Brasil

Manipud iti Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia
(Naibaw-ing manipud iti Brazil)
Lumaktaw idiay: pagdaliasatan, agbiruk

Nagsasabtan: 10°S 52°W / 10°S 52°W / -10; -52

Pederatibo a Republika ti Brasil
República Federativa do Brasil
(iti Portuges)
Wagayway ti Brasil
Eskudo ti Brasil
Wagayway Eskudo
Napili a pagsasao: "Ordem e Progresso"
(iti Portuges)
(Ilokano: "Urnos ken Rang-ay")
Nailian a kanta: Hino Nacional Brasileiro
"Nailian a Kanta ti Brasil"

Nailian a selio
Selo Nacional do Brasil (iti Portuges)
National Seal of Brazil (color).svg
(Ilokano: Nailian a Selio iti Brasil")
Brazil (orthographic projection).svg
Kapitolio Brasília
15°47′S 47°52′W / 15.783°S 47.867°W / -15.783; -47.867
Kadakkelan a siudad São Paulo
23°33′S 46°38′W / 23.550°S 46.633°W / -23.550; -46.633
Opisial a sasao Portuges[1]
Grupgrupo ti etniko (2010[2]) 47.73% Puraw
43.13% Kayumanggi (Mestiso)
7.61% Nangisit
1.09% Asiano
0.43% Amerindio
Nagan dagiti umili Brasiliano
Gobierno Pederal a presidensial a batay-linteg a republika
Michel Temer (PMDB)
Eduardo Cunha (PMDB)
Renan Calheiros (PMDB)
Renan Calheiros (PMDB)
Gilmar Mendes
Lehislatura Nailian a Kongreso
Pederal a Senado
Kamara dagiti Deputado
Panakaiwayawayas from Nagkaykaysa a Pagarian iti Portugal, Brasil ken Algarves
7 Septiembre 1822
29 Agosto 1825
15 Nobiembre 1889
5 Oktubre 1988
Kalawa
• Total
8,514,877 km2 (3,287,612 sq mi) (5th)
• Danum (%)
0.65
Populasion
• Karkulo idi 2011[4]
192,376,496
• Senso idi 2010
190,732,694[3] (Maika-5)
• Densidad
22/km2 (57.0/sq mi) (Maika-182)
GDP (PPP) Karkulo ti 2011
• Dagup
$2.294 trillion[5] (Maika-8)
• Tunggal maysa a tao
$11,767[5] (Maika-75)
GDP (nominal) Karkulo ti 2011
• Dagup
$2.422 trillion[5] (Maika-7)
• Tunggal maysa a tao
$12,423[5] (Maika-53)
Gini (2012) positive decrease 51.9[6]
nangato
HDI (2013) increase 0.744[7]
nangato · Maika-79
Kuarta Real (R$) (BRL)
Sona ti oras BRT (UTC-2 aginggana ti -4)
• Kalgaw (DST)
BRST (UTC-2 aginggana ti -4)
Pormat ti petsa aa/bb/tttt (CE)
Agmaneho iti kanawan
Kodigo ti panagtawag +55
TLD ti internet .br

Ti Brasil Dengngeni/brəˈzɪl/ (Portuges: Brasil, IPA: [bɾaˈziw]), wenno opisial a makunkuna a Pederatibo a Republika ti Brasil[8](Portuges: República Federativa do Brasil, Maipanggep iti daytoy nga úni dengngen ), ket isu ti kadakkelan a pagilian idiay Abagatan nga Amerika. Isu ti maikalima a kadakkelan a pagilian iti lubong, babaen ti heographika a kalawa ken babaen ti populasion nga addaan ti sumurok a 192 riwriw a tattao.[9][10] Isu laeng daytoy ti agsasao ti Portugés iti Kaamerikaan ken ti kadakkelan a lusópona a pagilian iti lubong.[9]

Nabeddengan daytoy babaen ti Taaw Atlantiko iti daya, ti Brasil ket adda ti pantar iti 7,491 km (4,655 mi).[9] Nabeddengan ti amianan babaen ti Venezuela, Guyana, Suriname ken ti Pranses a ballasiw a rehion iti Pranses a Guiana; iti amianan a laud babaen ti Colombia; iti laud babaen ti Bolivia ken Peru; iti abagatan a laud baben ti Ahentina ken Paraguay ken iti abagatan babaen ti Uruguay. Adda dagiti nadumaduma a purpuro manipud kadagiti paset ti teritorio ti Brasil, a kas ti Fernando de Noronha, Rocas Atoll, Purpuro ti Santo Pedro ken Santo Paulo, ken Trindade ken Martim Vaz.[9] Pagbeddenganna amin dagiti sabsabali anga Abagatan nga Amerika malaksid ti Ecuador ken Chile.

Ti Brasil ket maysa a kolonia idi iti Portugal manipud ti isasanglad ni Pedro Álvares Cabral idi 1500 aginggana idi 1815, a daytoy ket naipangato iti ranggo a pagarian ken ti Nagkaykaysa a Pagarian iti Portugal, Brasil ken ti Algarves ket naporma. Ti kolonia a bedbed ket naburak idi 1808, idi ti kapitolio iti Portuges a kolonial nga imperio ken naisubli manipud ti Lisbon iti Rio de Janeiro, kalpasan a rinaut ni Napoleon ti Portugal.[11] Ti panakawaya ket nagun-od idi 1822 idi naporma iti Imperio iti Brasil, ti maysa a unitario nga estado a tinurayan ti maysa a batay-linteg a monarkia ken maysa a parlamentario a sistema. Daytoy a pagilian ket nagbalin a presidential a republika idi 1889, idi adda maysa a milisia a kudeta a nagiproklama ti Republika, uray no ti bikameral a lehislatura, a natawtawagan tattaan a ti Kongreso, ket napetsaan idi napasingkedan iti immuna a batay-linteg idi 1824.[11] Ti agdama a Batay-linteg, a naipannurotan idi 1988, ket mangipalpalawag ti Brsil a kas maysa a Pederal Republika.[12] Ti Pederasion ket naporma babaen ti kappon iti Pederal a Distrito, dagiti 26 nga Estado, ken dagiti 5,564 Munisipalidad.[12][13]

Ti Ekonomia iti Brasil ket isu ti maikanem iti lubong babaen ti nominal GDP ken ti maikapito babaen ti Pagpadaan ti kapigsa ti panag-gatang (manipud idi 2011).[14][15] Ti Brasil ket maysa kadagiti kapardasan a dumakdakkel a kangrunaan nga ekonomia ti lubong. Dagiti panagreporma ti ekonomia ket nakaited iti daytoy a pagilian ti baro nga internasional a panakabigbigan.[16] Ti Brasil ket maysa a nagipatakder a kameng iti Nagkaykaysa a Pagpagilian, ti G20, CPLP, Kappon ti Latin, ti Organisasion dagiti Ibero-Amerikano nga Estado, ti Organisasion dagiti Amerikano nga Estado, Mercosul ken ti Kappon dagiti Pagilian ti Abagatan nga Amerika, ken maysa kadagiti BRIC a pagilian. Ti Brasil ket maysa pay kadagiti 17 a Megadiberso a pagpagilian, a pagtaengan dagiti naidumaduma a kaatapan, masna a katutubo, ken nawatiwat a masna a rekurso kadagiti nadumaduma a nasalakniban a luglugar iti Brasil.[9]

Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]

  1. ^ "Demograpiko". Gobierno ti Brasil. 2011. Naala idi 2011-10-08.  (iti Ingles)
  2. ^ Caracteristicas da População e dos Domicílios do Censo Demográfico 2010 — Cor ou raça
  3. ^ IBGE. Censo 2010: população do Brasil é de 190.732.694 pessoas.
  4. ^ IBGE. 2011 Sumakbay a Populasion
  5. ^ a b c d "Brazil". Internasional a Pondo ti Paguartaan. Naala idi 2011-04-21. 
  6. ^ Country Comparison to the World: Gini Index – Brazil The World Factbook. Naala idi 3 Abril 2012.
  7. ^ "2014 Human Development Report Summary" (PDF). United Nations Development Programme. 2014. pp. 21–25. Naala idi 27 Hulio 2014. 
  8. ^ A kas pagarigan iti national website.
  9. ^ a b c d e "Heograpia iti Brasil". Central Intelligence Agency. 2008. Naala idi 2008-06-03. 
  10. ^ "Tattao iti Brasil". Central Intelligence Agency. 2008. Naala idi 2008-06-03. 
  11. ^ a b "Introduction of Brazil". Sentro nga Ahensia ti Saririt. 2008. Naala idi 2008-06-03. 
  12. ^ a b "Brazilian Federal Constitution" (iti Portuges). Presidency of the Republic. 1988. Naala idi 2008-06-03.  "Brasialiano a Pederal a Batay-linteg". v-brazil.com. 2007. Naala idi 2008-06-03. Saan nga Opisial a panakaipatarus 
  13. ^ "Dagiti teritorio a paset iti agpanga munisipalidad" (iti Portuges). Brasiliano nga Instituto iti Heograpia ken Estadistika. 2008. Naala idi 2008-06-03. 
  14. ^ "World Development Indicators database" (PDF file), Banko ti Lubong, 7 Oktubre 2009.
  15. ^ "CIA – The World Factbook – Panagpapada dagiti Pagilian – GDP (Pagpadaan ti kapigsa ti panag-gatang)". Cia.gov. Naala idi 25 Enero 2011. 
  16. ^ Clendenning, Alan (2008-04-17). "Ti Agrangrang-ay a Brasil ket maysanton a kabilegan iti lubong". USA Today – The Associated Press. p. 2. Naala idi 2008-12-12. 

Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]

Midia a mainaig iti Brasil iti Wikimedia Commons
Pakaammo ti panagbiahe idiay Brasil manipud iti Wikivoyage (iti Ingles)