Jump to content

Sasao a Torres–Banks

Manipud iti Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia
(Naibaw-ing manipud iti Sasao a Banks–Torres)
Torres–Banks
Heograpiko a
pannakaiwarwaras
Is-isla Torres ken Is-isla Banks, Probinsia ti Torba, akin-amianan a Vanuatu
Lingguistika a pannakaidasigAustronesio
Glottologtorr1262

Ti sasao a Torres–Banks ket mangbukel iti maysa a pannkaisilpo ti sasao nga Akin-abagatan nga Oceaniko a naisasao giti Is-isla Torres ken Is-isla Banks iti akin-amianan a Vanuatu.

Dagiti pagsasao

[urnosen | urnosen ti taudan]

Bigbigen ni François (2011) dagiti 17 a pagsasao nga insasao babaen dagiti 9,400 a tattao kadagiti 50 a purok, a mairaman dagiti 16 nga agbibiag (3 ket matmatayen) ken maysa a naungaw a pagsasao.[1]

Dagiti 17 a pagsasao, a nairanggo manipud iti amianan a laud aginggana iti abagatan a daya, ket:[1]:181

PagsasaoBilang dagiti agsasaoKodigo ti ISO 639-3Is-isla a nangisasao
Hiw280hiwHiw
Lo-Toga580lhtTegua, Lo, Toga
Lehali200tqlUreparapara
Löyöp240urrUreparapara
VolownaungawmlvMota Lava
Mwotlap2100mlvMota Lava
Lemerig2 (matmatayen)lrzVanua Lava
Vera'a500vraVanua Lava
Vurës2000msnVanua Lava
Mwesen10 (matmatayen)msnVanua Lava
Mota750mttMota
Nume700tgsGaua
Dorig300wwoGaua
Koro250krfGaua
Olrat3 (matmatayen)olrGaua
Lakon800lknGaua
Mwerlap1100mrmMerelava

Ilista pay ni Codrington (1885) ti napauten a naungaw a pagsasao nga Alo-Teqel.

Dagiti komparatibo a panagadal

[urnosen | urnosen ti taudan]

A. Nangipablaak ni François kadagiti nadumaduma a panagadal a mangiyasping kadagiti nadumaduma a langa ti sasao a Torres–Banks:

  • François (2005): Imbentorio dagiti sistema ti paaweng, ken dagiti naipakasaritaan a panagrang-ayda;
  • François (2007): Dagiti sistema artikulo a pangsandi, ken dagiti naipakasaritaan a panagrang-ayda;
  • François (2009): Kasano a dagiti nadumaduma a pagsasao ket naggramatiko iti maysa nga agsmang iti nalag-ang a personal a pangsandi kadagiti pangmarka para iti aspekto ti “aorist”;
  • François (2011): No kasano a mangipakita ti sasao a Torres–Banks ti estruktural nga isomorpismo, ngem dibersidad met iti leksiko;
  • François (2013): Etimolohiko a pannakakonstrukto manen kadagiti espiritual a termino iti sasao a Torres–Banks;
  • François (2015): Sistema dagiti a turong ti espasio, ken dagiti naipakasaritaan a panagrang-ayda;
  • François (2016): Naipakasaritaan a morpolohia dagiti personal a pangsandi.

Ti François (2012) ket maysa a osiolingguistiko a panagadal iti dayta a banag.

Heneolohiko nga estruktura ti pannakaisilpo ti Torres–Banks

[urnosen | urnosen ti taudan]

Ti internal nga estruktura ti pannakaisilpo ti Torres–Banks ket napategan a naibatay iti komparatibo a pamay-an, ken naipresenta iti batayan ti historikal a glotometria (François 2014, 2017; Kalyan & François 2018).

Inlasin ni Kalyan & François (2018: 81) dagiti sumaganad a kasayaatan a nasuportaran a subgrupo (iti agpababa nga urnos dagiti heneolohiko a kaasideg):

  • Mwotlap – Volow
  • Hiw – Lo-Toga
  • Vurës – Mwesen
  • Lemerig – Vera'a
  • Koro – Olrat – Lakon
  • Dorig – Koro – Olrat – Lakon
  • Olrat – Lakon
  • Lehali – Löyöp – Mwotlap – Volow
  • agraman dagiti 15 a sasao a Banks (Lehali – Löyöp – Mwotlap – Volow – Lemerig – Vera'a – Vurës – Mwesen – Mota – Nume – Dorig – Koro – Olrat – Lakon – Mwerlap)
  • kdpy.

Dagiti nagibasaran

[urnosen | urnosen ti taudan]

Dagiti akinruar a silpo

[urnosen | urnosen ti taudan]