Sasao nga Oceaniko

Manipud iti Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia
Darsen a mapan iti pagdaliasatan Darsen a mapan agbiruk
Oceaniko
Heograpiko a
pannakaiwarwaras
Melanesia, Mikronesia, Polinesia
Lingguistika a pannakaidasig Austronesio
Proto-pagsasao Proto-Oceaniko
Pannakabingbingay
Glottolog ocea1241[1]
Oceanic languages.svg
Dagiti sanga ti Oceaniko
  Temotu
Dagiti nangisit nga immitlog iti patingga ti akin-amianan a laud ti Mikronesia ket ti Sasao a Sunda–Sulawesi a tinawtawagan iti Palauano ken Chamorro. Dagiti nangisit a timbukel nga agraman iti berde ket dagiti adda iti baybay a sasao a Papuano.

Dagiti agarup a 450 a sasao nga Oceaniko ket nasayaatda a napundar a pamilia ti sasao nga Austronesio. Ti lugar asinakupan dagiti agsasao ket mairaman ti Polinesia, ken ti pay kaaduan ti Melanesia ken Mikronesia.

Ngem uray no sakupenna ti nalawa a lugar, ti sasao nga Oceaniko ket isasao laeng babaen daggiti dua ariwriw a tattao. Ti kadakkelan nga agmaymaysa a sasao nga Oceaniko ket ti Akindaya a Fijiano nga addaan kadagiti 600,000 nga agsasao, ken ti Samoano nga addaan iti nakarkulo a 400,000 nga agsasao. Dagiti pagsasao a Kiribati (Gilbertes), Tongano, Tahitiao, Māori, Akinlaud a Fijiano ken Kuanua (Tolai) ket addaanda iti tungngal maysa kaniada iti sumurok a 100,000 nga agsasao.

Ti sapasap a tinaudan a nakonstrukto manen para iti daytoy a grupo ti pagsasao ket tinawtawagan a Proto-Oceaniko (pangyababan iti POc).

Pannakaidasig[urnosen | urnosen ti taudan]

Ti sasao nga Oceaniko ket isuda idi ti immuna a naipakita a pamilia ti pagsasao babaen ni Sidney Herbert Ray idi 1896 ken, malaksid ti Malayo-Polinesio, dagitoy laeng ti nasayaat a napundar a dakkel a sanga ti sasao nga Austronesio. Iti gramatika, dagitoy ket nakarodan a naimpluensiaan babaen ti sasao a Papuano ti akin-amianan a Baro a Guinea, ngem mangitalinaayda ti nakakasdaaw nga adu a gatad tibokabulario ti Austronesio.[2]

Lynch, Ross, ken Crowley (2002)[urnosen | urnosen ti taudan]

Segun kada Lynch, Ross, ken Crowley (2002), ti sasao nga Oceaniko ket masansan a mangporma kadagiti pannakaisilpo iti tunggal a maysa kaniada. Dagiti pannakaisilpo ket maporma no dagiti pagsasao ket historikalda a rumsua manipud iti maysa a nasapsapa a lugar ti dialekto. Dagiti lingguistika a panagpabaro babaen dagiti kadenna a pagsasao ket mangipalawag ti kawar dagiti nagsasanggala a subgrupo (ti pannakaisilpo), nga awan iti naisangayan a proto-pagsasao ti mabalin a makonstrukto manen.[3]

Insingasing da Lynch, Ross, ken Crowley (2002) dagiti tallo a kangrunaan a grupo ti sasao nga Oceaniko:

Dagiti "tidda" (a kas intawtawag babaen da Lynch, Ross, ken Crowley), a saan a maiyanay kadagiti tallo a grupo dita ngato, ngem maidasigda pay a kas Oceaniko ket dagiti sumaganad:

Inikkat da Ross ken Næss (2007) ti Utupua–Vanikoro, manipud iti Tengnga–Akindaya nga Oceaniko, iti baro a nangruna a sanga ti Oceaniko:[4]

Kitaen pay[urnosen | urnosen ti taudan]

Dagiti nota[urnosen | urnosen ti taudan]

  1. ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, dagiti ed. (2017). "Oceanic". Glottolog 3.0. Jena, Alemania: Instituto para iti Ebolusionario nga Antropolohia ni Max Planck. 
  2. ^ Mark Donohue and Tim Denham, 2010. Farming and Language in Island Southeast Asia: Reframing Austronesian History. Current Anthropology, 51(2):223–256.
  3. ^ Ti modelo ti allon ket ti nasaysayaat a amitunos ngem ti modelo ti kayo pata iti panangirepresenta kadagiti kasta a pannakaisilpo: kitaen ti François, Alexandre (2014), "Trees, Waves and Linkages: Models of Language Diversification" (PDF), iti Bowern, Claire; Evans, Bethwyn, The Routledge Handbook of Historical Linguistics, London: Routledge, pp. 161–189, ISBN 978-0-415-52789-7 .
  4. ^ Ross, Malcolm and Åshild Næss (2007). "An Oceanic Origin for Äiwoo, the Language of the Reef Islands?". Oceanic Linguistics. 46: 456–498. doi:10.1353/ol.2008.0003. 

Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]