Niger

Naggapo idiay Ilokano Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia
Lumaktaw idiay: pagdaliasatan, biruken
Republika ti Niger
République du Niger (Pranses)
Jamhuriyar Nijar (Hausa)
Pasasao: "Fraternité, Travail, Progrès"  (Pranses)
"Pagkakabsatan, Obra, Rang-ay"
Nailian a kantaLa Nigérienne
Lokasion iti  Niger  (nangisit nga asul)– idiay Aprika  (nakusnaw nga asul ken nangisit a kolor dapo)– idiay ti Kappon ti Aprika  (nakusnaw nga asul)
Lokasion iti  Niger  (nangisit nga asul)

– idiay Aprika  (nakusnaw nga asul ken nangisit a kolor dapo)
– idiay ti Kappon ti Aprika  (nakusnaw nga asul)

Kapitolio
(ken kadakkelan a siudad)
Niamey
13°32′N 2°05′E / 13.533°N 2.083°E / 13.533; 2.083Nagsasabtan: 13°32′N 2°05′E / 13.533°N 2.083°E / 13.533; 2.083
Opisial a pagsasao Pranses
Nailian a pagsasao Hausa, Fulfulde, Gulmancema, Kanuri, Zarma, Tamasheq
Nagan dagiti umili Nigeriano(/nɪrɪˈɛn/ wenno /nˈʒɛəriən/)[1][2]
Gobierno Semi-presidential a republika
 -  Presidente Mahamadou Issoufou
 -  Kangrunaan a Ministro Brigi Rafini
Lehislatura Nailian nga Asemblia
Panakawayawaya manipud ti Pransia 
 -  Nairangarang 3 Agosto 1960 
Kalawa
 -  Dagup 1,267,000 km2 (Maika-22)
489,678 kd milia 
 -  Danum (%) 0.02
Bilang dagiti umili
 -  Hulio 2012 karkulo 16,274,738[3] (Maika-63)
 -  2001 senso 10,790,352 
 -  Densidad 12.1/km2 
31.2/kd mi
GDP (PPP) 2011 karkulo
 -  Dagup $11.632 billion[4] 
 -  Tunggal maysa a tao $771[4] 
GDP (nominal) 2011 karkulo
 -  Dagup $6.022 bilion[4] 
 -  Tunggal maysa a tao $399[4] 
Gini (1995) 50.5 (nangato
HDI (2011) increase 0.295 
(nababa) (Maika-186)
Kuarta Laud nga Aprikano a CFA a pranko (XOF)
Sona ti oras WAT (UTC+1)
 -  Kalgaw (DST) saan a mapalpaliiw (UTC+1)
Agmaneho iti kanawan[5]
Internet TLD .ne
Kodigo ti panagtelepono 227

Ti Niger (Pransés a pannakabalikas: [niʒɛʁ], ngem sagpaminsan a binalbalikasan a kas ti /nˈʒɛər/ wenno Dumngegi/ˈnər/[6]), opisial a ti Republika ti Niger, ket maysa a napalikmutan ti daga a pagilian idiay Lumaud nga Aprika,a nanaganan manipud ti Karayan Niger. Daytoy ket pagbeddenganna ti Nigeria ken Benin iti abagatan, ti Burkina Faso ken Mali iti laud, ti Arhelia ken Libya iti amianan ken ti Chad iti daya. Ti Niger ket sakupenna ti daga ti gangani a 1,270,000 km2, a mangaramid daytoy ti kadakkelan a pagilian idiay Lumaud nga Aprika, nga adda ti sumurok nga 80 porsiento ti dagana ti nasakupan ti desierto ti Sahara. Ti kaaduan nga Islamiko a populasion ti pagilian iti sumurok a 15,000,000 ket kaaduan a nairumpuok idiay adayo nga abagatan ken laud ti pagilian. Ti kapitoliona asiudad ket ti Niamey, a mabirukan daytoy idiay adayo nga abagatan a laud a suli ti Niger.

Ti Niger ket maysa a rumangrang-ay a pagilian, ken agkankanayo a mairangranggo a kas maysa kadagiti kababaan a ranggo ti Pagsurotan ti Panagrangrang-ay ti Tao (HDI) ti Nagkaykaysa a Pagpagilian, daytoy ket maika-186 kadagiti 187 a papagilian idi 2011. Kaaduan kadagiti saan a disierto a paset ti pagilian ket madangran babaen ti periodiko nga igaaw ken desertipikasion. Ti ekonomia ket naipatengnga iti pagbiagan ken adda dagiti mailuwas nga agrikultura a nairumpuok kadagiti nalames a daga ti abagatan, ken dagiti mailuwas a naata a material, a naipangpangruna ti mineral ti uranio. Ti Niger agtultuloy a nalaplappedan babaen ti panakapalimutanna ti daga a puestona, ti disierto a kadagaan , ti saan a nasayaat nga edukasion ken ti kapanglaw ti tattaona, ti kaawan dagiti inprastruktura, saan anasayaat a panagaywan ti salun-at, ken dagiti panakadaddadael ti enbironmento.

Ti Nigerieno (/nˈʒɛəriən/ wenno pannakabalikas: /nɪrɪˈɛn/) a kagimongan ket mangipakpakita ti debersidad a naala manipud ti atiddog a pakasaritaan kadagiti nadumaduma nga etniko a grupo ken dagiti rehion ket ti ababa panakainaigda nga agtataeng iti agmaymaysa nga estado. Iti naipakasaritaan, ti tattan a Niger ket adda idi kadagiti igigid ti nadumaduma a dadakkel nga estado. Manipud idi panakawayana, dagiti Nigerieno ket nagtataengda kadagiti lima a batay-linteg ken tallo a paset ti panawen ti milisia aturay. Kalpasan ti milisia a kudeta idi 2010, ti Niger ket nagbalines amaysa a demokratiko, ken adu a partido nga estado. Kaaduan ket agtataeng kadagiti away a lugar, ken addaanda ti bassit panakastrek kadagiti nangato a pagadalan.

Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]

  1. ^ Disksionario ti Merriam-Webster
  2. ^ Diksionario ti Oxford
  3. ^ INS Niger (Pranses)
  4. ^ a b c d "Niger". Internasional a Pundo ti Panguartaan. Naala idi 20 Abril 2012. 
  5. ^ Ania nga igid ti kalsada ti pagmanmanehuanda? Brian Lucas. Agosto 2005. Naala idi 28 Enero 2009.
  6. ^ Kasano ti panangibalikasmo ti "Niger"? manipud idiay Slate.com, naala idi 04 Marso, 2012

Dagiti taudan[urnosen | urnosen ti taudan]

Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]

Dagiti midia a mainaig ti Niger idiay Wikimedia Commons

Dagiti ob-obra a mainaig ti Niger idiay Wikisource