Abagatan nga Aprika

Naggapo idiay Ilokano Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia
(Naibaw-ing manipud idiay Abagatan nga Áprika)
Lumaktaw idiay: pagdaliasatan, biruken
Republika iti Abagatan nga Aprika

Pasasao: !ke e: ǀxarra ǁke  (ǀXam)
(Ilokano: Panagkaykaysa iti Panagdudumaan)
Nailian a kantaNailian a Kanta iti Abagatan nga Aprika

Kapitolio Pretoria (ehekutibo)
Bloemfontein (hustisia)
Cape Town (lehislatibo)
Kadakkelan a Johannesburg (2006)[2]
Opisial a pagsasao
Patneng a grupo  79.5% Nangisit
9.0% Puraw
9.0% Namarisan
2.5% Asiano
Nagan dagiti umili Abagatan nga Aprikano
Gobierno Batay-linteg parlamentario a republika
 -  Presidente Jacob Zuma
 -  Deputado a Presidente Kgalema Motlanthe
 -  Mangipangulo ti NCOP M. J. Mahlangu
 -  Tagabitla ti Nailian a Gimong Max Sisulu
 -  Pangulo ti Hustisia Mogoeng Mogoeng
Lehislatura Parlamento
 -  Ngato a Kamara Nailian a Konsilo dagiti Probinsia
 -  Baba a Kamara Nailian a Gimong
Pannakawayawayas Maanipud ti Nagkaykaysa a Pagarian 
 -  Kappon 31 Mayo 1910 
 -  Alagaden iti Westminster 11 Disiembre 1931 
 -  Republika 31 Mayo 1961 
Kalawa
 -  Dagup 1,221,037 km2 (Maika-25)
471,443 kd milia 
 -  Danum (%) Bassit laeng
Bilang dagiti umili
 -  2011 karkulo 50,586,757 (Maika-24)
 -  2001 senso 44,819,778[4] 
 -  Densidad 41.4/km2 (Maika-169)
107.2/kd mi
GDP (PPP) 2011 karkulo
 -  Dagup $555.340 bilion[5] 
 -  Tunggal maysa a tao $10,977[5] 
GDP (nominal) 2011 karkulo
 -  Dagup $422.037 bilion[5] 
 -  Tunggal maysa a tao $8,342[5] (Maika-104)
Gini (2006) 67.4[6] (nangato unay) (Maika-2)
HDI (2011) 0.619 increase 
(kalalainganna) (Maika-123)
Kuarta Rand (ZAR)
Sona ti oras SAST (UTC+2)
Agmaneho iti kanigid
Internet TLD .za
Kodigo ti panagtelepono +27

Nagsasabtan: 30°S 25°E / 30°S 25°E / -30; 25

Ti Abagatan nga Aprika, opisial a ti Republika iti Abagatan nga Aprika, ket maysa a pagilian a mabirukan idiay akin-abagatan a murdong iti Aprika. Nabingbingay daytoy ti siam a probinsia, nga addaan ti 2,798 kilometro (1,739 mi) nga aplaya[7][8] kadagidiay taaw ti Atlantiko ken Indiano.[9] Iti amianan iti daytoy a pagilian ket naisanglad dagiti kaarrubana a teritorio iti Namibia, Botswana ken Zimbabwe; ti daya ket ti Mozambique ken Swaziland; a ti Lesoto ket maysa a enclave a napalikmutan babaen ti teritorio ti Abagatan nga Áprika.[10]

Ti Abagatan nga Aprika ket maysa nga adu ti etnikona a pagilian ken adda dagiti nadumaduma a kultura ken pagsasao. Adda dagiti sangapulo ket maysa a mabigbigan a pagsasao iti batay-lintegna.[9] Dua kadagitoy a pagsasao ket nagtaud idiay Europa: Abagatan nga Aprikano nga Inggles ken Aprikaans, ti maysa a pagsasao a nangruna a nagtaud manipud ti Olandés a sinasao babaen dagiti kaaduan ti puraw ken dagiti Namarisan a Taga-Abagatan nga Aprika. Nupay nga ti Inggles ti kadawyab nga inus-usar iti publiko ken komersio a biag, daytoy ket ti maikalima laeng a kaaduan nga ibalbalayan a pagsasao.[9] Amin nga etniko a ken dagiti grupo ti pagsasao ket adda ti politiko a panakairepresentana ti batay-linteg a demokrasia ti pagilian a mangbukel ti parlamentario a republika; a saan amaipada kadagiti kaaduan a parlamentario a republika, dagiti puesto ti daulo iti estado ken daulo iti gobierno ket naitiptiponda iti maysa a nagitaltalek ti parlamentario a Presidente.

Agarup a 79.5% ti populasion ti Abagatan nga Aprika ket adda ti kaputotan a nangisit nga Aprikano,[11] a nabingbingay kadagiti nadumaduma anga etniko a grupo nga agsasao kadagiti sabsabali a Bantu a pagsasao, a siam kadagitoy ket adda ti opisial a kasasaad.[9] Ti Abagatan nga Aprika ket aglaon pay kadagiti kadakkelan a komunidad dagiti Europeano, Asiatiko, ken dagiti naglalaok ti kaputotan idiay Aprika.

Ti Abagatan nga Aprika ket nairanggo a kas ti maysa a naitengngaan ti ngato ti matgedan nga ekomnomia babaen ti Banko ti Lubong.[12] Adda daytoy ti kadakkelan nga ekonomia idiay Aprika, ken ti maika-28 a kadakkelan iti lubong.[13] Agarup a pagkapat ti populasion ket awan trabahona[14] ken agbibiag ti basbassit ngem US $1.25 ti maysa nga aldaw.[15]

Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]

  1. ^ "Ti Batay-linteg". Batay-linteg a korte iti Abagatan nga Aprika. Naala idi 3 Septiembre 2009. 
  2. ^ "Nagruna nga Agglomerasion iti Lubong". Citypopulation.de. Naala idi 30 Oktubre 2011. 
  3. ^ Ti Khoi, Nama ken Dagiti pagsasao a San; senial a pagsasao; Aleman, Griego, Gujarati, Hindi, Portuges, Tamil, Telegu ken Urdu; ken Arabiko, Hebreo, Sanskrito ken "ken dadduma pay a pagsasao nga inususar kadagit maipanggep ti relihion idiay Abagatan nga Aprika" ket addaan ti opisial a kasasaad. Kitaen ti Kapitulo 1, Artikulo 6, iti Batay-linteg.
  4. ^ "Panagtaldiap ti 2001 a Senso". Estadistika ti Abagatan nga Aprika. Naala idi 7 Hulio 2008. 
  5. ^ a b c d "Abagatan nga Aprika". Internasional a Pundo ti Panguartaan. Naala idi 2011-09-20. 
  6. ^ "Gini a Pagsurotan". Sanglubongan a Banko. Naala idi 2 Marso 2011. 
  7. ^ "Turay ti Aprikano Panagpatalged ti Maritimo". Turay ti Abagatan nga Aprika a Panagpatalged ti Maritimo. Naala idi 16 Hunio 2008. 
  8. ^ "Coastline". The World Factbook. CIA. Naala idi 16 Hunio 2008. 
  9. ^ a b c d "Napardas a Kinapudno para iti Abagatan nga Aprika". SouthAfrica.info. Abril 2007. Naala idi 14 Hunio 2008. 
  10. ^ Guy Arnold. "Lesotho: Tawen a Naireprepaso 1996 – Britannica Online Encyclopedia". Britannica.com. Naala idi 30 Oktubre 2011. 
  11. ^ "Tangnga ti tawen a karkulo ti populasion 2011". Dagiti Estadistika ti Abagatan nga Aprika. 2011. Naala idi 30 Hulio 2011. 
  12. ^ "Abagatan nga Aprika – Banko ti Lubong". Data.worldbank.org. Naala idi 30 Oktubre 2011. 
  13. ^ Ti datos ket mangitudtudo ti tawen ti 2010. Datos a nakaibatayan ti Sangalubongan a Pangpakitaan ti Panagrangrang-ay, Banko ti Lubong. Naala idi 30 Septiembre 2011.
  14. ^ "Ti Abagatan nga Aprika nga Awan Trabahona ket Dumakdakkel iti 23.5%". Bloomberg. 5 Mayo 2009. Naala idi 30 Mayo 2010. 
  15. ^ "HDI". UNDP. 

Dagiti adu pay a mabasbasa[urnosen | urnosen ti taudan]

  • Ti Pakasaritaan iti Abagatan nga Aprika, Maikatlo nga Edision. Leonard Thompson. Unibersidad ti Yale a Pagmalditan. 1 Marso 2001. 384 pampanid. ISBN 0-300-08776-4.
  • Ti agrangrang-ay a Johannesburg: Dagiti Perspektibo iti Kalpasan ti Segregasion ti puli a Siudad. Richard Tomlinson, et al. 1 Enero 2003. 336 pampanid. ISBN 0-415-93559-8.
  • Ti Panagaramid ti Moderno nga Abagatan nga Aprika: Panagrukma, Segregasion ken Segregasion ti Puli. Nigel Worden. 1 Hulio 2000. 194 pampanid. ISBN 0-631-21661-8.
  • Abagatan nga Aprika: Ti Naisalaysayan a Pakasaritaan. Frank Welsh. Kodansha America. 1 Pebrero 1999. 606 pampanid. ISBN 1-56836-258-7.
  • Ti Abagatan nga Aprika kadagiti Kontemporario a Paset ti Panawen. Godfrey Mwakikagile. New Africa Press. Pebrero 2008. 260 pampanid. ISBN 978-0-9802587-3-8.
  • Ti Atlas ti Agbalbaliw nga Abagatan nga Aprika. A. J. Christopher. 1 Oktubre 2000. 216 pampanid. ISBN 0-415-21178-6.
  • Dagiti Politika ti Baro nga Abagatan nga Aprika. Heather Deegan. 28 Disiembre 2000. 256 pampanid. ISBN 0-582-38227-0.
  • Maikaduapulo a Siglo nga Abagatan nga Aprika. William Beinart [[Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan] 2001, 414 pampanid, ISBN 0-19-289318-1

Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]

Dagiti midia a mainaig ti Abagatan nga Aprika idiay Wikimedia Commons