Atis

Manipud iti Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia
Darsen a mapan iti pagdaliasatan Darsen a mapan agbiruk
Bunga ken bulbulong ti atis
Ti panangiladawan ni Michał Boym iti atis iti Flora Sinensis (1655)

Ti atis ket ti bunga ti Annona squamosa, ti kaaduan a naimulmula a sebbangan ti Annona ken patneng iti tropikal a Kaamerikaan ken ti West Indies. Inyeg daytoy iti Asia dagiti Espaniol nga agtagtagilako kadagiti Galeon ti Manila, a ti naganna a Mehikano iti ate ket ambalin pay laeng a mabirukan iti Odia a kas Aata, Bengali a kas aataa, Nepales a kas aati, Sinhales a kas mati anoda, Birmano a kas awzar thee, Indones a kas “ Srikaya”’ ken atis iti Filipinas. Daytoy ket ammo pay a kas Seetaphal iti India ken Shareefa iti Pakistan ken iti Filipinas ken Australia.[1] Maus-usar pay ti nagan iti Portuges a kas ata.

Nagtimbukel ti bunga, 5–10 cm (2.0–3.9 in) iti diametro ken 6–10 cm (2.4–3.9 in) iti kaatiddog, ken agdagsen iti 100–240 g (3.5–8.5 oz), nga agraman iti napuskol nga ukis a buklen dagiti tibbatibbakol a paset. Ti maris ket napusasaw a berde aginggana iti asul-berde, nga agraman iti nauneg-derosas a maris kadagiti dadduma a kita, ken kadawyan a nallidan. Daytoy ket naisangayan kadagiti bunga ti Annona gapu ta natibbakol, ken dagiti tibbakol ket agsisina no maluom ken mangipakita ti unegna.

Nabanglo ken nasam-it ti lasag, krema a puraw aginggana iti nakusnaw a duyaw, ken kapada ti raman ti custard. Agparang a kumpet daytoy kadagiti bukel iti 13-aginggana-iti-16-milimetro iti kaatiddog (0.51 iti 0.63 in) a mangporma kadagiti indibiduala tibbakol a naurnos iti bugbugtong a tuon iti likmut ti balisongsong a bugas. Daytoy ket nalamuyot, narusanger bassit, ken nagalis. Ti natangken, nasileng a bukbukel ket mabalin nga agadu iti 20–40 wenno ad-adu iti tunggal maysa a bunga ken addaan iti kayumanggi aginggana iti nangisit nga abbong, ngem adda met dagiti sabali a kita nga a gangganai nga awan iti bukel.[1][2]

Adda met dagiti baro a kita a naparang-ay idiay Taiwan. Ti atemoya wenno "pinia nga atis," ti maysa a hibrido a pagbaetan ti atis ken ti cherimoya, ken popular daytoy idiay Taiwan, ngem immuna a naparang-ay daytoy idiay Estados Unidos idi 1908. Ti bunga ket kapada iti kasam-it iti atis ngem sabali ti raman. Kas isingasing iti naganna, daytoy ket raman pinia.

Nagnagan[urnosen | urnosen ti taudan]

Ti sibubukel ken naiwa nga atis

Kas resulta ti adu a pannakaimula, adu kadagiti naparang-ay a nagan para iti bunga.

  • Iti Ingles, kaaduan daytoy nga ammo ak as sugar apple wenno sweetsop ken custard apple, a naipangpangruna idiay India ken Australia (mangibagbaga pay ti custard apple iti Annona reticulata, ti maysa nga asideg a kabagian a sebbangan).
  • Iti Espaniol nga Amerika, dagiti rehional a nagan ket mairaman ti anón, anón de azucar, anona blanca, fruta do conde, cachiman, saramuyo, riñon, grenadilla (bassit a granada) ken dadduma pay.
  • Iti Arabiko, makunkuna a kas قشطة (qishta / ishta / ashta), ti patarus ti "krema".
  • Iti Aceh, makunkuna a kas "seureuba".
  • Iti Angola, makunkuna a kas fruta-do-conde wennofruta-pinha.
  • Iti Asames, makunkuna a kas Atlos wenno অাতলচ.
  • Iti Bambara, makunkuna a kas zumzum wenno sunsun.
  • Iti Banglades, makunkuna a kas "Ata fol".
  • Iti Ti Bahamas, makunkuna a kas "sugar apple".
  • Iti Brasil, makunkuna a kas fruta-do-conde, fruta-de-conde, condessa, fruta-pinha, pinha (lit. balisongsong), ata wenno anona.
  • Iti Birmano makunkuna a kas ဩဇာသီး wenno aawză tē.
  • Iti Cambodia, makunkuna a kas ផ្លែទៀប (plae teib kas custard apple iti Ingles).
  • Iti Colombia, makunkuna a kas "anón".
  • Iti Curacao, makunkuna a kas "skopapel".
  • Iti Djibouti, makunkuna a kas aat wenno aag iti Somali.
  • Iti Etiopia, makunkuna a kas Gishta (ጊሽጣ) iti Amariko.
  • Iti Alemania, makunkuna a kas Zimtapfel, gapu iti ramanna.[3]
  • Iti Ghana, makunkuna a kas "Sweet Apple".
  • Iti Kenya, makunkuna a kas "tomoko" iti Swahili wenno "itomoka" iti Gikuyu
  • Iti Gresia, makunkuna a kas γλυκόμηλο (nasam-it a mansanas).
  • Iti Haiti, makunkuna a kas kachiman.
  • Iti Hebreo, makunkuna a kas anonah (אנונה)
  • Iti Tsina, daytoy ket kadawyan a makunkuna a kas gangganaet a lychee (番荔枝) ken dagiti sabali pay a nagan 佛头果、释迦、释迦果、亚大菓子(naibagbaga para iti bunga)、亚大树(naibagbaga para kadagiti kayo)、林檎(Chaoshan)、唛螺陀(Guangxi)、洋波罗(Longzhou)、假波罗(Pinxiang Kapada dagiti Langka)、番鬼(红毛)荔枝(Dagiti lugar iti Kantones a Guangdong a mairaman ti Hong Kong, Macao )、麻窝楂(Dehong
  • Iti Islandia, makunkuna a kas sólberkja.
  • Iti India daytoy ket ammo a kas: Sitaphal kadagiti kaaduan a pagsasao, literal a kas prutas ni Sita ken ammo pay a kas "Sarifa" kadagiti dadduma a lugar

Iti Asames: atlos (আতলচ)
Iti Bengali: ata (আতা)
Iti Gujarati: sitaphal (સીતાફળ)
Iti Hindi: Sitaphal (सीताफल)
Iti Bhojpuri: sharifa (शरीफ़ा)
Iti Kanares: "jirangi hannu" ( ಜಿರಂಗಿ ಹಣ್ಣು) sitaphala (ಸೀತಾಫಲ)
Iti Malayalam: aathakka (ആത്തക്ക) / seethappazham (സീതപ്പഴം)
Iti Marathi: sitaphal (सीताफळ)
Iti Odia: aata (ଆତ)
Iti Punjabi: sharifa (ਸ਼ਰੀਫਾ)
Iti Tamil: sitappazham (சீதாப்பழம்)
Iti Telugu: sita phalamu (సీతా ఫలము).

  • Iti Indonesia, srimatikiya wenno, srikaya.
  • Iti Hamaika, makunkuna a kas "sweetsop" wenno "sweet-sop".
  • Iti Hapon, makunkuna a kas shakatou (釈迦頭, ulo ti Shakyamuni).
  • Iti Kenya, makunkuna a kas matomoko.
  • Iti Madagascar, makunkuna a kas konikony iti Malagasy, wenno pocanelle iti Pranses.
  • Iti Malawi, makunkuna a kas "mpoza" iti chewa.
  • Iti Malaysia, makunkuna a kas buah nona.
  • Iti Mauritius, makunkuna a kas "zatte" iti pagsasao a Kreol.
  • Iti Martinique makunkuna a kas pomme cannelle.
  • Iti Mozambique makunkuna a kas ata.
  • Iti Nepal, makunkuna a kas "aati" ken kas "saripha" (ऑट), (ऑटी), (सरीफा).
  • Iti Nicaragua, makunkuna a kas "annona guatemala".
  • Iti Akin-amianan a Nigeria, makunkuna a kas fasadabur iti Hausa
  • Iti Pakistan, makunkuna a kas Sharifa (شريفا)
  • Iti Filipinas, makunkuna a kas atis.
  • Iti Singapur, makunkuna a kas Lim kim.
  • Iti Somalia makunkuna a kas "Cambe shoog" wenno "Cambe caad".
  • Iti Sri Lanka, makunkuna a kas "Anoda" wenno "Katu Atha" iti Sinhales, "Annamunnaa" (அன்னமுன்னா) iti Tamil.
  • Iti Taiwan, makunkuna a kas sakya (Insik: 釋迦; pinyin: shìjiā; Taiwanes: sek-khia, sek-kia) gapu ta ti maysa a kultibar ket kapada iti ngato ti parte ti ulo ni Shakyamuni (釋迦牟尼).
  • Iti Tanzania, makunkuna a kas matopetope.
  • Iti Tailandia, makunkuna a kas noi-na (น้อยหน่า).
  • Iti Uganda, makunkuna a kas ekistaferi.
  • Iti Vanuatu, makunkuna a kas korosol wenno pomkanel.
  • Iti Bietnam, makunkuna a kas mãng cầu ta wenno na.
  • Iti Yemen, makunkuna a kas Khirmish (خرمش).
  • Iti Oman, makunkuna a kas Sa'fal (سعفل).
  • Iti Peru, makunkuna a kas Chirimoya.
  • Iti Venezuela, makunkuna a kas Chirimoya (laud), Riñón (daya).
  • Iti Zimbabwe, makunkuna a kas Roro

Dagiti ladawan[urnosen | urnosen ti taudan]


Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]

  1. ^ a b Morton, Julia (1987). "Annona squamosa". Fruits of warm climates. p. 69. Naala idi 6 Marso 2013.
  2. ^ "Annona squamosa". AgroForestryTree Database. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 14 Marso 2007. Naala idi 16 Septiembre 2013.
  3. ^ Bernd Nowak, Bettina Schulz: Taschenlexikon tropischer Nutzpflanzen und ihrer Früchte. Quelle&Meyer, Wiebelsheim 2009, ISBN 978-3-494-01455-5, p. 57–59.

Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]

Midia a mainaig iti Atis iti Wikimedia Commons