Komoros

Naggapo idiay Ilokano Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia
Lumaktaw idiay: pagdaliasatan, biruken
Kappon iti Komoros
Union des Comores (Pranses)
Udzima wa Komori (Komoriano)
الاتحاد القمري
al-Ittiḥād al-Qumurī/Qamarī
(Arabiko)
Pasasao: "Unité – Solidarité – Développement"  (Pranses)
"Panagkaykaysa – Solidarsdad – Panagrangrang-ay"
Nailian a kantaUdzima wa ya Masiwa  (Komoriano)
"Ti Panagkaykaysa dagiti Nalatak nga Isla"

Kapitolio
(ken kadakkelan a siudad)
Moroni
11°41′S 43°16′E / 11.683°S 43.267°E / -11.683; 43.267Nagsasabtan: 11°41′S 43°16′E / 11.683°S 43.267°E / -11.683; 43.267
Opisial a pagsasao Komoriano
Arábiko
Pranses
Nagan dagiti umili Komoran[1]
Gobierno Pederal a republika
 -  Presidente Ikililou Dhoinine
 -  Bise Presidente Fouad Mohadji
Mohamed Ali Soilih
Nourdine Bourhane
Lehislatura Asemblia iti Kappon
Panakawayawayas
 -  manipud ti Pranses 6 Hulio 1975 
Kalawa
 -  Dagup 2,235 km2 (Maika-178 (a mairaman ti Mayotte))
863 kd milia 
 -  Danum (%) maliwayan
Bilang dagiti umili
 -  2010 karkulo 798,000[2] (Maika-163)
 -  Densidad 275/km2 (Maika-25)
712.2/kd mi
GDP (PPP) 2011 karkulo
 -  Dagup $837 million[3] (Maika-179)
 -  Tunggal maysa a tao $1,231[3] (Maika-165)
GDP (nominal) 2011 karkulo
 -  Dagup $614 riwriw[3] (Maika-177)
 -  Tunggal maysa a tao $902[3] (Maika-155)
HDI (2011) increase 0.433 
(nababa) (Maika-163)
Kuarta Komoriano a pranko (KMF)
Sona ti oras EAT (UTC+3)
 -  Kalgaw (DST) saan a mapalpaliiw (UTC+3)
Agmaneho iti kanawan
Internet TLD .km
Kodigo ti panagtelepono +269

Ti Komoros Dumngegi/ˈkɒmərz/ (Arabiko: جزر القمر‎, Ǧuzur al-Qumur/Qamar), opisial a ti Kappon iti Komoros (Komoriana: Udzima wa Komori, Pranses: Union des Comores, Arabiko: الاتحاد القمريal-Ittiḥād al-Qumurī/Qamarī) ket maysa a naturay, a purpuro nga isla a pagilian idiay Taaw Indiano, a mabirukan idiay daya nga aplaya iti Áprika, iti akin-amianan n gibus iti Kanal Mozambique,a nagbaetan ti amianan a daya ti Kanal Mozambique ken amianan a laud ti Madagascar. Dagiti dadduma pay a pagilian nga asideg ti Komoros ket ti Tanzania iti amianan a laud ken ti Seychelles iti amianan a daya. Ti kapitoliona ket ti Moroni idiay Grande Comore.

Iti 1,862 km2 (719 sq mi) (malaksid ti Mayotte),[4] ti Komoros ket isu ti maikatlo a kabassitan a pagilian iti Aprika babaen ti kalawa. Ti populasion ket (malaksid ti Mayotte) ket nakarkulo iti 798,000. Ti naganna ket naala manipud ti Arabiko a balikas a قمر qamar ("bulan").[5] Ti purpuro ket nalatak kadagiti nadumaduma a kultura ken pakasaritaan, a kas maysa a pagilian a naporma iti nagsasabtan kadagiti adu a sibilisasion. Isu daytoy ti akin amianan unay a kameng ti estado iti Liga ti Arabo. Bayat nga idiay naisuppiatan nga isla iti Mayotte ti opisial a pagsasao laeng ket ti Pranses, ti "Kappon iti Komoros" ket adda dagiti tallo nga opisial a pagsasao: Komoriano, Arabiko, ken Pranses.

Daytoy a pagilian ket opisial a mangbukel kadagiti uppat nga isla idiay bulkaniko a Komoros a purpuro: iti akin amaianan a laud unay ti Grande Comore wenno Ngazidja, Mohéli wenno Mwali, Anjouan wenno Nzwani, ken ti akin abagatan unay a ti Mayotte wenno Maore, ken dagiti daduma pay a babassit nga isla. Nupay kasta, ti gobierno iti Komoros (wenno dagiti sinarunona, manipud ti panakawayawayas) ket saanda pay a naiturayan ti isla iti Mayotte, a ti Pransia ket turayanna akas ti maysa a ballasiw taaw a departamento. Ti Mayotte ket isu laeng ti isla ti purpuro a nasaan a bimmutos para ti panakawayawaya manipud ti Pransia idi 1974; ti kinaudi ket bineto dagiti Konsilo ti Salaknib ti Nagkaykaysa a Pagpagilian a resolusion a mangpasingked iti Komoriano a katurayan iti dayta nga isla.[6][7][8][9] Ken mairaman pay ti, 29 Marso 2009 a panagbutos iti panagbalin ti Mayotte ti maysa a ballasiw taaw a departamento iti Pransia idi 2011 ket binutosan babaen dagiti tattao iti Mayotte.

Ti Komoros ket isu laeng ti estado a kameng dagiti sumaganad: Aprikano a Kappon, Prankoponia, Organisasion iti Islamiko a Panagtitinnulongan, Liga ti Arabo, ken Komision ti Taaw Indiano. Daytoy a pagilian ket adda ti pakasaritaan babaen dagiti adu a kudeta manipud ti panakawayawayas idi 1975. Manipud idi 2008 agarup a kagudua ti populasion ket agbibiag iti baba ti internasional a linia ti kapanglaw iti US$1.25 ti maysa nga aldaw.[10]

Dagit nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]

  1. ^ "Komoras". State.gov. 5 Mayo 2010. Naala idi 1 Hunio 2010. 
  2. ^ excl. Mayotte
  3. ^ a b c d "Komoros". Internasional a Pundo ti Panguartaan. Naala idi 18 Abril 2012. 
  4. ^ Ti Dominique ken Michelle Frémy (2004).Quid 2005 Dagitiedision Robert Laffont. p.1175.
  5. ^ "Comores Online.com – reperensia ti pakasaritaan iti nagan". 
  6. ^ Ti umuna a Resolusion ti Sapasap nga Asemblia ti Nagkaykaysa a Pagpagilaian iti daytoy a banag, "Saludsod iti Komoros nga isla iti Mayotte (PDF)," Resolusion ti Sapasap nga Asemblia ti Nagkaykaysa a Pagpagilaian A/RES/31/4, (21 Oktubre 1976) ket ibagan a "ti panagsakup babaen ti Pransia iti Komoriano nga isla iti Mayotte ket madi a panagipan iti nailaina a panagkaykaysa iti Komoriano nga estado, a Kameng iti Nagkaykaysa a Pagpagilian," a saan nga inawawat dagiti tinurayan ti Pransia a panagbutos ken agpabpabasol ti kaada ti ti Pransia idiay Mayotte.
  7. ^ A kas naipalpalawagan babaen ti Organisasion iti Aprikano a Panagkaykaysa, ti Tignay dagiti Di-Naikaduaan a Pagilian, ti Organisasion iti Islamiko a Panagtitinnulong, ken ti Sapasap nga Asemblia ti Nagkaykaysa a Pagpagilian: ti kinaudi a Resolusion ti Sapasap nga Asemblia ti Nagkaykaysa a Pagpagilian a mangipagarup iti daytoy a banag, "Saludsod iti Komoriano nga isla iti Mayotte," Resolution ti Sapapsap nga Asenblia ti Nagkaykaysa a Pagpagilian A/RES/49/18, (6 Disiembre 1994) ket agibaga a "dagiti nagbanagan dagiti panagbutos iti 22 Disiembre 1974 ket maikapanunutan iti maysa a sangalubongan ken san nga iti tungngal maysa nga isla,...Daytoy ket agpasingked ti katurayan iti Islamiko a Pederal a Republika iti Komoros iti isla iti Mayotte".Adda pay dagiti resolusion nga agisasao kadagiti naipadpada a nabutusan idi 1977 (31/4) ken 1994 (49/18).
  8. ^ "Dagiti Suheto dagiti UN Beto ti Konsilo ti Salaknib". Sangalubongan a Porum ti Annuroten. Naidulin manipud ti kasisigud idi 17 Marso 2008. Naala idi 27 Marso2008. 
  9. ^ "Article 33" (PDF). UN a Tulag. 
  10. ^ Pagsurotan ti Panagrangrang-ay ti Nagtagitaoan, Tabla 3: Nagtagitaoan ken matgedan a kapanglaw, p. 35. Naala idi 1 Hunio 2009