Hapon

Naggapo idiay Ilokano Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia
(Naibaw-ing manipud idiay Hapón)
Lumaktaw idiay: pagdaliasatan, biruken
Hapon
日本国
Nippon-koku wenno Nihon-koku
Naipantingnga a nalabbaga a sirkulo iti puraw a rektanggulo. Nabalitokan a sirkulo a nabingbingay babaen ti nabalitokan a sengngat nga addaan dagitii nagtimbukel a igid ken naingpis a nagisit a paraigid.
Nailian a kanta
Kimigayo
(君が代 ({{{2}}}?))
Gobierno a Selio iti Hapón
Selio iti Opisina iti Kangrunaan a Ministro ken ti Gobierno iti Hapón
五七桐 (Go-Shichi no Kiri?)
Kapitolio
(ken kadakkelan a siudad)
Tokyo (de facto)
35°41′N 139°46′E / 35.683°N 139.767°E / 35.683; 139.767Nagsasabtan: 35°41′N 139°46′E / 35.683°N 139.767°E / 35.683; 139.767
Opisial a pagsasao Awan[1]
Mabigbig a rehional 
a pagsasao
Aynu itak, Dagiti pagsasao a Ryukyuan, Dumaya a Hapón, Lumaud a Hapón, ken dagiti dadduma pay Dagiti Hapón a dialekto
Nailian a pagsasao Hapón
Patneng a grupo  98.5% Hapón, 0.5% Koreano, 0.4% Insik, 0.6% dadduma pay
Nagan dagiti umili Hapón
Gobierno Unitario parlamentario a demokrasia ken batay-linteg a monarkia
 -  Emperador Akihito
 -  Kangrunaan a Ministro Yoshihiko Noda
Lehislatura Dieta iti Hapón (Kokkai)
 -  Ngato a Kamara Kamara dagiti Konsilo (Sangiin)
 -  Baba a Kamara Kamara dagiti Pannakabagi iti Hapón (Shūgiin)
Panakabangon
 -  Aldaw ti Nailain a Panakabangon Pebrero 11, 660 BC[2] 
 -  Meiji a batay-linteg Nobiembre 29, 1890 
 -  Agdama a batay-linteg Mayo 3, 1947 
 -  Tulag iti
San Francisco

Abril 28, 1952 
Kalawa
 -  Dagup 377,944 km2 [3](Maika-62)
145,925 kd milia 
 -  Danum (%) 0.8
Bilang dagiti umili
 -  2011 karkulo 127,960,000[4] (Maika-10)
 -  2010 senso 128,056,026[5] 
 -  Densidad 337.1/km2 (Maika-36)
873.1/kd mi
GDP (PPP) 2011 karkulo
 -  Dagup $4.396 trillion[6] (Maika-4)
 -  Tunggal maysa a tao $34,362[6] (Maika-25)
GDP (nominal) 2011 karkulo
 -  Dagup $5.855 trillion[6] (Maika-3)
 -  Tunggal maysa a tao $45,774[6] (Maika-18)
Gini  37.6 (2008)[7] 
HDI (2011) increase 0.901[8] 
(nangato unay) (Maika-12)
Kuarta Internasional a Simbolo ¥ Maibalikas a (Yen)
Hapón a Simbolo  wenno  Maibalikas (En) (JPY)
Sona ti oras JST (UTC+9)
 -  Kalgaw (DST) saan a masursurot (UTC+9)
Porma ti petsa yyyy-mm-dd
yyyy年m月d日
Panawen yy年m月d日 (CE−1988)
Agmaneho iti kanigid
Internet TLD .jp
Kodigo ti panagtelepono 81
Daytoy nga artikulo ket maipanggep ti pagilian iti Hapón. Para iti dadduma pay a kaipapanan wenno panag-usar, kitaen ti Hapon (panangilawlawag).

Ti Hapon (Pagsasao a Hapón:日本, Nihon; ti nadadaan a pormal nga awag ket Nippon) ket maysa nga isla a pagilian a masarakan iti Taaw Pasipiko, iti daya ti Korea ken Tsína, a naibartay manipud iti Baybay Okhotsk iti amianan agingga iti Baybay Daya a Tsína iti abagatan. Buklen ti nasurok a 3,000 nga is-isla, ti kadakkelan kadagitoy ket dagiti isla ti Hokkaido, Honshu, Shikoku, ken Kyushu. Kaaduan kadagiti isla ti Hapón ket kabambantayan ken adu kadagitoy ti addan bulkan. Ti kangatuan amin a tuktok ken ti Bantay Fuji.

Ti Hapón ti maikadua a kadakkelan ti ekonomiana a pagilian iti sangalubongan (Ti Estados Unidos ti umuna) ken maysa kadagiti nangnangruna nga industrialisado a pagilian iti lubong. Maysa a unitario a batay-linteg a monarkia nga addaan iti emperador ken mabutbutosan a parlamento, ti Dieta, a maysa kadagiti kadaanan a lehislatura iti Asia. Maysa ti Hapón kadagiti kadadakkelan iti populasion a pagilian iti lubong. Ti kapitoliona a Tokyo, nga addaan iti nasurok a 30 riwriw nga agtaeng, ket ti maibilang a kadakkelan a metropolitano a lugar iti lubong.

Administratibo a panakabingbingay[urnosen | urnosen ti taudan]

Naguduagudua ti Hapón iti 47 a prepektura, a kadawyan a nagrupo kadagiti rehion. Ti Honshu, ti kadadakkelan ken kaaduan ti populasionna nga isla, ket naguduagudua iti lima wenno ad-adu pay a rehion. Dagiti dadduma a dadakkel nga is-isla ket addaan saggaysa a rehion.

Manipud iti amianan agpaabagatan, dagiti sumaganad dagiti rehion:

Rehion Prepektura
Hokkaido Hokkaido
Tohoku Akita, Aomori, Fukushima, Iwate, Miyagi, Yamagata
Kanto Chiba, Gunma, Ibaraki, Kanagawa, Saitama, Tochigi, Tokyo
Chubu Aichi, Fukui, Gifu, Ishikawa, Nagano, Niigata, Shizuoka, Toyama, Yamanashi
Kansai Hyogo, Kyoto, Mie, Nara, Osaka, Shiga, Wakayama
Chugoku Hiroshima, Okayama, Shimane, Tottori, Yamaguchi
Shikoku Ehime, Kagawa, Kochi, Tokushima
Kyushu Fukuoka, Kagoshima, Kumamoto, Miyazaki, Nagasaki, Oita, Saga
Okinawa Okinawa

Dagiti prepektura ket nabingbingay pay kas siudad, ili ken bario. Dagiti kangrunaan a siudad ket nabennebenneg kas elektoral a distrito (Ingles: wards), ti tengnga a paset ti Tokyo ket nabingay iti 23 nga espesial nga elektoral a distrito.

Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]

  1. ^ "法制執務コラム集「法律と国語・日本語」" (iti Hapón). Lehislatibio nga Opisina iti Kamara dagiti Konsilo. Naala idi 19 Enero 2009. 
  2. ^ Babaen dagiti sarsarita, Ti Hapón ket nabangon iti daytoy nga aldaw babaen ni Emperador Jimmu, ti immuna nga emperador iti daytoy a pagilian.
  3. ^ "Japan Statistical Yearbook 2010". Opisina dagiti Estadistika. p. 17. Naala idi 15 Enero 2011. 
  4. ^ "Karkulo ti Opisina ti Opisial a Hapón nga Estadistika". Opisina dagiti Estadistika. Naala idi 25 Agosto 2010. 
  5. ^ "Dagiti Immuna a Bilang iti Populasion ken Sangakabbalayan". Opisina dagiti Estadistika. Naala idi Pebrero 25, 2011. 
  6. ^ a b c d "Japan". Internasional a Pundo ti Panguartaan. 2011. Naala idi 30 Septiembre 2011. 
  7. ^ "World Factbook: Gini Index". CIA. Naala idi 11 Mayo 2011. 
  8. ^ "Reporta ti Panagrangrang-ay ti Nagtagitaoan 2011". UN. 2011. Naala idi 5 Nobiembre 2011.