Polonia

Manipud iti Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia
Lumaktaw idiay: pagdaliasatan, agbiruk

Nagsasabtan: 52°N 20°E / 52°N 20°E / 52; 20

Republika ti Polonia
Rzeczpospolita Polska
Wagayway ti Poland
Eskudo ti Poland
Wagayway Eskudo
Nailian a kanta: 

Mazurek Dąbrowskiego
(Mazurka ni Dąbrowski)
Lokasion ti  Polonia  (nagisit a berde)– idiay Europa  (berde ken nangisit a kolordapo)– idiay Kappon ti Europa  (berde)  —  [Leyenda]
Lokasion ti  Polonia  (nagisit a berde)

– idiay Europa  (berde ken nangisit a kolordapo)
– idiay Kappon ti Europa  (berde)  —  [Leyenda]

Kapitolio
ken kadakkelan a siudad
Warsaw
52°13′N 21°02′E / 52.217°N 21.033°E / 52.217; 21.033
Opisial a pagsasao Polako
Rehional a pagsasao Aleman, Kasubio, Lituano, Silesiano, Ukraniano
Grupgrupo ti etniko (2002) 96.7% Polako,
3.3% dagiti dadduma pay a saan a nainaganan
Nagan dagiti umili Polako, Taga-Polonia
Gobierno Parlamentario a republika
Andrzej Duda
Beata Szydło
Lehislatura Nailian a Gimong
Senado
Sejm
Pannakabangon
Abril 14, 966
Hulio 1, 1569
Nobiembre 11, 1918
Disiembre 31, 1944
• Maikatlo a Republika ti Polonia
Emero 30, 1990
Kalawa
• Dagup
312,685 km2 (120,728 sq mi)[d] (Maika-70)
• Danum (%)
3.07
Populasion
• Karkulo idi 2010
38,186,860 (Maika-34)
• Senso idi 2014
38,485,779[1]
• Densidad
123 /km2 (318.6 /sq mi) (Maika-83)
GDP (PPP) Karkulo ti 2011
• Dagup
$771.658 bilion
• Tunggal maysa a tao
$20,334
GDP (nominal) Karkulo ti 2011
• Dagup
$513.821 bilion
• Tunggal maysa a tao
$13,540
Gini (2013) negatibo nga idadakkel 32.73[2]
kalalainganna
HDI (2013) 0.834[3]
nangato unay · Maika-35
Kuarta Złoty (PLN)
Sona ti oras CET (UTC+1)
• Kalgaw (DST)
CEST (UTC+2)
Agmaneho iti kanawan
Kodigo ti panagtawag 48
TLD ti internet .pl
  1. ^a Kitaen,ti Dagiti saan nga opisial a pasasao iti Polonia.
  2. ^b Saan nga opisial, Bieloruso, Kashubio, Lituano ken Aleman ket maus-usar kadagiti dagiti 20 a komuna nga opisina.
  3. ^c Ti panaka-ampon ti Kristianidad idiay Polonia a kas makitkita babaen dagiti kaaduan a Polako, urayno ania man dagiti relihionda wenno awan, a kas maysa kadagiti kangrunaan a nailian a pakasaritaan a napasamak.
  4. ^d Ti lugar iti Polonia babaen ti administratibo a pannakabingbingay, a kas naited ti Opisina ti Sentro nga Estadistika, ket 312,679 km2 (120,726 sq mi) a ti 311,888 km2 (120,421 sq mi) ket kalawa ti daga ken 791 km2 (305 sq mi) ket dagiti kalawa ti rabaw ti kaunegan a danum.
Polonia - Warsaw

Ti Polonia Dengngeni/ˈplənd/ (Polako: Polska), opisial a ti Republika iti Polonia (Polako: Rzeczpospolita Polska; Kasubio: Pòlskô Repùblika; Silesiano: Polsko Republika), ket maysa a pagilian idiay Tengnga nga Europa, nabeddengan daytoy babaen ti Alemania iti laud; ti Republika a Tseka ken Slovakia iti abagatan; Ukrania, Bielorusia ken Lituania iti daya; ken ti Baybay Baltiko ken Kaliningrad Oblast, maysa a Ruso nga exclave, iti amianan. Ti dagup a kalawa ti Polonia ket 312,679 kuadrado kilometro (120,726 sq mi), a makaaramid daytoy ti maika-70 a kadakkelan a pagilian iti lubong ken ti maika-9 a kadakkelan idiay Europa. Ti Polonia ket adda ti population ti sumurok a 38 a riwriw a tattao, a makaaramid daytoy ti maika-34 a kaaduan ti populasion a pagilian iti lubong ken ti maikanem a kaaduan ti populasion a kameng iti Kappon ti Europa, nga isu daytoy ti kaaduan ti populasion a kameng ti kalpasan ti komunista. Ti Polonia ket maysa a unitario nga estado a binuklan dagiti 16 a voivodeship. Ti Polonia ket kameng iti Kappon ti Europa, NATO, ti Nagkaykaysa a Pagpagilian, ti Organisasion ti Komersio ti Lubong, ti Organisasion para iti Ekonomia a Pagtitinnulongan ken Panagrangrang-ay (OECD), Europeano nga Ekonomiko a Lugar, Ahensia ti Internasional nga Enerhia, Konsilo iti Europa, Organisasion para iti Salaknib ken Pagtitinnulongan iti Europa, Ahensia ti Internasional ti Atomiko nga Enerhia, G6, Konsilo dagiti Estado ti Baybay Baltik, Visegrád a Grupo, Weimar a Trianggulo ken Schengen a Tulagan.

Populasion[urnosen | urnosen ti taudan]

Pakasaritaan[urnosen | urnosen ti taudan]

Ti pannakabangon ti Polako nga estado ket nainaganan iti pannaka-ampon iti Kristianidad babaen ti nangturay a ni Mieszko I idi 966,[4] iti teritoria a kapadpada iti tatta nga aldaw a Polonia. Ti Pagarian iti Polonia ket naporma idi 1025, ken idi 1569 a nagpapigsa ti atiddog a kumaduaan iti Nalatak a Dukado iti Lituania babaen ti panagpirma ti Kappon iti Lublin, a nagbukel ti Polako–Lituano a Mankomunidad. Ti Mankomunidad ket awanen idi 1795 gapu ta nabingbingay dagiti daga ti Polonia kadagiti Pagarian ti Prusia, ti Imperio ti Rusia, aken ti Austria. Ti Polonia ket nakaala manen ti panakawayawayana a kas ti Maikadua a Polako a Republika idi 1918. Kalpasan ti dua a dekada, idi Septiembre 1939, ti Maikadua a Sangalubongan a Gubat ket nangrugi ti panagraut ti Polonia babaen ti Nasi nga Alemania ken ti Kappon ti Sobiet . Sumurok nga innem a riwriw a Polako nga umili ti natay iti dayta a gubat. Ti Polonia ket nagungar kalpasan kadagiti napalas a tawen iti uneg ti Sobiet a pannaka-impluensia a kas ti Republika dagiti Tattao aginggana idi 1989. Idi panawen ti Rebulosion iti 1989, ti 45 a kaatiddog ti komunismo a panagturay ket naruppuog ken ti demokratiko a panagturay ket nabagon. Daytoy ket nakaited ti pundasion ti moderno a Polonia, naam-ammuan babaen ti batay-linteg a kas ti "Mikatlo a Polako a Republika".

Nupay ti adu a pannakadadael ti pagilian a napadasan iti maikadua a Sangalubongan a Gubat, ti Polonia ket napakabaelan a nagpreserba kadagiti adu a bukodna a kultura a kabaknangan. Adda dagiti 14 nga agdama a tinawtawid a pagsaadan a naisuratan idiay listaan ti UNESCO a Tinawtawid ti Lubong idiay Polonia.[5]

Manipud idi gibus ti panawen ti komunista, ti Polonia ket nakagun-od ti "nangato unay" a ranggo ti banag iti panagrangrang-ay ti nagtagitaoan.

Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]

  1. ^ Główny Urząd Statystyczny. Baza Demografia. Ludność. Stan, ruch naturalny i wędrówki ludności w I kwartale 2014 r., stan na 31.03.2014. [1]
  2. ^ "Human Development Indicators of Poland". UNITED NATIONS DEVELOPMENT PROGRAMME. Naala idi 10 Mayo 2015. 
  3. ^ "2014 Human Development Report Summary" (PDF). United Nations Development Programme. 2014. pp. 21–25. Naala idi 27 Hulio 2014. 
  4. ^ Lukowski, Jerzy; Zawaszki, Hubert (2001). Ti Ababa a Pakasaritaan iti Polonia (Umuna nga Edision nga ed.). Dagiti Biblioteka ti Unibersidad iti Stirling - Popular Loan (Q 43.8 LUK): Pagmaldita ti Unibesidad ti Cambridges. p. 3. ISBN 0521559170. 
  5. ^ "Polonia - UNESCO a Sentro ti Tinawtawid ti Lubong". Whc.unesco.org. Naala idi 2012-02-06. 

Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]

Midia a mainaig iti Polonia iti Wikimedia Commons