Jump to content

Manila

Manipud iti Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia
(Naibaw-ing manipud iti Maynila)
Siudad ti Manila
Lungsod ng Maynila
Agpakanawan manipud iti ngato: buya ti Luek Manila, Monumentto ni Rizal, Katedral ti Manila
Wagayway ti Siudad ti Manila
Opisial a selio ti Siudad ti Manila
Parbo a nagan: 
Pearl of the Orient[1][2]
Reina iti Daya
Ti Siudad iti Pagay-ayatan
Ti Siudad ti Igid ti Luek
Maisalsalumina ken Agnanayon a Matalek a Siudad
Pasasao: 
Linisin at Ikarangal ang Maynila
Mapa ti Metro Manila a mangipakita to lokasion iti Siudad ti Manila
Mapa ti Metro Manila a mangipakita to lokasion iti Siudad ti Manila
Ti Siudad ti Manila ket mabirukan idiay Filipinas
Siudad ti Manila
Siudad ti Manila
Mapa ti Filipinas a mangipakita ti lokasion ti Manila
Nagsasabtan: 14°35′45″N 120°58′38″E / 14.5958°N 120.9772°E / 14.5958; 120.9772Nagsasabtan: 14°35′45″N 120°58′38″E / 14.5958°N 120.9772°E / 14.5958; 120.9772
Pagilian Filipinas
RehionNailian a Kapitolio a Rehion
Dagiti distritoUmuna aginggana ti maikanem a distrito iti Manila
Dagiti sona ti siudad100
Barbaranggay897
PannakabangonHunio 10, 1574
Gobierno
 • KitaMayor–konsilo
 • MayorAlfredo S. Lim (Liberal)
 • Bise MayorFrancisco M. Domagoso (Nacionalista)
 • Pannakabagi
ti siudad
 • Konsilo
ti siudad
Kalawa
 • Kapitolio a siudad38.55 km2 (14.88 sq mi)
 • Metro
638.55 km2 (246.55 sq mi)
Kangato
16.0 m (52.5 ft)
Populasion
 (2020)[3]
 • Kapitolio a siudad1,846,513
 • Densidad48,000/km2 (120,000/sq mi)
 • Urbano
20,795,000
 • Densidad 
(urbano)
14,100/km2 (37,000/sq mi)
 • Metro
1,846,513
 • Densidad 
(metro)
2,900/km2 (7,500/sq mi)
Nagan dagiti umiliManilans/Manileños, Taga-Manila
Sona ti orasUTC+08 (PST)
Kodigo ti koreo
0900 aginggana ti 1096
Kodigo ti lugar2
Websitewww.manila.gov.ph

Ti Siudad ti Manila (Tagalog: Maynila) ket ti ngulo nga ili ti Filipinas. Masarakan ti ili wenno siudad iti akindaya a playa ti Luek Manila iti akinlaud a paset ti Luzon, iti sungaban ti Karayan a Pasig. Kabeddeng ti Manila dagiti siudad ken il-ili iti Metro Manila, ti Navotas ken Siudad ti Caloocan iti amianan, Siudad ti Quezon iti amianan-a-daya, San Juan ken Siudad ti Mandaluyong iti daya, Siudad ti Makati iti abagatan-a-daya, ken Siudad ti Pasay iti abagatan.

Nagtaud iti "may nilad", Tagalog ti "addaan nilad" ti nagan ti Manila, a mangdakdakamat iti maysa a kita ti natayag a ruot nga agtubtubo idi iti ig-igid ti baybay. Idi maika-16 a siglo, nabukel ti "Maynilad" manipud iti komunidad dagiti Muslim iti ig-igid ti Karayan Pasig a kas sentro ti kolonial a gobierno ti Espania idi inturayanna ti Filipinas iti nasurok a tallo a siglo.

Idi katengngaan ti maika-16 a siglo, ti lugar ti agdama a Manila ket iturturayan ti tallo a rajah wenno daulo ti Muslim a komunidad. Isuda da Rajah Sulayman ken Rajah Matanda a mangiturturay kadagiti komunidad iti abagatan ti Karayan Pasig, ken ni Rajah Lakandula a mangidadaulo kadagiti komunidad iti amianan ti karayan. Ti Manila idi ti kaamiananan a sultanado iti kapuruan. Kaduana dagiti sultanado ti Brunei, Sulu, ken Ternate iti Cavite.

Idi 1570, maysa nga ekspedision dagiti Espaniol nga imbaon ni Miguel López de Legazpi ti nangballaag a parukmaenna ti Manila. Ti talkenna a buyot a ni Martín de Goiti ti dimteng iti Manila manipud iti Cebu a yan idi ti kuartel dagiti Espaniol. Pinadanon dagiti Muslim a Tagalog dagiti ganggannaet; ngem adda sabali a panggep ni Goiti, kaduana ti 300 a soldadosna, rinautda ti Manila ket darasda a pinarmek dagiti katutubo a purok. Dimteng ni Legazpi ket dagiti pasurotna iti sumaruno a tawen ket nakikappiada kadagiti tallo a rajah ket nangbukelda iti maysa a konseho ti siudad nga addaan iti dua a mayor, 12 a konsehal, ken maysa a sekretario. Kangrunaanna, nangaramidda iti napaderan a siudad iti akin-abagatan nga igid ti Karayan Pasig tapno masaluadan ti pagtaengan ken kuartel dagiti Espaniol. Naawagan daytoy a napaderan a siudad iti Intramuros.

Idi Hunio 10, 1574, inikkan ni Ari Felipe II ti Espania ti Manila iti titulo nga Insigne y Siempre Leal Ciudad ("Mabigbigbig ken Naynay a Napudno a Siudad"). Idi 1595, naideklara ti Manila a kas kapitolio ti Filipinas ket nagbalin kas tengnga ti trans-Pasipiko a komersio ti pirak.

Idi 1898, sinakup ti Estados Unidos ti kapuruan, agingga iti 1935. Kabayatan ti Maikadua a Sangalubongan a Gubat, nadadael ti kaaduan a paset ti siudad. Idi 1975, nabukel ti rehion a Metro Manila ket nairaman ti siudad ti Manila.

Dagiti distrito

[urnosen | urnosen ti taudan]

Nabennebenneg ti Manila iti 16 a heograpikal a distrito. Maysa laeng a distrito ti saan a sigud nga ili, ti Puerto aLugar.

Dagiti 8 a distrito iti amianan ti Pasig ket ti Binondo, Quiapo, Sampaloc, San Miguel, San Nicolas, Santa Cruz, Santa Mesa, ken Tondo.

Ti sabali pay a walo a distrito ket ti Ermita, Intramuros, Malate, Paco, Pandacan, Puerto a Lugar, San Andres Bukid, ken Santa Ana. Ti San Andres ket damo a paset ti Santa Ana, ken ti Santa Mesa ket sigud a paset ti Sampaloc.

Amin dagitoy a distrito, malaksid iti Puerto a Lugar, ket addaanda kadagiti kabukbukodanda a simsimbaan. Ti distrito ti Binondo ket isu ti Kainsikan a lugar ti siudad. Ti Tondo ti yan dagiti marigrigat nga umili, idinto a dagiti met distrito ti Ermita ken Malate ti ad-adda a nalatak kadagiti turista ta addadtoy ti adu a panganan, paginuman, pagraragsakan, lima a bituen nga otel, ken dagiri paggatangan.

Addaan ti siudad iti 897 a baranggay kadagiti 16 a distritona.

Dagiti nagibasaran

[urnosen | urnosen ti taudan]
  1. ^ Cronin, Ray (Disiembre 7, 1944). "America Has Come a Long Way Since December 7, 1941" [Ti Amerika ket Nakapanen ti Adu a Panagrangrang-ay Manipud idi Disiembre 7, 1941]. Sarasota Herald-Tribune (iti Ingles). p. 8.
  2. ^ "'Pearl of Orient' Stripped of Food; Manila, Before Pearl Harbor, Had Been Prosperous—Its Harbor One, of Best Focus for Two Attacks Osmeña Succeeded Quezon" ['Perlas iti Daya' Naikkatan kadagiti Makmakan; ti Manila, Sakbay ti Pearl Harbor, Ket Narang-ay idi—Dagiti Pagsangladanna ket maysa Kadagiti Kasayaatan Pakipatengngaan ti Isip para kadagiti Dua a Panagraut ni Osmeña Sinarununa ni Quezon]. New York Times (iti Ingles). Pebrero 5, 1945. Naala idi 2016-08-17. Manila, modernized and elevated to the status of a metropolis by American engineering skill, was before Pearl Harbor a city of 623,000 population, contained in an area of fourteen square miles. [Ti Manila, napa-moderno ken naipangato ti kasasaadna iti metropolis babaen ti kalaing ti panaka-inhenniero ti Amerikano, sakbay ti Pearl Harbor ket maysa a siudad kadagiti 623,000 a nagtaeng, iti uneg ti sangapulo ket uppat a kuadrado milia.]
  3. ^ NCR Dagup ti Populasion babaen ti Probinsia, Siudad, Munisipalidad ken Baranggay. Naala idi Hulio 8, 2021 (iti Ingles)

Dagiti akinruar a silpo

[urnosen | urnosen ti taudan]