Zimbabwe

Manipud iti Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia
Darsen a mapan iti pagdaliasatan Darsen a mapan agbiruk

Nagsasabtan: 20°S 30°E / 20°S 30°E / -20; 30

Republika ti Zimbabwe
Wagayway ti Zimbabwe
Wagayway
{{{coat_alt}}}
Eskudo
Napili a pagsasao: "Panagkaykaysa, Wayawaya, Obra"[1]
Lokasion ti  Zimbabwe  (nangisit nga asul)idiay ti Kappon ti Aprika  (napusasaw nga asul)
Lokasion ti  Zimbabwe  (nangisit nga asul)

idiay ti Kappon ti Aprika  (napusasaw nga asul)

Kapitolio
ken kadakkelan a siudad
Harare
17°50′S 31°3′E / 17.833°S 31.050°E / -17.833; 31.050
Opisial a sasao
Grupgrupo ti etniko (2012)
  • 99.4% Nangisit nga Aprikano (sumurok a 80% a Shona; dagiti Ndebele ti kaaduan a minoridad)
  • 0.2% Puraw nga Aprikano
  • 0.4% daduma, mairaman dagiti nangisit ken Indiano
Nagan dagiti umili Zimbabweano
Gobierno
Emmerson Mnangagwa
Bakante
Phelekezela Mphoko[4]
Lehislatura Parlamento
Senado
Kamara ti Asemblia
Wayawaya manipud iti Nagkaykaysa a Pagarian
• Nairangarang
11 Nobiembre 1965
• Nabigbigan
18 Abril 1980
15 Mayo 2013
Kalawa
• Dagup
390,757 km2 (150,872 sq mi) (Maika-60)
• Danum (%)
1
Populasion
• Karkulo idi 2016
16,150,362 (Maika-73)
• senso idi 2012
12,973,808[5]
• Densidad
26/km2 (67.3/sq mi) (Maika-170)
GDP (PPP) Karkulo ti 2017
• Dagup
$33.872-bilion[6]
• Tunggal maysa a tao
$2,276[6]
GDP (nominal) Karkulo ti 2017
• Dagup
$17.105-bilion[6]
• Tunggal maysa a tao
$1,149[6]
Gini (1995) 50.1[7]
nangato
HDI (2015) increase 0.516[8]
ababa · Maika-154
Kuarta Doliar ti Estados Unidos (opisial para iti gobierno), Rand ti Abagatan nga Aprika, ken dagiti adu pay a kuartaa, kas ti pula ti Botswana, euro, rupee ti India, esterlina a libra, doliar ti Australia.
Sona ti oras CAT[9] (UTC+2)
Agmaneho iti kanigid
Kodigo ti panagtawag +263
Kodigo ti ISO 3166 ZW
TLD ti internet .zw
  1. Ti doliar ti Zimbabwe ket saanen nga aktibo kalpasan idi opisial a sinuspende ti gobierno gapu ti hyperinflation. Ti doliar ti Estados Unidos (US$), Euro (€), rand ti Abagatan nga Aprika (R), pula ti Botswana (P), esterlina a libra (£), rupee ti India (INR), doliar ti Australia (A$), Insik a Renminbi (元/¥), ken yen ti Hapon (¥)[10] ket mabalinda a magastos.[11] Naamponen ti doliar ti Estados Unidos a kas opisial a kuarta para kadagiti amin a panaggastos ti gobierno.

Ti Zimbabwe, opisial a ti Republika ti Zimbabwe, ket ti napalikmutan iti daga a pagilian a mabirukan idiay akin-abagatan nga Aprika, iti pagbaetan ti karayan Zambezi ken Limpopo, beddengan babaen ti Abagatan nga Aprika, Botswana, Zambia ken Mozambique. Ti kapitolio ken kadakkelan a siudad ket ti Harare. Ti pagilian ti agarup a 16 a riwriw a tatao, ti Zimbabwe ket addaan kadagiti 16 nga opisial a pagsasao,[3] ken dagiti kaaduan a naisasao ket ti Ingles, Shona, ken Ndebele.

Manipud idi maikasangapulo ket maysa a siglo, ti agdama nga aldaw a Zimbabwe ket lugar idin dagiti nadumaduma a naurnos nga estado ken pagpgarian ken dagiti pay nangruna a dalan para iti migrasion ken panagtagilako. Ti British South Africa Company ni Cecil Rhodes ket immuna a nangmarka ti agdama a teritorio kadagiti tawen ti 1890; daytoy ket nagbalin a bukod a nagturturay a kolonia ti Britaniko ti Akin-abagatan a Rhodesia idi 1923. Idi 1965, ti konserbatibo a puraw a minoridad a gobierno ti ket nagbukbukod a nangirangarang iti wayawaya a kas Rhodesia. Ti estado ket nagsagsagaba iti panangiklikud iti lubong ken ti 15a tawen a gubat ti gerila kadagiti puersa ti nangisit a nasionalista; daytoy ket nagtungpalan iti tulag ti kappia ken nakapundaran ti unibersal a karbengan iti panagbutos ken ti de jure a kinaturay a kas Zimbabwe idi Abril 1980. Timmipon ti Zimbabwe iti Mankomunidad ti Pagpagilian ken pinanawanna met daytoy idi Disiembre 2003. Daytoy ket kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian, ti Komunidad ti Panagrang-ay ti Akin-abagatan nga Aprika (SADC), ti Kapppon ti Aprika (AU), ken ti Sapasap a Pagtagilakuan para iti Akindaya ken Akin-abagatan nga Aprika (COMESA). Daytoy ket ammo idi a kas ti "Gameng ti Aprika" gapu ti kinarang-ayna.[12][13][14]

Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]

  1. ^ "Zimbabwe". The Beaver County Times. 13 Septiembre 1981. Naala idi 2 Nobiembre 2011. 
  2. ^ "The World Factbook – Zimbabwe". Central Intelligence Agency. 
  3. ^ a b Dagiti sumaganad a pagsasao, ti Chewa, Chibarwe, Ingles, Kalanga, Koisan, Nambya, Ndau, Ndebele, Shangani, Shona, pagsasao a senias, Sotho, Tonga, Tswana, Venda ken Xhosa, ket opisialda a mabigbigan a pagsasao ti Zimbabwe. (Constitution of Zimbabwe (final draft) Naiyarkibo 2 Oktubre2013 iti Wayback Machine.).
  4. ^ Ti kasasaad ni Phelekezela Mphoko ken dagiti sabali nga opisial ti gobierno ket saan a nalawag gapu ti kudeta ti 2017. Babaen ti Batay-linteg ti Zimbabwe, ni Mphoko ket sukatanna koma ni Mugabe a kas presidente, ngem napapanaw isunan manipud iti partido ti ZANU-PF. Manamnama a ni Emmerson Mnangagwa ket isunto ti maidutok a kas presidente.
  5. ^ "Census Results in Brief" (PDF). Zimbabwe National Statistical Agency. Naiyarkibo manipud iti kasisigud (PDF) idi 3 Septiembre 2013. Naala idi 25 August 2013. 
  6. ^ a b c d "Zimbabwe". International Monetary Fund. 
  7. ^ "GINI Index". World Bank. Naala idi 21 Hulio 2013. 
  8. ^ "2016 Human Development Report" (PDF). United Nations Development Programme. 2016. Naala idi 21 Marso 2017. 
  9. ^ "Zimbabwe Time". GreenwichMeanTime.com. Greenwich 2000. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 19 July 2011. Naala idi 17 November 2017. 
  10. ^ "Zimbabwe to make Chinese yuan legal currency after Beijing cancels debts". Agence France-Presse. The Guardian. 22 Disembre 2015.
  11. ^ Hungwe, Brian. (6 Pebrero 2014) BBC News – Zimbabwe’s multi-currency confusion. BBC. Naala idi 26 Mayo 2014.
  12. ^ http://www.telegraph.co.uk/news/2017/11/15/robert-mugabe-tarnished-jewel-zimbabwe-now-chance-shine/
  13. ^ http://www.nybooks.com/articles/2003/04/10/the-jewel-of-africa/
  14. ^ https://www.voazimbabwe.com/a/zimbabwe-economy-battered-over-the-years/2724325.html