Lituania babaen ti panagpirma ti Kappon iti Lublin, a nagbukel ti Polako–Lituano a Mankomunidad. Ti Mankomunidad ket awanen idi 1795 gapu ta nabingbingay dagiti daga ti Polonia kadagiti Pagarian ti Prusia, ti Imperio ti Rusia, aken ti Austria. Ti Polonia ket nakaala manen ti panakawayawayana a kas ti Maikadua a Polako a Republika idi 1918. Kalpasan ti dua a dekada, idi Septiembre 1939, ti Maikadua a Sangalubongan a Gubat ket nangrugi ti panagraut ti Polonia babaen ti Nasi nga Alemania ken ti Kappon ti Sobiet . Sumurok nga innem a riwriw a Polako nga umili ti natay iti dayta a gubat. Ti Polonia ket nagungar kalpasan kadagiti napalas a tawen iti uneg ti Sobiet a pannaka-impluensia a kas ti Republika dagiti Tattao aginggana idi 1989. Idi panawen ti Rebulosion iti 1989, ti 45 a kaatiddog ti komunismo a panagturay ket naruppuog ken ti demokratiko a panagturay ket nabagon. Daytoy ket nakaited ti pundasion ti moderno a Polonia, naam-ammuan babaen ti batay-linteg a kas ti "Mikatlo a Polako a Republika".

Nupay ti adu a pannakadadael ti pagilian a napadasan iti maikadua a Sangalubongan a Gubat, ti Polonia ket napakabaelan a nagpreserba kadagiti adu a bukodna a kultura a kabaknangan. Adda dagiti 14 nga agdama a tinawtawid a pagsaadan a naisuratan idiay listaan ti UNESCO a Tinawtawid ti Lubong idiay Polonia.[5]

Manipud idi gibus ti panawen ti komunista, ti Polonia ket nakagun-od ti "nangato unay" a ranggo ti banag iti panagrangrang-ay ti nagtagitaoan.

Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]

  1. ^ Główny Urząd Statystyczny. Baza Demografia. Ludność. Stan, ruch naturalny i wędrówki ludności w I kwartale 2014 r., stan na 31.03.2014. [1]
  2. ^ "Human Development Indicators of Poland". UNITED NATIONS DEVELOPMENT PROGRAMME. Naala idi 10 Mayo 2015. 
  3. ^ "2014 Human Development Report Summary". United Nations Development Programme. 2014. pp. 21–25. Naala idi 27 Hulio 2014. 
  4. ^ Lukowski, Jerzy; Zawaszki, Hubert (2001). Ti Ababa a Pakasaritaan iti Polonia (Umuna nga Edision nga ed.). Dagiti Biblioteka ti Unibersidad iti Stirling - Popular Loan (Q 43.8 LUK): Pagmaldita ti Unibesidad ti Cambridges. p. 3. ISBN 0521559170. 
  5. ^ "Polonia - UNESCO a Sentro ti Tinawtawid ti Lubong". Whc.unesco.org. Naala idi 2012-02-06. 

Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]

Midia a mainaig iti Polonia iti Wikimedia Commons